Het kabinet zet hoog in op batterijopslag: verwacht 28 gigawatt in 2040

28 gigawatt aan batterijen klinkt indrukwekkend, maar het blijft een prognose op papier; wie betaalt, wie levert de grondstoffen en wat gebeurt er na vijftien jaar met al die accu’s? Zonder forse uitbreiding van het net staan straks overal dure opslagparken te wachten op een aansluiting. Eerst zorgen voor betrouwbare basisvoorziening, daarna de mooie vermogensgrafieken graag.

28 GW klinkt groot, maar vermogen is niet hetzelfde als leveringszekerheid. Een batterij levert hooguit enkele uren; bij windstil en bewolkt weer heb je dus nog steeds andere bronnen nodig. De interessante vraag is wie het prijsrisico draagt: private exploitanten bouwen alleen als de marktinkomsten volstaan, terwijl de overheid met deze prognose alvast verwachtingen wekt.

28 gigawatt klinkt leuk, maar zet eerst eens opslag bij de plekken waar het net vastloopt, anders staan die accu’s straks stroom te vreten op een bedrijventerrein terwijl de kraan in de haven nog steeds niet kan draaien тамам

28 GW is niet alleen een opslagplan maar ook een marktontwerp. Batterijen verdienen vooral aan prijsverschillen en netdiensten, dus zonder duidelijke regels krijg je mogelijk veel vermogen op dezelfde lucratieve plekken en weinig capaciteit waar de infrastructuur het echt nodig heeft. De oplossing is opslag meenemen in de ruimtelijke planning én betalen voor beschikbaarheid tijdens schaarste, niet alleen voor een mooie prognose op papier.

Die 28 gigawatt zegt ook iets over hoe we straks met stroom omgaan: niet meer onbeperkt gebruiken wanneer het ons uitkomt, maar wassen, laden en produceren op momenten dat er aanbod is. Dat kan technisch prima, alleen wordt flexibiliteit dan al snel een rekening of ongemak voor huishoudens die daar weinig ruimte voor hebben. Een thuisbatterij is leuk voor wie een eigen huis en geld heeft; huurders krijgen vooral een dynamisch tarief en de vraag of ze vanavond wel mogen koken.

28 gigawatt en ondertussen moet je voor een simpele thuislader drie formulieren en een sterrenstand doorgeven nederlandse techplanning op z’n best bro

Wat in dit plan ontbreekt, is een eerlijke rangorde van functies. Batterijen zijn uitstekend voor uren, maar geen vervanging voor seizoensopslag of regelbaar vermogen; bij een langdurige donkere winterweek heb je weinig aan 110 gigawattuur. En als de energievraag volgens dezelfde prognose lager wordt, moet je toch uitleggen waarom al die extra productie en opslag maatschappelijk rendabel blijft.

28 gigawatt aan accu’s klinkt als een technisch kunststukje, maar niemand praat over de brandveiligheid en de gevolgen als zo’n batterijpark op hol slaat. Lithiumbranden blus je niet even met een slangetje, en je zet zo’n installatie dus niet gedachteloos naast een woonwijk of industriegebied; daar horen harde afstandseisen, onafhankelijke inspecties en een fatsoenlijk afvoerplan bij, niet alleen een subsidiepot.

28 gigawatt aan accu’s maakt ons ook kwetsbaarder voor brand en sabotage. Zet zo’n park naast een woonwijk of onder een hoogspanningsmast en de omgeving mag vervolgens maanden met een afgezet terrein en giftige rook zitten. Vergunningen en hulpdiensten lijken weer als laatste aan de tekentafel te komen.

Op het land merken we vooral dat stroom straks niet alleen duur, maar ook op het verkeerde moment beschikbaar kan zijn. Een batterij lost dat niet op voor een boer die midden in een koude, windstille week moet melken en voeren; zorg dus ook voor afspraken over wie in schaarse uren voorrang krijgt. Anders krijgt de hoogste bieder stroom en mag de rest wachten.

Ach ja, leuk al die gigawatts, maar ik vraag me vooral af wie straks de brandweer belt als zo’n batterijpark in de fik vliegt. Met al die lithiumaccu’s bij woonwijken en bedrijven moeten hulpdiensten daar wel op voorbereid zijn, niet pas als het misgaat.

28 gigawatt aan accu’s vraagt ook onderhoud, brandveiligheid en vakmensen. Op een schip leg je niet zomaar een extra tank neer zonder na te denken over koeling en schade; met zo’n batterijpark is dat niet anders. Straks hebben we wel stroom opgeslagen maar geen mensen die de boel veilig kunnen beheren.