EU wil aanbieders laten bewijzen dat onlinediensten veilig zijn voor kinderen

Eindelijk wordt de verantwoordelijkheid gelegd waar de macht zit: bij bedrijven die hun systemen ontwerpen en eraan verdienen. Een kind van twaalf kan moeilijk opboksen tegen algoritmes die bewust op aandacht, groepsdruk en eindeloos scrollen zijn ingericht. Wel wordt de uitvoering een mijnenveld: leeftijdscontrole raakt privacy, ouderlijke toestemming werkt niet in elk gezin en een kinderaccount is geen garantie voor veiligheid. Dus graag strengere eisen, maar niet doen alsof één vinkje van papa het probleem oplost.

Veiligheid vooraf bewijzen klinkt logisch, maar maak dit geen onbetaalbare certificeringsfabriek waar alleen Big Tech doorheen komt. Geef heldere minimumnormen, laat onafhankelijke audits toe en pak overtreders achteraf stevig aan; anders verdwijnt de innovatie bij kleine Europese aanbieders en verandert er voor kinderen weinig.

Het lastigste wordt niet de leeftijdsgrens, maar bepalen wat “veilig” eigenlijk betekent. Een app kan geen schokkende beelden tonen en toch kinderen isoleren, onzeker maken of urenlang vasthouden door sociale druk en aanbevelingsalgoritmes. Bovendien dreigt leeftijdscontrole vooral een massasurveillanceproject te worden: elk kind moet zich bewijzen, terwijl bedrijven zelf nauwelijks inzicht geven in hun ontwerpkeuzes. Veiligheid moet dus ook betekenen dat platforms minder data verzamelen en uitlegbaar maken waarom ze iets aan een kind voorschotelen.

De echte juridische hobbel wordt de aansprakelijkheid: als een platform heeft aangetoond dat het systeem veilig was en een kind daarna toch schade oploopt, is het dan vrijuit? Zonder duidelijke zorgplicht, bewaarplicht voor ontwerpbesluiten en effectieve sancties wordt “bewijs van veiligheid” vooral papierwerk. En een ouderlijk account maakt de aanbieder de facto niet ineens verantwoordelijk voor de opvoeding.

Een belangrijk gat blijft de offline wereld: een leeftijdsgrens in de app voorkomt niet dat een kind via de telefoon van een vriendje of een tweede account binnenkomt. Zonder goede handhaving wordt dit vooral een papieren verplichting, maar leeftijdscontrole met identiteitsdocumenten maakt van elk kinderaccount weer een privacyrisico. Waarom niet beginnen met ontwerpregels die voor iedereen gelden, zoals geen verslavende standaardinstellingen en geen gerichte advertenties aan minderjarigen?

Het voorstel klinkt streng, maar “aantonen dat het veilig is” kan ook betekenen dat bedrijven vooral keurige risicorapporten gaan produceren voor de toezichthouder. De echte test is wat er gebeurt als een platform bewust een ontwerpkeuze maakt die de betrokkenheid verhoogt maar kinderen schaadt: dan moeten boetes en persoonlijke verantwoordelijkheid zó stevig zijn dat wegduiken achter een algoritme niet meer loont. Anders krijgen we vooral veel compliance en weinig verandering.