Eilandsraden vrezen dat Den Haag miljoenenbelofte uitholt

Men vergeet gemakkelijk dat een financiële belofte weinig waard is zolang Den Haag zelf de voorwaarden en het tempo bepaalt. Voor Bonaire, Saba en Sint-Eustatius is dit geen extraatje maar een basisvoorwaarde om voorzieningen op peil te houden; eerst royaal aankondigen en daarna via voorwaarden of uitstel terugkrabbelen is bestuurlijk onbehoorlijk. Zet het bedrag, de looptijd en de verantwoordelijkheid gewoon zwart op wit, dan is dit wantrouwen ook niet zo moeilijk te begrijpen.

Het lastige is dat geld alleen niet genoeg zegt. Een bedrag kan op papier volledig beschikbaar zijn, maar door projectregels, aanbestedingen en jaarlijkse goedkeuring toch jaren blijven liggen. Daar zit vaak geen kwade opzet achter, wel een systeem dat vanaf afstand is ontworpen en lokaal nogal onhandig uitpakt.

Het echte probleem zit misschien niet eens in het bedrag, maar in wie achteraf bepaalt wat als resultaat geldt. Vanuit Den Haag kun je makkelijk zeggen dat geld niet goed is besteed, terwijl de eilanden met hogere transportkosten en veel minder capaciteit werken; maak daarom vooraf simpele meetbare afspraken en geef lokaal meer ruimte, anders blijft dit jaarlijks hetzelfde toneelstuk.

En ondertussen wordt er wél gewoon geld uitgegeven aan nieuwe systemen, consultants en Haagse controles om te bewijzen waar het geld blijft?! Hoeveel van die miljoenen verdwijnt er straks in rapportages en toezicht, in plaats van in scholen, zorg en wegen? Als je die eilanden serieus neemt, geef ze dan niet alleen geld maar ook de mogelijkheid om het zélf normaal te besteden!!!

Weer miljoenen beloven zonder te zeggen hoeveel er onderweg aan Haagse loketten blijft hangen. Maak het geld meerjarig en laat de eilanden niet elk jaar bedelen om hun eigen basisvoorzieningen... daar wordt niemand beter van.

Wat vaak vergeten wordt: op die eilanden is bijna alles duurder door transport en schaal, dus hetzelfde miljoenenbedrag doet daar minder dan in Nederland. Ik hoorde van een klant die er familie heeft dat zelfs een simpele reparatie weken kan wachten op onderdelen; Den Haag moet dus niet alleen naar bonnetjes kijken, maar ook naar wat iets daar daadwerkelijk kost.

Wat hier vaak onderbelicht blijft: een bedrag kan stijgen terwijl de koopkracht ervan daalt. Met inflatie, duurdere bouwmaterialen en transportkosten zegt “miljoenen extra” dus niet automatisch dat Bonaire er meer mee kan doen dan bij de oorspronkelijke afspraak. Zet daarom niet alleen het nominale bedrag vast, maar ook de looptijd en een indexatie die aansluit bij de werkelijke kosten op de eilanden.

Joa, niemand heeft er wat aan als Den Haag straks zegt: geld genoeg, maar de eilanden hebben het niet snel genoeg uitgegeven. Met kleine ambtelijke apparaten en projecten die maanden op bevoorrading wachten, moet je juist ruimte geven om geld over meerdere jaren te schuiven; anders wordt haast het duurste onderdeel van de hele belofte, sjön.

Zolang niemand kan laten zien wat er precies met die miljoenen is gebeurd, blijft dit vooral een bestuurlijk welles-nietes. Geef de eilanden meerjarige budgetten, maar koppel daar wél een simpele publieke dashboard aan: bedrag binnen, projecten, deadline, resultaat. Geen 80 pagina’s verantwoordingsbureaucratie en ook geen blanco cheque; transparantie is goedkoper dan jaarlijks dezelfde ruzie.

Wat hier ook meespeelt: geld uit Nederland lost geen tekort aan mensen en uitvoeringskracht op. Als je tegelijk taken en regels blijft opstapelen zonder daar lokaal ambtenaren, kennis en opleiding bij te regelen, kun je achteraf wel wijzen naar onderbesteding, maar dan heb je het probleem zelf georganiseerd.

Tuurlijk weer miljoenen beloven en pas daarna uitzoeken wie er eigenlijk mag tekenen... Op zo’n eiland kan één zieke ambtenaar of kapotte verbinding al weken vertraging geven, maar in Den Haag noemen ze dat dan gebrek aan uitvoeringskracht. ge zou er bijna expres niks meer aanvragen.

Nou ja, Den Haag kijkt vaak naar het bedrag op papier, maar vergeet wie straks de rekening betaalt als een schoolproject of ziekenhuisvoorziening door uitstel duurder wordt. Een belofte die elk jaar opnieuw bevochten moet worden is geen beleid maar onzekerheid, daar kun je toch geen eiland mee besturen hoor.