Belastingontwijking verschuift, maar is zeker niet verdwenen

Belastingontwijking is dus niet weg, alleen van de Bahama’s naar landen met nette pakken en een belastingverdrag verhuisd. Zolang winst op papier moeiteloos de grens over kan, blijft “meer transparantie” vooral een mooie map in Brussel; je hebt minimumregels én handhaving nodig, anders wint het land met de soepelste achterdeur. En bij cyberveiligheid geldt weer hetzelfde: nationale trots is leuk tot een aanval via drie andere lidstaten binnenkomt.

Het opvallendste is dat belastingontwijking nu ook binnen keurige EU-landen gewoon een verdienmodel blijft, alleen met juristen, brievenbussen en keurige kantoren in plaats van palmbomen. Je kunt wel overal dezelfde regels afspreken, maar zolang landen elkaar beconcurreren met uitzonderingen en rulings blijven multinationals de route kiezen waar de rekening het laagst is; uiteindelijk betaalt de gewone ondernemer die geen leger fiscalisten kan inhuren gewoon het volle pond.

Het echte probleem is dat ontwijking inmiddels legaal klinkt zodra er een pdf van veertig pagina’s en een duur kantoor bij zit, terwijl een vergeten parkeerboete wél zonder pardon wordt geïnd, maar goed.

Tja, zolang overheden vooral formulieren maken en geen mensen en tanden inzetten bij de controle, verplaatst het geld zich gewoon weer. Greenwash aanpakken prima... nu de grote bedrijven nog echt laten betalen in plaats van de kleine ondernemer lastigvallen bij elke factuur.

Ach ja, voor gewone mensen voelt dit vooral als twee werelden. Een fout op je belastingaangifte is snel een probleem, maar miljarden kunnen jaren rondgeschoven worden met adviseurs erbij. En dan maar hopen dat greenwashing niet alleen wordt vervangen door nóg kleinere lettertjes.

Wat ik mis is dat belastingregels voor gewone bedrijven ook steeds ingewikkelder worden. Een grote multinational kan daar adviseurs voor betalen, maar een kleine ondernemer zit zelf avonden formulieren in te vullen en maakt sneller een fout. Maak het vooral eenvoudiger én zorg dat controle niet alleen op de kleinste bedrijven neerkomt.

Wat bij belastingontwijking vaak buiten beeld blijft: het is niet alleen een kwestie van het laagste tarief, maar ook van zekerheid vooraf. Een bedrijf betaalt soms liever 15 procent in een land waar de regels voorspelbaar zijn dan 10 procent waar achteraf discussie ontstaat. Dat maakt internationale afspraken en controle wel nodig, maar ook behoorlijk ingewikkeld; één Europees tarief lost de hele puzzel dus niet op.

Wat vaak vergeten wordt: geld dat via allerlei landen wordt geschoven kost ook gewoon veel tijd bij banken, accountants en belastingdiensten. Die controle komt uiteindelijk via hogere kosten en minder publieke inkomsten weer bij iedereen terecht, dus het is niet alleen een probleem van de schatkist.

Bij greenwashing zit de grootste valkuil straks in de interface: een keurmerk of groene claim springt eruit, terwijl de voorwaarden in lettertype 8 ergens onderaan staan. Maak bedrijven verplicht om dezelfde meetbare cijfers prominent te tonen als de reclame, anders wordt “transparantie” gewoon betere marketing.

Bij belastingontwijking kijken we vaak naar het tarief, maar de macht zit ook in de schaal. Een multinational kan dreigen met vertrek en krijgt daardoor onderhandelingruimte die een lokale bakker nooit heeft; dat is geen neutrale marktwerking maar politieke invloed. En zolang landen elkaar blijven lokken met uitzonderingen, is “internationale samenwerking” zonder gezamenlijke ondergrens vooral een wedstrijd wie het minst durft te vragen.

Het zij zo, maar belastingontwijking is niet uitsluitend een probleem van lage tarieven; ook de ingewikkelde stapeling van uitzonderingen en aftrekposten maakt toezicht bijna onuitvoerbaar. Wie werkelijk wil ingrijpen, moet regels durven schrappen en winst belasten waar de economische activiteit plaatsvindt, niet waar een brievenbus staat. Anders blijven we vooral nieuwe kaarten tekenen van een landschap dat multinationals allang kennen.

Cyberveiligheid en belastingontwijking lijken twee losse onderwerpen, maar onder de motorkap gaat het om hetzelfde: iedereen kijkt eerst naar zijn eigen belang en risico. Zolang landen informatie en toezicht als concurrentiemiddel blijven behandelen, lekt er energie weg en zijn bedrijven of aanvallers ons steeds een stap voor.黑大战