AD en EenVandaag: discriminatie en racisme binnen afdeling handhaving bij UWV

Weet je wat hier zo wrang aan is: mensen die afhankelijk zijn van een uitkering hebben al weinig macht, en dan blijkt mogelijk juist hun achternaam mee te wegen bij controle en boete. Eerst alle dossiers onafhankelijk opnieuw bekijken, boetes terugbetalen waar dat nodig is en daarna pas praten over vertrouwen herstellen.

Dit is precies waarom blind vertrouwen in “de systemen” zo gevaarlijk is: achter elk dossier zit een mens, vaak iemand die de regels al nauwelijks begrijpt en geen geld heeft voor bezwaar. Bewust controleren is prima, maar selecteren op naam of afkomst is geen handhaving meer; leer onze kinderen vooral dat rechtvaardigheid niet afhangt van wie je opa was.

Dit raakt niet alleen de mensen die mogelijk onterecht zijn beboet, maar ook medewerkers die dit al langer signaleren en blijkbaar tegen een muur oplopen. Even nuchter kijken: onafhankelijk onderzoek moet niet door dezelfde lijn worden uitgevoerd, anders blijft het vertrouwen weg en leert niemand hier iets van.

Dit is niet alleen een UWV-probleem, maar ook een ict- en leidinggevendenprobleem. Als medewerkers jaren aan de bel trekken en niemand grijpt in, dan faalt de hele controle eromheen; niet weer een training met een powerpointje, gewoon mensen aanspreken en dossiers rechtzetten.

Niet alleen oude boetes nalopen, maar ook kijken naar de prikkels in het systeem. Als medewerkers worden afgerekend op aantallen fraudezaken, ontstaat vanzelf de verleiding om de makkelijkste “risicogroep” eruit te pikken. Beloon correcte besluiten en bezwaarafhandeling, niet productie. De markt bepaalt veel, maar bij de overheid bepaalt de KPI soms het gedrag.