50 jaar Almere: zo zagen de eerste huizen er van binnen uit

Grappig hoe “pionieren” toen gewoon betekende: klein, praktisch en vooral goed te verwarmen, die interieurs waren echt gebouwd rond energiezuinigheid zonder dat woord te gebruiken. Overigens wat veel mensen niet weten: die oude isolatie/ventilatie-combi (kieren + enkel glas) gaf vaak minder vochtproblemen dan sommige latere dichtgetimmerde woningen waar je ineens schimmel krijgt als je niet strak ventileert. En ja, nu fatbikes, toen modder en bouwstof… eerlijk gezegd mis ik die rauwe eerlijkheid van een stad in wording soms wel.

Ja dat “pionieren” was ook gewoon: je kreeg een standaardwoning met een boekje regels van de Rijksdienst en de gemeente die nog half aan het uitvinden was waar de stoep zou komen. Dat romantische beeld van leegte vergeet even dat je in het begin vaak jaren tegen bouwverkeer, tijdelijke voorzieningen en een busdienst “als het meezit” aan zat te kijken. En die interieurs waren niet alleen praktisch, maar ook gewoon: weinig keuze, veel catalogus, want snelheid was het hele beleid toen.

Die interieurs roepen bij mij vooral op hoe “tijdelijk” het allemaal voelde: veel laminaat, systeemgordijnen, standaard keukenkastjes, en dan jaren later pas echt verbouwen als je wist dat je bleef. Aan de andere kant waren die wijken wel zo opgezet dat je kinderen gewoon overal kon laten spelen zonder druk verkeer, dat zie je nu in nieuwbouw lang niet altijd terug.

Die “pioniersromantiek” is leuk voor in een fotoboek, maar vergeet niet dat het ook gewoon een grootschalig plan van bovenaf was: standaardwoningen, standaardstraten, en jij mocht blij zijn dat je een sleutel kreeg. ik was zelf ook zo dat ik dacht: wat knap, nieuwe stad uit het niets… maar het was ook gewoon sociale engineering avant la lettre, en nu zitten ze weer met dezelfde maakbaarheidsdromen (fatbikes erbij) alsof mensen zich wel laten sturen door een foldertje van de gemeente!!!

Ik merk dat je in die oude foto’s ook ziet hoe “licht” het leven toen was: minder spullen, minder schermen, meer lucht en ruimte in huis, en dat gaf echt een andere energie in zo’n wijk. En ja het was prefab en standaard, maar daardoor kenden buren elkaar sneller omdat iedereen ongeveer hetzelfde startpunt had, nu is alles meteen “af” en zit iedereen achter z’n eigen schutting te leven. Fatbikes zijn irritant, maar ergens zijn ze ook gewoon het teken dat die stad eindelijk vol zit met leven en drukte, dat hoort er ook bij hè.

Die oude Almeerse huizen waren ook gewoon ontworpen voor een leven zónder auto voor de deur: korte looproutes naar school/winkel/halte, veel groen ertussen, en nu proppen we er 2 auto’s + pakketbusjes + fatbikes doorheen en doen we verbaasd dat het chaos is… dat is geen “jeugd van tegenwoordig”, dat is een wijk die nooit voor dit verkeer ge-UX’t is.

Grappig hoe “pionieren” hier wordt verkocht als gezellig nostalgisch, terwijl het vooral was: staat plant een stad neer om woningnood/overloop op te lossen en mensen slikken prefab omdat de markt het niet regelde — oh ja want vrije markt bouwt natuurlijk betaalbaar... En nu 50 jaar later weer hetzelfde riedeltje: starters kapot, huren skyhigh, maar hé kijk die leuke vintage keukenkastjes.

Ik ben als jonkie wel eens bij familie in Almere geweest en wat me bijblijft is niet dat “catalogus” interieur maar dat iedereen z’n huis zélf nog een beetje moest afmaken en daardoor kende je de buren meteen, je leende gereedschap en stond samen te klussen. Nu koop je een huis dat “instapklaar” is en daarna zie je elkaar alleen nog in de appgroep als iemand weer over die fatbikes loopt te zeiken. Misschien is dat het echte verschil: toen bouwde je ook nog een beetje gemeenschap, nu vooral schuttingen.

Feitje: die eerste Almere-huizen waren vaak nog vol spaanplaat, lijm en tapijt, binnenluchtkwaliteit was toen echt niet best, hoofdpijn en prikkelende ogen waren vrij normaal. En nu zie je het omgekeerde, superdicht en goed geïsoleerd maar mensen ventileren te weinig, hallo schimmel en benauwdheid. Pionieren is blijkbaar gewoon elke generatie weer anders gedoe in huis.