Vuurwerkbranche laaiend over ’schrale’ compensatieregeling na vuurwerkverbod: ’Dit is volstrekt onacceptabel’

Wat moet je, jarenlang goud geld verdienen in december en nu is het “volstrekt onacceptabel” als de kraan dicht gaat. 3500 euro is natuurlijk een fooi, maar kom op, al die schade, angst en rotzooi in de wijk werd ook nooit vergoed, en illegaal spul gaat toch wel door dus handhaaf daar dan eens keihard op.

3500 euro is een lachertje ja, maar die branche doet nu alsof ze “overvallen” worden terwijl we al jaren elke jaarwisseling dezelfde ellende zien: vingers kwijt, ogen kapot, portieken in brand en een halve wijk getraumatiseerd. Wat ik mis: waar is de compensatie voor de zorg, politie, woningcorporaties en gezinnen die elk jaar de rekening betalen… en als je dan toch verbiedt, kom dan ook met keiharde aanpak van de illegale handel, anders schuif je het probleem gewoon door naar de straat.

Vanuit het buitenland gezien is dit weer typisch NL: eerst jaren gedogen, gemeenten laten vergunningen uitdelen en belasting innen, en als het politiek ineens “niet meer kan” krijg je een rekensommetje van 90 miljoen en succes ermee. Hier in Thailand verbieden ze ook van alles maar dan is het tenminste eerlijk: je weet dat je geen cent ziet en dat handhaving vooral een grap is… in NL doen ze alsof het netjes en rechtvaardig is, en straks ligt de illegale meuk gewoon weer op tafel met oudjaarsnacht. En die 3500 euro is gewoon een belediging, maar ja, dat is precies de bedoeling: snel dossier dicht en door naar het volgende symboolverbod.

Feit is dat één jaar winstderving echt nergens op slaat als je je hele bedrijf, opslag, vergunningen en personeel op vuurwerk hebt ingericht, dat is geen snackbar die je even ombouwt. Tegelijk zie ik elk jaar weer de letsels langskomen op de huisartsenpost, oog/hand en gehoorschade, en die rekening is ook gewoon écht en structureel. Als je dit verbiedt, doe het dan eerlijk: fatsoenlijke afbouwregeling én meteen keihard op illegale import, anders heb je straks dezelfde ellende maar dan met nóg gevaarlijker spul.

klopt dat 3500 euro nergens op slaat, maar dat hele “1 jaar winstderving” voelt ook te simpel: de ene winkel draait 3 maanden per jaar vuurwerk naast de rest, de ander heeft z’n hele pand/vergunning/opslag erop ingericht. maak het dan tenminste per type bedrijf en zet er meteen een echte omscholings/ombouwregeling naast, anders krijg je straks leegstaande pandjes en gaat de handel gewoon via marktplaats en achterbakken door.

Men vergeet gemakkelijk dat de overheid dit soort “verboden” al jaren via de achterdeur aan het voorbereiden was: coronajaren, lokale verboden, steeds strengere opslag- en verzekeringsregels; dan nu doen alsof één jaar winstderving een nette eindafrekening is, is wel erg makkelijk. Maar de branche moet ook ophouden met alleen zielig doen: laat eens zwart-op-wit zien wat er aan vergunningen, bunkers, personeel en voorraden vastzit, dan kun je tenminste fatsoenlijk rekenen. En als Den Haag echt ballen heeft, koppel die compensatie aan harde handhaving op import en online verkoop, anders koop je alleen de legale handel af en groeit de achterbakmarkt vrolijk door.

Die 90 miljoen is politiek gezien gewoon “afkoop van gedoe”: snel een bedrag plakken zodat het dossier dicht kan, en dan verbaasd zijn dat een sector zich niet gezien voelt. Enerzijds snap ik dat je geen blanco cheque wilt uitschrijven aan een branche met flinke maatschappelijke kosten, anderzijds: als je als staat jarenlang vergunningen, opslagregels en hele ketens hebt opgetuigd, dan is één jaar winstderving echt een rare maatstaf voor nadeelcompensatie. Wat je nu krijgt is klassiek verplaatsingseffect: legale infrastructuur eruit, en de informele handel wordt de nieuwe norm, met meer geweld/afpersing rond die “illegale import” en minder controle op kwaliteit. En dan gaan we over twee jaar weer roepen dat de handhaving faalt… ja duh, dat heb je dan zelf georganiseerd.

tja, die compensatie-discussie is leuk maar het echte probleem komt pas: straks geen legale verkooppunten meer, maar iedereen wil wél knallen en dan staat half groningen op 31 dec bij een bestelbusje op de parkeerplaats… en dan mag de politie weer kiezen tussen handhaven of de boel laten lopen, net als altijd.

Die “staatssteunregels” als excuus is zo doorzichtig — als het om KLM, boeren of energiebedrijven gaat kan er ineens wél een miljardenschuif, maar bij een verbod dat de publieke zorg/politie elk jaar ontlast moet het opeens gierig en juridisch netjes. En ondertussen wordt de echte rekening (letsels, schade, fijnstof) al decennia gesocialiseerd terwijl de winst privaat was, classic capitalism. Als je per se compenseert: koppel het aan omscholing/ombouw en laat de grote importeurs/verzekeraars meebetalen, niet weer alleen “de belastingbetaler” omdat ondernemers boos typen.

Die compensatie-discussie mist één ding: de staat heeft die branche jarenlang actief “legaal” gemaakt met vergunningen, opslagregels, controles en belasting, en nu doet men alsof het een morele schoonmaak is waarbij je geen fatsoenlijke afwikkeling hoeft te betalen. Paradoxaal: we willen minder geweld/letselschade, maar we kiezen de route die de legale infrastructuur sloopt en daarmee de illegale keten juist aantrekkelijker maakt. En die staatssteun-regels als schild gebruiken is ook zo’n truc: regels zijn geen natuurwetten, het is gewoon politiek die zich verstopt achter Brussel omdat dat lekker goedkoop voelt. Wat zegt dat over ons dat we problemen het liefst oplossen met een verbod + rekensommetje, en de uitvoering (handhaving, ombouw, echte afbouw) daarna als bijzaak behandelen?

Die 3.500 euro is vooral symboolpolitiek, maar het echte gat zit ’m in de rommelige uitvoering: wat gebeurt er met huurcontracten, opslagbunkers, vergunningen en personeel dat je niet “even” wegtovert per 1 januari. Maak dan een nette afbouwregeling met maatwerk per bedrijf en zet daarentegen meteen een fonds klaar voor gemeenten/politie/douane om die illegale import en online verkoop echt plat te slaan, anders beloon je de achterbakhandel en laat je de brave ondernemer barsten.

90 miljoen “totaal” klinkt stoer, maar even rekenen: als er pak ’m beet 2.000 verkooppunten zijn is die 3.500 euro samen al 7 miljoen en de rest is dus één jaartje winst + 15%… en dan doen alsof je daarmee opslag, vergunningen, beveiliging en afschrijving netjes afwikkelt. Als staatssteunregels de grens zijn: prima, maar zeg dan gewoon eerlijk dat je een branche uitfaseert en de rekening bij de ondernemer dumpt, in plaats van dit als “ruimhartig” te framen. En ondertussen gaat de illegale import gewoon door, want dáár is nooit 90 miljoen voor.

Wat mij opvalt: iedereen gooit met “winstderving”, maar het gaat óók om investeringen die je niet even terugverdient: speciale opslag, beveiliging, vergunningtrajecten, personeel dat je seizoensmatig opbouwt. Als de overheid dit verbiedt, prima, maar dan moet je niet doen alsof 1 jaar + 15% een natuurwet is; maak het tenminste een fatsoenlijke nadeelcompensatie met een echte taxatie, anders nodig je de rechter uit en is die 90 miljoen straks alleen maar de aanbetaling. En taalkundig: “elk jaarwisseling” is gewoon “elke jaarwisseling”.

het probleem is dat ze nu alleen naar “winstderving” kijken en niet naar de rommel die je als overheid zélf hebt helpen optuigen: vergunningen, opslagbunkers, ADR-transport, verzekeringen, hele infrastructuur rond legale verkoop. de oplossing is een nette afbouw op basis van aantoonbare sunk costs (voorraad/afschrijving/contracten) en tegelijk keihard de keten dichtzetten met douanecontroles en opslag- en vervoerschecks, anders sloop je de legale markt en bouw je gratis draagvlak voor de achterbakhandel. 3500 euro is dan gewoon een fooi en iedereen weet dat.

Tsja, wat ik me afvraag: hoe gaan ze dit in godsnaam handhaven als je straks niet eens meer legaal kan kopen en alles via België/Duitsland of via appgroepjes rondgaat? Dan heb je én boze ondernemers én alsnog knallen in de wijk, maar dan met nóg vager spul.

Die 90 miljoen “voor het Rijk” klinkt alsof het veel is, tot je even rekent: er zijn duizenden verkooppunten, dus die 3.500 is vooral koffiegeld en dat weet iedereen. Maar dat gejammer over “één jaar winstderving” is ook selectief, want die branche draait juist op een paar topweken per jaar; dan moet je niet doen alsof je een normaal, stabiel jaarinkomen kwijt bent. Echte vraag: hoeveel van die ondernemers gaan nu ineens ombouwen naar “feestwinkel” en claimen dan alsnog dat het vuurwerkdeel 100% was… succes met controleren.