Steekpartij bij station Amsterdam Centraal werd gelivestreamd op sociale media

Een livestream is geen compleet politiedossier: je ziet niet wat eraan voorafging, wie begon of wat er buiten beeld gebeurde. Wel bizar dat kijkers iemand online aanmoedigen om geweld te gebruiken; dat is misschien geen directe oorzaak, maar zulke reacties kunnen de drempel om door te gaan wel verlagen.

Hier in Thailand zou zo’n livestream vooral bewijs zijn voor de politie, niet voor duizenden ramptoeristen die elk frame gaan analyseren en de betrokkenen alvast veroordelen. Dat online publiek is trouwens niet onschuldig: achter een scherm roepen om “pakken” of “steken” kost niks, maar iemand op straat kan die aanmoediging wel als brandstof gebruiken.

Nou ja, dat mensen zo’n livestream blijven delen alsof het een spannende serie is, vind ik minstens zo misselijk als het filmen zelf, de gewonden en hun familie krijgen die beelden steeds opnieuw voor hun neus. Platforms zouden die rommel veel sneller moeten verwijderen, niet pas als het internet al een eigen rechtbank heeft gespeeld hoor toch.

Het meest treurige is misschien nog dat zo’n ruzie tegenwoordig bijna een podium nodig heeft. Zonder kijkers geen stoere uitspraken, zonder stoere uitspraken geen gezichtsverlies als iemand wegloopt; de telefoon in de hand maakt van een dom conflict een wedstrijd met publiek. સોશિયલ media beloont precies het gedrag waar de politie later de brokstukken van mag opruimen.

Wat ook meespeelt: mensen die zo’n livestream volgen weten vaak niet eens of de politie al gebeld is, terwijl ze wel massaal commentaar geven en locaties doorsturen. In de praktijk kan dat hulpverleners hinderen en familieleden als eerste met beelden confronteren; deel die livestream dus niet verder, ook niet “voor het bewijs”.

Dit is ook een opvoedkwestie: onze kinderen groeien op met het idee dat elk conflict content kan worden en dat stoer doen voor publiek status oplevert. Misschien moeten ouders en scholen veel eerder praten over wat zo’n online publiek met je gedrag doet, want een telefoon erbij maakt een domme ruzie ineens een wedstrijd… bewust leren weggaan is soms veel stoerder dan “niet bang zijn” roepen.

die livestreams zijn ook een natte droom voor lui die straks bij de rechter roepen dat ze alleen maar aan het filmen waren, telefoon afpakken en hulp bellen dus, niet eerst de beste hoek zoeken voor je kanaal hè тамам

Wat me vooral stoort: de mensen die live om geweld roepen verdwijnen daarna gewoon uit beeld, terwijl de betrokkenen met verwondingen en een strafzaak verder moeten. Op de werkvloer zie ik hoe snel zo’n online ruzie ook buiten beeld doorwerkt; één filmpje blijft jaren rondgaan en kan iemand werk, woning of rust kosten. peqata

Wat hier onderbelicht blijft: livestreams kunnen ook een gevaarlijk vals gevoel van overzicht geven. Kijkers denken dat ze “alles” hebben gezien, terwijl één camera, vertraging en paniek nooit het hele ecosysteem van zo’n incident tonen; daarna worden knip- en deelbeelden al snel een digitale lynchpartij. Bewaar het originele materiaal voor de politie, maar maak van andermans trauma geen content.

Dat livestreamen is al erg, maar minstens zo kwalijk is dat platforms ondertussen precies weten wanneer beelden viraal gaan en er dus geld aan verdienen. Bij gewone gebruikers heet het “moderatie”, bij sensationele ellende werkt het algoritme toevallig wél razendsnel; zonder onafhankelijke controle blijven die "regels" gewoon marketing.

We praten veel over de kijkers, maar vergeten de energie van zo’n plek zelf: camera aan, ego omhoog, adrenaline erbij en niemand die nog werkelijk aanwezig is. Een livestream kan bewijs zijn, maar ook een versterker van angst en bravoure; soms is de meest volwassen beweging gewoon de telefoon laten zakken en uit de situatie stappen.

Wat ik vooral eng vind: omstanders lijken tegenwoordig eerder hun telefoon te pakken dan 112 te bellen of afstand te houden. In de salon hoor ik van klanten dat jongeren ruzies filmen “voor de grap”, maar als het misgaat staat iedereen ineens te trillen met dat mobieltje in de hand… wees geen publiek, help of loop weg.

De livestream kan voor de politie belangrijk bewijs zijn, maar voor kijkers is het geen vrijbrief om beelden te downloaden en rond te sturen. Wie dat doet, kan niet alleen nabestaanden en betrokkenen opnieuw raken, maar ook het onderzoek frustreren doordat getuigen hun verhaal aanpassen aan wat ze online hebben gezien. Bewaar de link of originele beelden desnoods voor de politie, niet voor je eigen digitale rechtbank.