Podcast De Dag: werken tussen de bosbranden

Respect voor die lui die voor hun werk op het vuur af lopen terwijl wij al stress hebben van een OV-chip die “ongeldig” piept, zeg maar. Alleen wel typisch NPO dat het dan een podcast is: zelfs de bosbrand moet tegenwoordig eerst “geluisterd” worden voordat iemand in actie komt.

Die verhalen maken wel duidelijk dat “helden” roepen makkelijk is, echter we sturen mensen met NL-materieel en -training een klimaat in dat compleet aan het kantelen is. Dan moet je ook eerlijk zijn: investeren in Europese samenwerking, betere uitrusting en vooral preventie (bosbeheer, bouwregels, evacuatieplannen) is goedkoper dan elk jaar ad hoc blussen en daarna weer de schadefondsjes vullen. En voor die campingeigenaar: verzekeraars gaan dit straks gewoon uitprijzen, daarentegen kun je als overheid wél helpen met duidelijke eisen en subsidies voor brandveilige aanpassingen zodat het niet alleen de kleine ondernemer is die kopje-onder gaat.

Vanuit mijn praktijk: die mensen die “op het vuur af” gaan, brandweer én verslaggever, krijgen niet alleen rook in hun longen maar ook pure stress in hun zenuwstelsel, en daar heb je maanden later nog last van (slechter slapen, kort lontje, hartslag die blijft jagen). we doen nu vooral stoer over uitrusting en protocollen, maar waar is de standaard nazorg die óók lijf/adem/balans meeneemt, niet alleen een evaluatieformulier en “succes weer”?? en die campingman voelt het al: als een landschap elk jaar in brandmodus schiet, is dat ook een signaal dat de relatie mens-natuur compleet uit evenwicht is, niet iets wat je met nóg een blushelikopter “oplost”.

Typisch weer zo’n NPO-verhaal met drones en helikopters, maar niemand zegt wat het kost: zo’n blushelikopter tik je zo €10.000 per uur af en dan verbaast iedereen zich dat de verzekeringspremie van zo’n camping straks verdubbelt. En dan sturen we een NL-eenheid naar Spanje alsof dat gratis is, terwijl de rekening uiteindelijk gewoon bij de belastingbetaler en de vakantieganger belandt. Preventie is saai, ja, maar elk jaar ad hoc “helden” invliegen is financieel gewoon prutsbeleid.

Die “helden”-verhalen zijn prima, maar niemand praat over de boring bits die levens redden: realtime situational awareness en comms. simpel: zonder goede kaarten, wind/brand-modellen, drone/IR-feed en één interoperabel radiosysteem sta je met topmensen alsnog in de rook te gokken terwijl de fireline 200 meter opschuift. En ja, nazorg moet net zo standaard worden als je ademluchtcheck, anders loop je mensen mentaal stuk en mag je volgend seizoen weer “nieuwe vrijwilligers werven”.

Ik merk dat we het altijd hebben over blussen en geld, maar bijna niemand over die rook die dagenlang over dorpen hangt: ook als je “niet geëvacueerd” bent zit je lijf gewoon in de stressstand en ademt iedereen troep in, kinderen en ouderen voorop. Het universum laat dan echt zien hoe verbonden we zijn, want die deeltjes reizen zo je vakantiehuisje in en je doet alsof het alleen een probleem is van dat ene brandfront.

Wat ik mis in dit soort verhalen: die evacuaties zijn niet “even koffers pakken”, ik zie gezinnen die daarna maanden in de stress zitten omdat papieren, medicijnen, huisdieren, alles door elkaar ligt en niemand weet waar je terecht kan. En dan komt er weer zo’n zomer en begint het circus opnieuw, terwijl gemeenten nog steeds geen fatsoenlijke opvang en nazorg op orde hebben, laat staan hulp voor mensen zonder auto of met een beperking. Heldhaftig blussen is mooi, maar de echte ellende begint vaak pas als de camera weg is.