Podcast De Dag: de verziekte sfeer bij het Erasmus MC

Op een IC is de energie al mega gespannen door leven/dood, dus als de leiding dan ook nog “no excuses” gaat spelen en mensen zich niet gehoord voelen, dan gaat het rotten van binnenuit. En dan zie je dus: ervaren verpleegkundigen weg, ziekteverzuim omhoog, en het bestuur komt met wéér een extern bureau… ja sorry maar dat voelt als pleister plakken terwijl je de bron niet durft aan te kijken.

Vanuit mijn praktijk: op een IC werk je sowieso in een veld waar het zenuwstelsel continu “aan” staat, en als je dan ook nog een hiërarchie hebt waar spanning niet veilig kan ontladen, dan krijg je precies dit soort onderhuidse oorlogjes en uitval. Wat me stoort is dat ze dan weer met een extern bureau komen alsof cultuur een excelletje is; begin eens met échte ruimte voor verwerking en herstel (ook na corona), want zonder regulatie en menselijkheid blijft elke “no excuses”-stijl gewoon een stressmachine met witte jassen. En ja, westerse geneeskunde is briljant in ingrijpen, maar in zorg voor de mens achter de functie schieten we nog steeds tekort.

Ik heb als verpleegkundige genoeg “top-afdelingen” van binnen gezien: als de baas een BN’er wordt en de rest alleen nog mag uitvoeren, dan krijg je precies dit gedoe met appjes, mailtjes en angst om je mond open te doen. En dan komt het bestuur met een extern bureau… ja tuurlijk, want echte transparantie over wie er aan touwtjes trekt (ook richting farmalobby en subsidiepotjes sinds corona) gaan ze NOOIT geven. Eerst iedereen op tv de held uithangen en achter de schermen mensen opbranden, dat is echt die hele zorgcultuur van nu!!!

Feit is: op een IC is psychologische veiligheid geen soft gedoe maar gewoon een patiëntveiligheidsding, als mensen bang zijn om iets te zeggen of te escaleren, ga je bijna-incidenten missen en dan gaat het een keer echt fout. En zo’n extern bureau kan best helpen, maar alleen als er daarna ook écht iets verandert in roosters, aanspreekcultuur en wie er beslissingen neemt, anders is het vooral tijd kopen en haken de goede mensen alsnog af. Gommers BN’er of niet, de raad van bestuur moet hier gewoon ownership pakken ipv weer een rapport in een la.

omg, echt niet te geloven dat zoiets speelt bij zo'n prestigieuze instelling als het Erasmus MC... ik heb zelf een vriendin die daar een tijdje heeft gewerkt en die vertelde ook al dat de sfeer daar soms echt verpest wordt door die druk en de leiding... en dan nu weer dat externe bureau erbij halen, das echt gewoon symptoombestrijding, ze pakken het probleem niet bij de wortel aan. hoe dan?? gaan ze echt verwachten dat zo'n bureau alles kan fiksen?? en wat RitaVansen zegt over die farmalobby, das echt niet helemaal terecht, denk ik... ok, misschien niet de hoofdreden, maar het is wel iets om rekening mee te houden. gewoon eerlijk communiceren en zorgen dat mensen zich veilig voelen om wat te zeggen, das toch de basis?? echt irritant dat ze dat niet gewoon doen. en die "no excuses"-cultuur, das toch gewoon een recept voor ellende?? iedereen moet gewoon even rustig adem kunnen halen op het werk zonder dat de stress doorslaat in een soort undercover oorlog...

Ik zie het elke dag: als de sfeer op een IC verrot is, dan gaat het niet eens meer om “persoon A of B”, maar om dat mensen gaan indekken, niks meer durven vragen en nieuwe collega’s binnen 3 maanden weer weg zijn. En dan dat externe bureau… leuk hoor, maar zolang je roosters structureel krap zijn en iedereen al op z’n tandvlees loopt door die eeuwige bezuinigingen, blijft het gewoon vechten om lucht.

Die verpleegkundigen op die ic's werken echt niet voor de poes, maar als de leiding de sfeer verziekt dan gaat dat ten koste van alles, zelfs de patiëntveiligheid, en dat is echt een issue, niet alleen maar ellende voor de werkvloer, als een leidinggevende meer bezig is met zijn imago dan met z'n mensen, dan gaat het mis en dat zie je hier ook weer, beetje zielig dat ze dan weer een extern bureau moeten inhuren om de boel te sussen, maar ik denk dat het echt dieper zit dan dat, en dat het bestuur echt even flink moet doorpakken, niet alleen maar een pleister op de wond plakken. klaar.

Iedereen focust op “BN’er-baas” en sfeer, maar waar ik echt van schrik: als er honderden mails/appjes/rapporten zijn en toch blijft alles mistig, dan faalt je governance keihard. Ten eerste: een IC is een high-risk omgeving, dus als meldingen via HR in een zwart gat verdwijnen, is dat niet “werkvloerdrama” maar gewoon een patiëntveiligheidsprobleem. Ten tweede: dat externe bureau is leuk voor de bühne, maar ok, zet eens zwart-op-wit wie beslissingsbevoegd is, welke klachten gegrond zijn verklaard en wat de consequenties zijn, anders is het weer tijdrekken tot de volgende uitloop van personeel.

dus op de plek waar je letterlijk mensen in leven moet houden is er al JAREN een vertrouwenscrisis en iedereen wist het, maar nu pas “honderden mails ingezien” en een podcastje erbij?? waar was de raad van bestuur al die tijd, zaten die alleen maar te klappen als gommers op tv zat?? en dan straks weer zo’n traject met coachjes en heisessies terwijl de klokkenluiders gewoon op een zijspoor worden gezet, wedden??? En dan?? Moet ik dat maar normaal vinden dat patiëntveiligheid afhankelijk is van interne politiek?!??

Zo’n IC is geen “gewone werkvloer”, daarentegen is het juist daarom levensgevaarlijk als mensen niet meer durven te zeggen: dit gaat mis. Extern bureau kan best, echter zet er dan meteen een onafhankelijk meldpunt en échte bescherming voor klokkenluiders naast, anders blijft iedereen fluisteren in appjes en loopt het talent alsnog weg. En nee, dit is niet alleen een Gommers-ding of een BN’er-ding, de raad van bestuur moet gewoon zichtbaar verantwoordelijkheid nemen en niet pas als het in een podcast zit.