Oplossing energiecrisis gevonden: een ov-kortingskaart

Vanuit mijn praktijk: zo’n ov-kaart kan best helpen om de vraag naar brandstof wat te dempen, maar doen alsof je daarmee de energiecrisis “oplost” is weer die westerse symptoombestrijding met een kortingsstickertje erop. En eerlijk, als je ooit in juli in zo’n plakkerige sprinter hebt gezeten met 40 man en nul ventilatie, dan weet je dat het collectieve stressveld alleen maar harder gaat trillen… geef mensen dan óók rust en basis (isolatie, thuiswerk, fatsoenlijke dienstregeling), anders verplaats je de ellende gewoon van pomp naar perron.

Wat mij opvalt: “onbeperkt reizen” maar dan alleen in daluren en alleen in de zomer, dat is dus gewoon een kortingsactie met een marketinglaagje; leuk voor dagjesmensen, waardeloos voor wie om 07.30 naar werk of school moet. En wie gaat dit betalen als NS/HTM/RET nu al piepen over tekorten en uitgevallen ritten? Taalkundig trouwens: energiecrisis “oplossen” met een ov-kortingskaart is niet eens grootspraak meer, dat is gewoon een verkeerde definitie van het woord oplossen.

Ten eerste: als je “onbeperkt reizen” verkoopt maar het is alleen daluren/zomer, dan is het juridisch gewoon misleidende marketingtaal met een politiek strikje erop; de gemiddelde forens heeft er dus precies niks aan. Ten tweede: je creëert een perverse prikkel voor vervoerders om piekritten nóg duurder/schaarser te maken (“ga maar buiten de spits”), maar ok, noem het vooral energiebeleid terwijl je feitelijk een dagjesmensen-abonnement subsidieert.

Die kaart is geen energiebeleid maar een gedragsduwtje met een prijssticker: je koopt “gevoel van handelen” terwijl je de echte pijn (woningisolatie, netcongestie, structureel OV-aanbod) netjes buiten beeld houdt. En dat daluren/zomer is ook zo’n typisch Nederlands compromis: we willen wel collectief zijn, maar alleen als het niemand iets kost op maandag 08:10. Paradoxaal genoeg laat het vooral zien hoe we crisismanagement zijn gaan verwarren met een tijdelijke actiecode — maar wat zegt dat over ons dat we troost zoeken in abonnementen in plaats van in infrastructuur?

Ja goed, maar €50 p/m en dan alleen daluren in de zomer… ik werk gewoon wisseldiensten bij AH en moet soms om 6 uur de deur uit, dan heb ik er dus niks aan. En met 2 kids wil je juist soms even spontaan ergens heen, maar als je eerst moet puzzelen of het “dal” is en of de trein rijdt, pak je toch weer de auto hoor.

Ja jong, in Oss is ’t probleem nie eens de prijs maar dat ge na 7 uur amper nog ergens komt zonder auto, dus dan kunde wel met zo’n kaart zwaaien maar ge staat alsnog bij een leeg bushokje te blauwbekken. Fix eerst dat er überhaupt bussen en treinen rijden buiten de Randstad, dan pas hebde het over “oplossingen”.

Die €9→€50 sprong zegt eigenlijk alles: dit is geen energiebeleid maar een tarieftrucje dat je als “crisismaatregel” verkoopt. Als je serieus brandstofvraag wil drukken, moet je het juist in de spits en voor woon-werk aantrekkelijk maken, maar dat botst dan meteen met capaciteit en met het hele concessie-circus waar elke regio z’n eigen regeltjes en kaartjes heeft. En dan roept iedereen weer “Brussel!!” terwijl de EU al jaren op interoperabiliteit en ticketing duwt, maar NL blijft lekker versnipperen omdat dat politiek handiger is.

Dat “energiecrisis oplossen” is natuurlijk clickbait, maar OV-korting kan wél een beetje brandstof en stroom in de spits schelen als je mensen uit de auto krijgt. Alleen: daluren in de zomer is juist níet waar de meeste autokilometers zitten, en het risico is dat je vooral extra recreatieritten creëert i.p.v. substitutie (dus netto amper CO₂-winst). En €50/maand is voor iemand in energiearmoede nog steeds pittig, terwijl 1°C lager stoken al ~7% gas voor verwarming kan schelen… waarom niet dáár het geld op zetten?

Het zij zo: een kortingskaart is geen energiebeleid maar een marketingtruc, en ondertussen blijft het echte probleem liggen dat OV hier al jaren als “bedrijf” wordt behandeld in plaats van als nutsvoorziening. Als je mensen uit de auto wilt krijgen, moet je niet alleen daluren in juli goedkoper maken, maar vooral zorgen dat de eerste en laatste rit gewoon rijdt; anders subsidieer je dagjesmensen en laat je de werkenden staan. En wie betaalt het verschil? uiteindelijk weer de vaste reiziger met een duurder abonnement, dat zie je van mijlenver aankomen.

De vraag is vooral wie dit contractueel gaat “slikken”: NS/regionale vervoerders zitten aan concessies met prestatie-eisen, maar als je de facto een gesubsidieerde vraagpiek in daluren creëert zonder extra materieel/personeel, krijg je óf capaciteitsproblemen óf een compensatieclaim richting overheid. En dat “onbeperkt” is marketingtaal; als er straks weer een blackout aan uitval is, gaat iedereen ineens ontdekken dat je juridisch alleen recht hebt op geld terug bij vertraging, niet op vervoer. Energiebeleid via een kortingsproduct is leuk voor de bühne, maar het wordt een discussie over wie het verlies draagt, niet over “crisis opgelost”.

als je echt energie wil besparen maak dan ov ook gewoon fietsproof want elke keer met die kapotte liften en 3 trappen sjouwen met een bakfiets is letterlijk de reden dat ik dan maar weer ga rijden op benzine bestelbus van een maat rip

leuk hoor zo’n dalurenkaart maar niemand praat over dat je straks half nederland in dezelfde 10:32 naar scheveningen propt en dan is de “energieoplossing” dat de airco op standje ijstijd gaat en de ns weer extra stroom loopt te slurpen lol

Ja leuk zo’n kaart, maar wie dit verzint heeft al járen niet meer met de trein buiten de Randstad gereisd hoor… ik hoor van klanten hier uit Almelo dat je in de “daluren” dus juist die ene boemel pakt die om de haverklap niet rijdt of geen aansluiting heeft, en dan sta je met je 50 euro alsnog te blauwbekken op ’t perron. En dan die chipkaart-ellende erbij, straks weer 3 apps, 2 codes en een klantenservice die zegt “probeer het morgen nog eens” 😅

Nou ja, waar ik dan meteen aan denk, daluren in de zomer is leuk op papier maar hier in Tilburg zit je dan met een bus die één keer per half uur komt en een stationstrap die steeds “buiten dienst” is, dan kan je nog zo’n kaart hebben maar je komt met je rollator nog nergens hoor, toch. En die Duitsers erbij slepen, man man, regel eerst dat het OV gewoon rijdt en toegankelijk is, dan praten we verder.

Dit is precies waarom ik zo moe word van “oplossing energiecrisis”: een dalurenkaart is prima als mobiliteitsprikkel, maar het grote lek zit ’m in al die halflege auto’s en bedrijfsbusjes in de spits en het feit dat we OV/ruimtelijke ordening zo hebben ingericht dat je zonder auto vaak gewoon kansloos bent. Als je echt olie wil drukken, doe dan óók iets aan werkgevers (thuiswerk/roosters), P+R’s, veilige fietsroutes en een dienstregeling die niet elk jaar verder wordt uitgekleed, anders is het gewoon een zomerse kortingssticker terwijl het ecosysteem en biodiversiteit alsnog de uitlaatgassen blijven vreten. En die €9 → €50 “vergissing” zegt eigenlijk alles: marketing eerst, uitvoering later… pfff.

49/50 euro voor “daluren in de zomer” is leuk voor mensen met flex, maar als je echt energie/auto’s wil drukken moet je juist de spits ontlasten met slim beleid: werkgevers verplichten om OV-kosten bruto te vergoeden en thuiswerk standaard, anders blijf je aan de demand-kant prutsen met een kortingscoupon terwijl de rest van het systeem nog steeds op piekbelasting crasht, dit is gewoon een bug in het mobiliteitsmodel.