Ongemakkelijke waarheid: Nederlanders zien het somber in

Feit is: als je mensen jarenlang vertelt dat alles duurder wordt, de zorg vastloopt en je kind geen huis kan vinden, dan krijg je vanzelf dat sombere wereldbeeld. In de spreekkamer zie ik dat ook terug, stress en slapeloosheid schieten omhoog en dan voelt de toekomst nóg dreigender, het is een vicieuze cirkel. Maar dat recht van de sterkste is ook een keuze, je kunt net zo goed beleid maken dat de zwakkeren niet standaard de rekening betalen.

Weet je wat het is: dat “recht van de sterkste” zie je niet alleen in grote politiek, maar gewoon in hoe alles geregeld is: wie tijd, taal en energie heeft vecht zich door loketten heen, de rest haakt af en gaat stilletjes kapot. En dan kan je nog zo positief willen doen, maar als je elke maand weer hoort “wachtlijst, geen plek, probeer later” en je boodschappen zijn wéér duurder, dan word je vanzelf somber hoor. Den Haag doet alsof dit een mindset-probleem is, maar het is gewoon jarenlang afbreken en dan verbaasd zijn dat mensen het niet meer zien zitten.

Tuurlijk zijn we somber: je wordt elke dag doodgegooid met pushmeldingen alsof de wereld in brand staat en je huur morgen verdubbelt, en ondertussen scroll je ‘s avonds nog even door 200 perfecte levens op insta waar iedereen wél een huis en een sixpack heeft, maar goed als je maatschappijgevoel wordt samengesteld door algoritmes en energieprijzen is het knap dat we niet allemaal al in een dekenfort onder de tafel wonen.

Dat “recht van de sterkste” zit ook gewoon in hoe we alles hebben dichtgetimmerd met regels en uitzonderingen: als je een beetje stress hebt of niet supertaalvaardig bent, is het hele land één grote doolhof van formulieren, DigiD’s en wachtrijen. Dan is somber niet eens een gevoel maar een logische user journey: je probeert hulp te krijgen en het systeem duwt je steeds terug naar start.