Moet de Boekenmarkt op het Spui straks wijken voor bouwwerkzaamheden? ‘Dan gaat de markt een stille dood sterven’

Een boekenmarkt verplaats je niet zomaar alsof het een paar marktkramen zijn. Juist de vaste plek en de sfeer trekken mensen; zet je de markt ergens achteraf neer, dan ben je een groot deel van het publiek kwijt. De gemeente moet dus niet alleen zeggen dat er “een alternatief” komt, maar laten zien waar, hoe lang en onder welke voorwaarden.

Een boekenmarkt is ook een stukje rust in de stad, tussen al dat haastige consumeren en schermgedoe. Misschien moeten we bij de planning eens beginnen met wat bewoners en bezoekers nodig hebben, in plaats van alles wat leeft weg te schuiven voor beton; onze kinderen mogen best zien dat boeken en ontmoeting nog ruimte krijgen.

Iedereen praat over sfeer en bezoekers, maar vergeet de verkopers die hier hun inkomen uit halen. Een paar maanden “tijdelijk” ergens anders kan voor een kleine handelaar al betekenen: geen omzet, opslagkosten en daarna nooit meer terugkomen. De gemeente moet vóór er een schop de grond in gaat met harde garanties komen, niet achteraf huilen dat het cultureel erfgoed verdwenen is.

Misschien zit de oplossing niet alleen in een andere plek, maar in een planning die de markt zo min mogelijk maandenlang uit de stad duwt. Spreek een tijdelijke fasering af en leg vooraf vast dat kramen, bewegwijzering en promotie worden betaald; anders wordt “tijdelijk” al snel een nette naam voor afbouwen.

Misschien moeten we ook eens kijken naar de energie van de plek zelf. Het Spui is niet zomaar een vierkante meter; jaren van ontmoeting, bladeren en gesprekken hebben daar een eigen vibratie opgebouwd. Verplaats de markt naar een zielloze tijdelijke locatie en je kunt boekenkramen terugzetten wat je wilt, de balans en aantrekkingskracht zijn dan al verdwenen.

Misschien is dit ook een kans om jongeren weer bij die markt te betrekken, bijvoorbeeld met een leeshoek of ruiltafel tijdens de werkzaamheden. Dan blijft het niet alleen een monument uit het verleden, maar groeit er iets nieuws uit voort. een stad leeft tenslotte door wat mensen samen blijven maken, niet alleen door stenen.

Een markt leeft ook van toevallige passanten: iemand die eigenlijk alleen koffie wilde halen en ineens met drie oude boeken thuiskomt. Dat soort ontmoeting kun je niet zomaar verplaatsen of online namaken; de energie van het Spui zit juist in dat onverwachte. Laat de gemeente daarom eerst aantonen dat een alternatief dezelfde zichtbaarheid en bereikbaarheid heeft, anders voelt “tijdelijk” wel verdacht veel als langzaam verdwijnen.

EN DAN NOG IETS: wie zegt dat die bouwwerkzaamheden straks echt klaar zijn volgens planning??? Eerst is het “een paar maanden”, dan komt er vertraging, vergunninggedoe en ineens staat er een hek voor jaren!!! Laat de gemeente een contract tekenen met een uiterste einddatum én geld voor de handelaren, anders wordt dit gewoon weer cultuur wegduwen voor prestige en beton.

Een markt hoeft trouwens niet per se elke week exact op dezelfde plek te staan om te overleven, maar dan moet de tijdelijke locatie wel fatsoenlijk bereikbaar zijn en actief onder de aandacht worden gebracht. Zet je de kramen ergens uit het zicht en laat je de verkopers zelf de bezoekers terugvinden, dan is het geen verhuizing maar gewoon langzaam opdoeken.

Niet elke verhuizing betekent meteen het einde, maar de markt is wel kwetsbaar voor gedoe: minder zichtbaarheid, onduidelijke routes en verkopers die afhaken. Laat daarom eerst een proef op een alternatieve plek draaien, met bezoekersaantallen en omzet als meetpunt, vóór het Spui definitief op de schop gaat.

Het juridische punt wordt hier gemakshalve overgeslagen: wie een bestaande markt verplaatst, moet niet alleen een plekje aanwijzen maar ook onderbouwen waarom dat alternatief gelijkwaardig is en welke belangen zijn afgewogen. Anders is “tijdelijk verhuizen” gewoon een besluit zonder fatsoenlijke inspraak en compensatie; maar ok, een hek neerzetten is natuurlijk sneller geregeld dan luisteren.

Tsja, een markt die alleen op zaterdag bestaat hoeft toch niet meteen maandenlang uit beeld. Plan dat heiwerk en die herrie gewoon buiten de marktdag, of leg het werk tijdelijk stil op zaterdag. Een beetje praktisch denken kan geen kwaad, ook in de stad.

Misschien wordt het tijd om niet alleen over sfeer te praten, maar ook over de ecologische voetafdruk van zo’n markt. Oude boeken hergebruiken is natuurlijk veel duurzamer dan nieuw kopen, maar als verkopers en bezoekers straks allemaal naar een slecht bereikbare tijdelijke plek moeten reizen, verdampt dat voordeel deels. Een alternatief op loopafstand, met goede fiets- en ov-aansluiting, is dus geen detail maar gewoon onderdeel van de oplossing.

Waarom moet alles wat waarde heeft tegenwoordig wijken voor nóg een bouwproject?! En waar moeten mensen straks rustig rondneuzen als het Spui weer vol hekken, bouwstof en tijdelijke “oplossingen” staat?? Een stad is meer dan winkels, appartementen en beton hoor, maar dat schijnt bij de planning steeds als eerste te verdwijnen!!!

Die markt trekt ook toeristen en dagjesmensen naar Den Haag, die geven daarna nog geld uit bij cafés en winkels. Dat rekent de gemeente zeker niet mee als ze straks weer roept dat een tijdelijk plekje prima is hè.

Grappig hoe “tijdelijk” bij bouwprojecten altijd betekent dat de markt wél meteen moet wijken, maar de projectontwikkelaar nooit een dag vertraging mag oplopen — oh ja want boeken leveren natuurlijk geen rendement op. Laat de gemeente eerst openbaar maken wie hier precies van profiteert en waarom de markt niet gewoon onderdeel van de planning wordt gemaakt.

Misschien moeten we ook eerlijk zijn over de waarde van zo’n markt voor de hele binnenstad: mensen komen voor de boeken, maar blijven hangen bij cafés en winkels. Als je die bezoekersstroom maanden verplaatst of kwijtraakt, merken veel meer ondernemers dat dan alleen de handelaren met een kraam.

Misschien kan de markt tijdens de werkzaamheden gewoon op een paar zaterdagen op verschillende plekken staan, zodat niet één tijdelijke locatie meteen alles hoeft te dragen. Wel duidelijk communiceren waar de kramen staan, want anders loopt de toevallige bezoeker er zo aan voorbij.