Kabinet steunt Europese leeftijdsgrens sociale media

Leeftijdsgrens klinkt mooi... maar hoe gaan ze dat thuis controleren dan? Met DigiD en nog een app zeker. Ouders en platforms moeten gewoon verantwoordelijkheid pakken, niet weer een Europese regel die in de praktijk niet te handhaven is.

Tja, leeftijdsgrens of niet... kinderen liegen online nog makkelijker over hun leeftijd dan bij de chauffeurspas. Straks moet iedereen zich identificeren voor een filmpje, terwijl de platforms miljarden verdienen en Den Haag weer doet alsof een nieuwe regel alles oplost.

Een leeftijdsgrens kan helpen, maar wie denkt dat daarmee het probleem klaar is, heeft geen idee wat er thuis gebeurt. Op de werkvloer zie ik jongeren die online blijven hangen omdat daar tenminste iemand reageert, terwijl er thuis stress, eenzaamheid of ruzie is; haal je de app weg zonder alternatief, dan verdwijnt die behoefte niet. Investeer dus ook in jeugdhulp, veilige plekken en ouders die ondersteuning krijgen, niet alleen in nóg een controleknop.

Een grens van 15 klinkt stoer, maar vergeet de kinderen die voor hun huiswerk of contact met klasgenoten gewoon online móéten zijn. Maak platforms eerst aansprakelijk voor verslavende ontwerpkeuzes en schadelijke aanbevelingen; nu wordt weer het kind gecontroleerd terwijl de techbedrijven buiten schot blijven.

Het lastigste is niet de grens van 15, maar het moment waarop een kind ineens als volwassene moet bewijzen wie het is om überhaupt mee te mogen doen. Daarmee maken we anonimiteit verdacht, terwijl die voor kwetsbare jongeren soms juist bescherming biedt. En wat zegt het over ons dat we liever een leeftijdspoortje bouwen dan platforms dwingen hun verdienmodel minder verslavend te maken?

Een leeftijdsgrens kan rust geven, maar we vergeten vaak de overgang: wat leert een kind dan over omgaan met verleiding, groepsdruk en heftige beelden? Vanuit mijn praktijk zie ik dat verbieden zonder gesprek de spanning soms juist groter maakt; mediawijsheid, aandacht en echte verbinding horen óók bij die heel-wording. En graag wat minder doen alsof één Europese knop het hele systeem in balans brengt.

Wat hier ontbreekt, is aandacht voor de leeftijdsgrens zelf: vijftien is geen magisch omslagpunt waarop een jongere ineens mediawijs en bestand tegen verslavende algoritmes is. Bovendien bestaat “sociale media” uit heel verschillende diensten; een besloten schoolgroep is iets anders dan een platform dat kinderen urenlang extreme filmpjes voorschotelt. Richt de regels dus vooral op ontwerp en aanbevelingssystemen, anders controleren we straks keurig de leeftijd terwijl de oorzaak gewoon blijft draaien.

Een grens kan duidelijkheid geven, maar maak er geen vrijbrief voor ouders van om achterover te leunen. Op ons erf werkt een vaste regel beter dan dagelijks onderhandelen: de telefoon blijft ’s nachts beneden, ook voor pa en ma.

Ach ja, leuk plan, maar wie gaat dit uitleggen aan ouders die zelf nauwelijks weten welke apps hun kind gebruikt? Bij ons op school wisselen ze zo vaak van platform dat je als ouder achter de feiten aanloopt. Straks ligt de verantwoordelijkheid weer thuis, terwijl niemand duidelijke hulp of een bereikbaar aanspreekpunt krijgt.

Een Europese grens klinkt daadkrachtig, maar wie gaat bepalen wat kinderen daarna wél mogen zien? Zonder publieke, reclamevrije online plekken voor school, contact en ontspanning duw je gezinnen richting commerciële platforms — oh ja want eerst laat je bedrijven de digitale ruimte monopoliseren en daarna straf je kinderen omdat ze daar zitten.

Een verbod kan juist de jongeren raken die online steun vinden en thuis niet veilig over alles kunnen praten. Vanuit medisch oogpunt zou ik daarom vooral kijken naar signalen van slaaptekort, somberheid en dwangmatig gebruik, en naar snelle hulp als die ontstaan; een leeftijdspoortje meet dat allemaal niet.

Klopt, maar denk ook aan de handhaving bij buitenlandse platforms. Als een kind via een VPN of een buitenlands account gewoon verder kan, heb je vooral een regel die netjes op papier staat. Maak eerst duidelijk wie erop controleert en wie er een boete krijgt, anders komt de rekening weer bij ouders en kinderen terecht.

Een Europese grens klinkt overzichtelijk, maar vijftien jaar is geen natuurkundige constante; de ene veertienjarige is de andere niet. Belangrijker is wat er gebeurt als een kind die grens omzeilt: krijgt het dan hulp en uitleg, of volgt alleen een blokkade? Wie kinderen uitsluitend achter een digitale slagboom zet, leert ze vooral hoe ze de slagboom moeten omzeilen.

Op de bus zie je nu al dat vijftienjarigen prima een nep-leeftijd kunnen hebben, maar hun ov-chipkaart kwijtraken zodra het regent. En wie gaat die grens handhaven bij buitenlandse apps, via de ouders zeker? Straks mogen ze wel zonder begeleiding de halve stad door, maar voor een filmpje eerst door de digitale douane.

Een grens is leuk, maar wie gaat die thuis handhaven als ge zelf de hele dag op uw werk zit? Geef ouders gewoon fatsoenlijke instellingen en laat ze kunnen zien wat hun kind doet, zonder dat meteen heel Europa een identiteitscontrole optuigt.

Een leeftijdsgrens kan vooral bij jongere kinderen bescherming bieden, maar let op de uitvoering: een kind dat online wordt buitengesloten kan ook via groepsapps, games of een account van een ander gewoon verdergaan. Vanuit de spreekkamer zie ik bovendien dat slaaptekort vaak het eerste alarmsignaal is; maak daarom nachtelijk gebruik, meldingen en verslavende ontwerpkeuzes óók onderdeel van de regels, anders controleren we alleen een geboortedatum.