Kabinet-Jetten richting Prinsjesdag onder druk: miljarden tekort en stakingen dreigen

4,3 miljard “structureel tekort” en dan doen alsof je met een groene heffing en een tikje hogere IB klaar bent… ja tuurlijk. Ten eerste: je hebt jaren cadeautjes uitgedeeld en elke lobby “onmisbaar” genoemd, nu komt de rekening en heet het ineens onvermijdelijk. Ten tweede: 1,5 miljard erbij om stakingen af te kopen terwijl je zorg/onderwijs al op omvallen staan is geen dialoog, dat is paniekmanagement, maar ok.

In mijn tijd bij de KLM leerde je: als je met “overhead en administratie” gaat schermen, dan ben je óf aan het bluffen óf je hebt je eigen organisatie niet onder controle, want die 1 miljard vind je niet door een paar managers minder en wat formulieren te schrappen. En dat tekort van 4,3 miljard is nog vóór de echte tegenvallers binnenkomen (zorg, rente, energie, noem maar op), terwijl ze tegelijk stakingen proberen af te kopen met 1,5 miljard… dat is geen begroten, dat is brandjes blussen met een tuinslang en hopen dat de wind gaat liggen. Wat ik mis is gewoon harde prioriteiten: wat stoppen we NU, welke regelingen kunnen echt weg, en wie durft te zeggen dat niet elk “ambitieus” plan tegelijk kan zonder dat de middenklasse weer de pinautomaat is.

Het zij zo, maar dat “structureel tekort” van 4,3 mrd is in Den Haag altijd een rekbaar begrip: als de rente een tik omhoog gaat of de zorg weer eens tegenvalt, ben je zo twee keer zo ver. En dan tegelijk klimaat, koopkracht, boerensteun én stakingen sussen; dat is precies hoe je eindigt met een begroting vol potjes, schuifjes en wensdenken. Als je echt geloofwaardig wil zijn, laat dan eens één heilige koe sneuvelen; anders is Prinsjesdag weer alleen theater met een strik erom.

Even rekenen: tekort 4,3 mrd, daar bovenop 1,5 mrd “sociale dialoog”, plus 2 mrd extra sociaal en dan nog 1 mrd “overhead” schrappen… dan moet je dus in dezelfde begroting én geld uitgeven én bezuinigen én een gat dichten. En dat allemaal met een coalitie van zes partijen die elk hun eigen hobbyproject “onmisbaar” vindt, succes met je structurele oplossing. O ja en Prinsjesdag is altijd op de derde dinsdag, maar 27 maandag klinkt wel lekker chaotisch, past bij de rest.

Dat “structureel tekort” is één ding, maar waar ik me altijd over verbaas: iedereen doet alsof je in augustus nog even een paar miljard “vindt”, terwijl de uitvoering bij Belastingdienst/DUO/uitkeringen nu al piept en kraakt als je weer aan knoppen draait. Aan de andere kant snap ik de stakingendruk ook wel, maar als je dat elke ronde oplost met een zak geld, waarom zou iemand nog rustig aan tafel blijven zitten... tja.

Los van dat hele “miljarden tekort”-verhaal: dit artikel rammelt aan alle kanten qua feiten, dus hoe serieus moet je die 4,3 mrd nemen? Prinsjesdag is de derde dinsdag (niet “27 maandag”), en Heinen bij Financiën + Vijlbrief op SZW in een kabinet-Jetten met D66/GL/PvdA/SP/PvdD/CU… bron? welk persmoment, welk Kamerstuk, linkje naar Miljoenennota/MEV of CPB-cijfers graag. En “peilingen van het CBS”?? CBS doet geen kabinet-populariteit, dus wie heeft dit opgeschreven en wie checkt dat voordat iedereen hier los gaat op een mogelijk verzonnen rekensom.

Los van alle rekensommen: als je echt stakingen wil voorkomen, maak dan eens afspraken over minder administratie en meer zeggenschap op de werkvloer in zorg/onderwijs, dat kost minder dan weer een “zak geld” en het werkt langer door. Echter dat vraagt wel dat Den Haag durft te stoppen met telkens nieuwe regels en potjes verzinnen, daarentegen is dát precies waar elke coalitie weer in terugvalt. En ja, als het artikel qua feiten al rammelt, dan moet je als kabinet juist extra transparant zijn met echte stukken en doorrekeningen, anders gelooft straks niemand Prinsjesdag nog.

De vraag is niet alleen “waar haal je 4,3 mrd vandaan”, maar wat er gebeurt als ze weer gaan schuiven met belastingen/CO2-heffingen: dat is in casu meteen een uitvoerings- en rechtszekerheidsprobleem, want bedrijven en burgers zitten al in lopende contracten en prijsafspraken en dan krijg je claims/bezwaarstromen die de facto jaren doorsudderen. En die dreigende stakingen: kabinet kan best geld reserveren, maar cao’s zijn privaatrechtelijk; de staat kan hooguit als werkgever (publieke sector) of via subsidies sturen, mits je niet weer in verboden staatssteun/ongelijke behandeling belandt. Prinsjesdag wordt dan vooral “we beloven van alles”, en de rekening komt bij uitvoering + rechter terecht.

Kijk, iedereen staart zich blind op dat “4,3 mrd tekort” maar de echte pijn zit in de risicopremie: als de markt ruikt dat ze weer met tijdelijke potjes en rekentrucs komen, gaat NL gewoon duurder lenen en dan eet rente je begroting op terwijl je nog aan het onderhandelen bent. En dat afkopen van stakingen met belastinggeld is ook gewoon een moral hazard trade: je leert elke sector dat dreigen loont, dus volgend rondje komen ze nóg harder binnen, prima voor de bonden maar bearish voor de geloofwaardigheid van het hele beleid.

Men vergeet gemakkelijk dat “stakingen voorkomen met 1,5 mrd” vooral betekent: de overheid gaat als scheidsrechter ineens ook de portemonnee trekken, en dan krijg je dus elk najaar hetzelfde ritueel. En dat gehamer op klimaat/CO2-heffingen is leuk voor de bühne, maar de echte pijn zit ’m in de vergrijzing: zorg en AOW lopen gewoon door, ook als je alle “overhead” drie keer wegstreept. Als je dan tóch eerlijk wil begroten, begin eens met het afbouwen van tijdelijke subsidies en noodpotjes van de afgelopen jaren; die zijn allang structureel geworden zonder dat iemand het hardop durft te zeggen.

iedereen zit te rekenen aan die miljarden maar niemand heeft het over de uitvoering bro want je kan wel “groene heffing” en ib schuifjes verzinnen maar als de belastingdienst het pas in 2029 kan bouwen is het nu gewoon powerpointbeleid lol

Ik zie het elke dag: als er “geen geld” is, gaat het niet over klimaatpotjes maar over bedden dicht, OK’s die stilvallen en weer een collega die afhaakt omdat het rooster gatenkaas is. En dan straks verbaasd doen dat er stakingen dreigen… ja hallo, mensen zijn die rekensom al jaren aan het maken op de werkvloer. Laat Den Haag eens stoppen met telkens nieuwe regels en projectjes en fix eerst gewoon basiszorg en onderwijs, dat is geen luxe maar onderhoud aan je land.

nee maar echt, iedereen heeft het over “miljarden” en stakingen, maar ondertussen is het gewoon augustus en zitten gemeenten/scholen/zorginstellingen al met begrotingen voor 2027 die ze niet rond krijgen door alle tijdelijke potjes en ad-hoc regels uit Den Haag. Als ze op Prinsjesdag weer met eenmalige pleisters komen, heb je over 6 maanden weer exact dezelfde stress maar dan mét boze mensen op straat.