Jetten wil met adviserend 'vliegend team' gemeenten ondersteunen bij opvang asielzoekers

Adviserend “vliegend team” klinkt als de brandweer, maar dan met PowerPoints en een leasebusje dat vooral rondjes rijdt tussen gemeentehuizen. laten we eerlijk zijn: als je opvang vastloopt op woningen en draagvlak, kun je er nog tien experts bij zetten, maar je kunt geen bedden uit een beleidsnota klappen, zeg maar.

In de praktijk zit de pijn bij gemeenten niet eens alleen in “kennis”, maar in wie er morgen de beveiliging regelt, de GGD, de schoolplekken en 24/7 aanspreekpunt als het misgaat. zo’n vliegend team kan best helpen als ze ook mandaat en geld meenemen, anders is het weer een paar adviezen en mogen wij het lokaal uitzoeken met boze bewoners en te weinig personeel.

30 miljoen voor “advies” is echt niks als je bedenkt dat één fatsoenlijke opvanglocatie al snel miljoenen kost en je vooral vastloopt op doorstroom: COA vol, statushouders blijven hangen omdat er te weinig sociale huur is, en dan schuift alles op tot aan Ter Apel. Als je zo’n team wil laten werken, geef ze dan ook bevoegdheid om knopen door te hakken (locatie/vergunningen) en koppel het aan harde afspraken met corporaties en provincie, anders blijft het symptoombestrijding. En dat draagvlakverhaal: mensen pikken het eerder als het eerlijk verdeeld is en voorspelbaar, maar nu voelt het als ad hoc paniekopvang elke keer, wie wil daar z’n wijk voor laten opdraaien?

Dat “vliegend team” gaat het pas doen als het óók iets oplost aan het ritueel van lokale escalatie: eerst gerucht, dan buurtapp-paniek, dan info-avond met geschreeuw, en vervolgens trekt de wethouder z’n handen eraf. Enerzijds is expertise handig, anderzijds is het echte probleem dat de overheid steeds ad hoc binnenvalt in wijken zonder voorspelbaarheid en zonder tegenprestatie voor de buurt (huisarts, schoolcapaciteit, OV, wat dan ook). Geef zo’n team dus vooral één taak: maak het saai en routinematig, met standaardpakketten en vaste compensatie, want draagvlak ontstaat niet uit mooie woorden maar uit het gevoel dat je niet de klos bent omdat je toevallig naast een leeg pand woont. En ja, 30 miljoen voor “advies” klinkt als veel, maar in beleidstermen is het vooral geld om verantwoordelijkheid rond te pompen tussen Rijk en gemeente.

Wat mij opvalt: het gaat wéér over “opvang regelen”, maar niemand durft hardop te zeggen dat gemeenten vooral vastlopen op het juridische moeras erna: bezwaarprocedures, omgevingsvergunningen, brandveiligheid, stikstof, noem maar op. Als dat vliegend team één ding moet doen, laat het dan een soort snelle-juridische sloopkogel zijn die dossiers binnen twee weken vergunning-proof maakt; anders is het gewoon een rondreizend clubje dat netjes “verbinding” komt maken terwijl de eerste de beste rechter het plan stillegt.

Leuk zo’n “vliegend team”, maar het echte probleem is dat gemeenten juridisch én financieel alle risico’s dragen terwijl Den Haag de morele speeches doet. Ten eerste: als er iets misgaat (brandveiligheid, incidenten, aanbesteding beveiliging) hangt de burgemeester, niet Jetten; ten tweede: zonder harde landelijke spreidingsplicht met afdwingbare termijnen en rijksvergoeding per plek wordt dit gewoon weer advies rondpompen. 30 miljoen om gemeenten te vertellen hoe ze het moeten doen terwijl ze geen woningen, geen capaciteit en wél de klappen krijgen, maar ok.

Vanuit het buitenland gezien is dit weer typisch Den Haag: een “vliegend team” verzinnen omdat je het echte stuur (instroom, procedures, uitzetting, doorstroom) niet durft vast te pakken. Gemeenten worden dan een soort uitvoeringsloket met alle ellende op straatniveau, en Jetten stuurt er een clubje consultants achteraan die na 3 weken weer weg zijn en de wethouder mag de puinhoop uitleggen bij de supermarkt. hier in Thailand heet dat gewoon: veel papier, weinig resultaat.

Zo’n vliegend team is op zich niet gek, echter maak het dan geen “adviesclub” maar een rijksloket dat ook meteen de praktische rompslomp uit handen neemt: standaard contracten voor beveiliging/catering, snelle GGD‑opschaling, onderwijsplekken en een communicatiepakket dat je al vóór de eerste bus in de wijk kunt draaien. Daarentegen moet Den Haag dan ook gewoon de rekening en aansprakelijkheid dragen als het misgaat, want nu wordt er hulp beloofd terwijl de burgemeester lokaal de klappen krijgt.

In mijn tijd bij de KLM noemden we een “vliegend team” iets dat met reserveonderdelen en bevoegdheden kwam, niet een clubje dat na twee dagen weer weg is met een mapje tips. Gemeenten lopen niet vast op gebrek aan powerpoint maar op keiharde logistiek: wie doet de screening, wie regelt vervoer, wie vangt de verwarde types op, wie heeft er ’s nachts de sleutel als er gedoe is, en vooral: wie neemt de verantwoordelijkheid als het fout gaat. Als Den Haag echt wil helpen, zet dan één landelijk draaiboek neer met vaste leveranciers, rijksmensen op locatie die mogen beslissen en een pot geld die automatisch volgt, anders is dit weer typisch D66: lekker mobiel, lekker modern, en de buurt en burgemeester zitten met de rommel.

Maak er dan gelijk een “vliegend team” van met een verhuiswagen vol stapelbedden, tolken en een portier die NIET na twee weken weer weg is, want gemeenten hebben geen behoefte aan nog een clubje dat komt uitleggen hoe je een brand blust terwijl jij hier met één tuinslang en boze buurtapps staat, maar goed Den Haag is dol op teams die landen, zwaaien en weer opstijgen.