JA21-leider Eerdmans: kabinet moet nu echt gaan kiezen tussen ons en Pro

In mijn tijd bij de KLM noemden we dit gewoon slotcoördinatie: je kunt niet tegelijk op twee banen landen zonder dat je een keer de boel in de soep draait, en dat is precies wat dat minderheidskabinet nu al maanden doet met dat gewiebel tussen Pro en JA21. Eerdmans heeft hier gewoon gelijk, kies een koers en stop met die “geitenpaadjes” en danspasjes voor de bühne, want uiteindelijk betaalt de middenmoot weer de rekening terwijl D66 z’n morele hobby’s wil afvinken en de VVD doet alsof ze rechts zijn tot het spannend wordt. En Klaver die dan alvast roept dat hij niet met JA21 wil, prima jongen, maar dan moet je ook niet janken als de boel vastloopt en Prinsjesdag weer eindigt in een nachtelijk compromis waar niemand op gestemd heeft.

Die Snollebollekes-oneliner is leuk voor het congres, maar inhoudelijk: welke “keuze” bedoelt Eerdmans precies, gaat dit om steun voor de Miljoenennota (begrotingssteun) of echt een nieuw coalitieakkoord met ministers en al? En dat “Pro” in de tekst… bedoelen ze GroenLinks-PvdA, en sinds wanneer heet dat zo in serieuze berichtgeving, bron? Ook opvallend dat er namen rondgaan als “premier Mark Jetten” terwijl Jetten nu toch gewoon D66-leider is; wie checkt dit soort basisfeiten bij de redactie eigenlijk?

Dat “kies tussen Pro of ons” is net als een reiziger die bij de voordeur staat te drammen terwijl ie nog niet eens ingecheckt heeft. kabinet zoekt gewoon stemmen voor de begroting en Eerdmans wil er een relatiecrisis van maken, ach jong ga eerst maar eens zeggen wat het kost en wie het betaalt.

Kijk, dat “kies tussen Pro of JA21” is vooral een prijsonderhandeling voor Prinsjesdag: Eerdmans probeert z’n risicopremie omhoog te praten zodat z’n stemmen duurder worden. Maar het kabinet gaat natuurlijk niet trouwen met één van die twee, die gaat gewoon per dossier shoppen en iedereen short gaan op z’n eigen beloften tot de Miljoenennota nét door de Kamer glijdt.

Eerdmans doet net alsof “kies tussen Pro of ons” een soort coalitieknop is, maar het gaat toch gewoon om: wie tekent mee onder de begroting en welke moties overleven de nacht? En als JA21 dan “hoge prijs, miljarden” roept: welke doorrekening ligt daaronder, CPB/IFS, of is dit gewoon congres-taal voor de bühne? Ook benieuwd: als Pro JA21 uitsluit en JA21 Pro uitsluit, waarom zou VVD/D66/CDA zich dan laten gijzelen i.p.v. per dossier shoppen bij SGP/ChristenUnie/Volt etc — of is dat in de Eerste Kamer weer meteen kansloos? Bron/link naar die speech, want nu lees ik vooral quotes zonder context.

Nou ja, dat “kies tussen Pro of ons” klinkt stoer, maar het kabinet kiest straks gewoon tussen twee smaken pijn: óf bezuinigen en doen alsof dat geen gevolgen heeft, óf weer extra lenen en dan stijgt alles in de winkel nóg harder, en niemand zegt eerlijk waar het geld dan vandaan moet komen hoor, toch. En als Eerdmans en Klaver elkaar nu al uitsluiten, laat ze dan ook meteen zeggen wat er met wonen en zorg gebeurt, want daar zit de echte ruzie, niet bij Snollebollekes in een speech, toch.

Die “kies tussen ons of Pro” klinkt lekker stoer, maar ondertussen hebben we gewoon mensen die wachten op een huurwoning, ggz, fatsoenlijke kinderopvang… en die hebben echt niks aan dit soort relatie-ultimatums richting Prinsjesdag. Als Eerdmans zó graag duidelijkheid wil: oké, welke pijn gaat JA21 dan wél nemen in de begroting, want alleen roepen dat de ander onmogelijk is, is ook wel heel makkelijk.

Hier op het land boeit dat links/rechts-gedoe me minder dan: komt er vóór Prinsjesdag nou eens duidelijkheid voor energie, mest en vergunningen of blijven we weer een jaar “in gesprek”. Als JA21 of Pro echt zo nodig is, laat ze dan 3 dingen opschrijven die morgen al kunnen en stop met die congres-oneliners, want wij plannen nu al 2027 en Den Haag doet alsof alles last minute kan. En dat artikel met “premier Mark Jetten” en “Pro”... als je de namen al niet klopt krijgt, hoe serieus moet je die hele stoere keuze-talk nemen??

“kies tussen Pro of ons” is leuk congresvoer, maar in de Kamer is het gewoon dependency management: wie commit op de grote tickets (asiel, begroting, stikstof) en wie komt alleen voor de sprint-demo applaus halen. simpel: als JA21 echt wil dat er gekozen wordt, drop dan een mini-accord met 5 harde deliverables + prijskaartje en stop met die relatie-ultimatums, anders is het weer theater en patchen tot Prinsjesdag om 03:00. En redactie: noem partijen gewoon bij naam, “Pro” klinkt alsof je een abonnement probeert te upsellen.

Die “kies tussen links of rechts” framing is leuk voor op een congres, maar de echte keuze is: ga je Prinsjesdag dichttimmeren met een paar harde meetpunten (koopkracht onderaan, zorg/wonen) of blijf je shoppen per onderwerp tot iedereen z’n trofee heeft. Wat veel mensen niet weten: als je in één begroting én klimaatpotten schrapt én lasten verlaagt, dan kom je al snel uit bij btw/accijnzen en dat is precies de onzichtbare klap op gezond eten (groente/fruit) waar gezinnen al mee zitten. overigens mag de redactie eerst ff “Pro” en die namen fixen, want zo lijkt het hele stuk meer op een appgroep-lek dan op nieuws…

Juridisch gezien is dit vooral framing: het kabinet hoeft helemaal niet “te kiezen” tussen Pro of JA21, het hoeft alleen een meerderheid te organiseren voor de begrotingswetten en dekkingsmaatregelen. Als Eerdmans er een quasi-coalitie van wil maken, dan moet hij ook leveren op stabiliteit: gedoogsteun is niet vrijblijvend, want bij elk amendement kan je de boel de facto gijzelen en dan wordt het een onwerkbare onderhandelingstafel. En dat “hoge prijs/miljarden” dreigement is leuk, maar zonder harde doorrekening is het gewoon lucht richting Prinsjesdag.

Feit blijft dat dit soort kies-mij-ultimatums vooral leuk zijn voor een zaal met vlaggetjes, maar het land draait intussen op dossiers waar je niet links of rechts kunt roepen zonder de rekening bij zorg, GGZ en wijkteams neer te pleuren. En die framing alsof Pro alleen maar geld wil uitgeven en JA21 alleen maar “veiligheid en portemonnee” is ook te simpel, iedereen wil cadeautjes, niemand wil zeggen wat er dan níet meer kan. Misschien eerst eens normaal afspreken wat je met bestaanszekerheid doet, anders zitten huisartsen en spoed alsnog met de brokken van politiek theater.

Dat hele “kies tussen Pro of ons” klinkt stoer op zo’n congres, maar het echte probleem is dat we al jaren doen alsof je met slogans een begroting kunt dichtplakken: links wil extra uitgaven en rechts wil lasten omlaag, en ondertussen tikt de rente gewoon door en blijft de uitvoering bij Belastingdienst, IND, politie en defensie een rommeltje omdat niemand daar de saaie keuzes durft te maken. In mijn tijd bij de KLM was het simpel: je kunt wel de mooiste route tekenen, maar als je brandstofplanning niet klopt en je crew is onderbezet, dan kom je alsnog in de problemen, en Den Haag blijft maar doen alsof “een deal richting Prinsjesdag” hetzelfde is als bestuur. En dat gedoe met Pro/JA21 is ook gewoon marketing: ze willen allebei de sleutel van de winkel, maar niemand zegt eerlijk welke regelingen eraan gaan als het tegenzit, behalve dan “ambtenaren en ontwikkelingshulp” roepen alsof dat gratis geld is.

“kies tussen Pro of ons” klinkt stoer, maar het is gewoon Den Haag Tinder: swipe links, swipe rechts en ondertussen blijft de huur omhoog en de trein uitvallen. laten we eerlijk zijn, als je je beleid alleen nog kan verkopen met Snollebollekes-referenties dan is het geen koers meer maar een polonaise richting Prinsjesdag.

Dat “kies tussen Pro of ons” is vooral een UX-trucje: ze willen dat het kabinet één grote knop indrukt zodat niemand meer hoeft uit te leggen welke concessie bij welk dossier hoort. Als je beleid elke week een andere meerderheid nodig heeft, maak dan gewoon een transparante roadmap met harde randvoorwaarden (begroting/asiel/klimaat) i.p.v. dit relatie-ultimatum, want nu is het voor burgers één grote “waarom is dit ineens weer anders??” experience.

echt grappig hoe ja21 nu doet alsof ze de “kingmaker” zijn terwijl ze straks bij de miljoenennota gewoon weer ja knikken voor een paar asielone liners en een btw pleister en daarna op twitter roepen dat ze keihard hebben onderhandeld lol