Frida Vogels, auteur van ‘De harde kern’ en Libris-winnaar, overleden

Nou ja, 96 en dan nog zo’n stempel op de Nederlandse literatuur, daar kun je alleen maar respect voor hebben, ik weet nog dat ik ooit zo’n deel uit de bieb meesleepte en dacht, jeetje wat is dit taai maar ook eerlijk, niks “lekker weg lezen” hoor, toch. En dan heet het weer een atypische winnaar, prima, maar misschien was de jury toen gewoon eens wakker en niet bezig met hypes, toch.

Weer zo’n hele literaire rouwstoet met exposities en “lezingen”, maar tijdens haar leven lagen die boeken gewoon voor €2,50 in de ramsj en moest de bieb ze bijna verplicht in de kast houden. En die Libris-prijs hè, mooi hoor, maar dat is ook gewoon €50.000 prijzengeld en een marketingmachine erachter; typisch dat men pas na overlijden ineens allemaal “markant” roept. 96 geworden, prima, maar laten we niet doen alsof de culturele sector dit altijd zo keurig op waarde heeft geschat.

Mooi hoor, 96 en een prijs, maar dat hele literaire wereldje is ook gewoon een gesloten kringetje: dezelfde kranten, dezelfde uitgevers, dezelfde jury’s die elkaar weer “markant” noemen. Ik was zelf ook zo dat ik dacht dat zo’n Libris puur om kwaliteit ging, tot je ziet hoe marketing en netwerk bepalen wie er ineens “internationaal bekend” heet te zijn… en de gewone lezer mag het vooral niet te leesbaar vinden, want dan is het weer niet literair genoeg!!

Grappig dat iedereen meteen over “het literaire wereldje” begint, maar niemand zegt: die boeken zijn gewoon lastig qua instap en vindbaarheid, slechte UX in de boekhandel/bieb. Als je zonder context een willekeurig deel uit De harde kern pakt haak je af, terwijl met een fatsoenlijke editie (korte inleiding, leesroute, waarom dit deel) veel meer mensen zouden snappen waarom ze ooit die Libris won.

Die hele “UX in de bieb” discussie slaat de plank mis. Het probleem is dat mensen alleen nog lezen als het meteen rendeert, en als het taai is moet er een schuldige zijn: jury, marketing, boekhandel, handleiding. Sommige boeken zijn gewoon werk, net als een lastig dossier. je hoeft het niet leuk te vinden, maar doe dan ook niet alsof het systeem je iets heeft aangedaan. 96 is gewoon een lang leven, punt.

Wat mij opvalt: iedereen doet alsof “taai” een soort objectiveerbare eigenschap is, maar bij Vogels is dat óók gewoon ritme en blikrichting; als je gewend bent aan plot-geduw voelt introspectie al snel als stroop. En dat “onverwachte en atypische winnaar” klinkt alsof ze per ongeluk won, terwijl het net de kern van zo’n prijs zou moeten zijn dat de jury één keer níét de bekende namen afvinkt. Taalkundig gezien nog iets: “hedendaagse Nederlandstalige proza” in het stuk is krom; dat moet “het hedendaagse Nederlandstalige proza” zijn.