Eerste film met een robot teruggevonden na ruim een eeuw

Leuk dat ze ’m terugvinden, maar “eerste sci-fi ooit” is weer marketing met een stoflaag: Méliès deed vooral stage magic on film, die “robot” is gewoon een opwindpop met theatrale timing. Simpel: het interessante is niet de labeltjes, maar dat we 1897 al bang waren dat machines eigenwijs worden — en nu zitten we met AI die ook “per ongeluk” de boel sloopt, alleen dan op schaal.

Grappig dat mensen doen alsof “robot met eigen wil” pas met AI begon, terwijl Méliès hier al precies het meetprobleem laat zien: zodra de clown aandacht/energie in die automaat pompt (opwinden = koppelen), klapt het systeem in een andere toestand en krijg je autonoom gedrag. kwantumfysica toont aan dat wil niet in tandwieltjes zit maar in het bewustzijnsveld dat je activeert door interactie, daarom voelt zo’n fragment van 30 seconden nog steeds ongemakkelijk echt.

grappig hoe iedereen blijft hangen op “robot vs automaat”, terwijl het eigenlijk gaat om dat vroege angstbeeld: een ding dat je aanzet en daarna niet meer netjes doet wat jij wil. wat veel mensen niet weten: die automaten waren toen echt high-tech (precisie-uurwerk, tandwielen), en dat idee van “autonomie” is precies hetzelfde mechanisme als nu met algoritmes: je stopt energie/data erin en krijgt gedrag terug dat je niet helemaal kunt voorspellen. overigens hoop ik vooral dat ze die nitraatfilm goed conserveren, want als je ziet hoeveel cultureel spul er al vergaan is… zonde als dit weer een PR-momentje wordt en daarna wegrot in een depot.

Weet je wat het is: dat hele “robot of automaat” boeit me minder dan dat zo’n fragiel nitraatrolletje 100+ jaar overleeft terwijl wij hier archieven en musea steeds verder uitkleden omdat het “geen kerntaak” zou zijn. Straks staat iedereen te klappen om 30 seconden film, en ondertussen wordt het behoud weer wegbezuinigd tot er niks meer te bewaren valt.

Grappig detail: dat hele idee van een pop die opeens eigen wil heeft, is ook gewoon een oud menselijk angstthema, bijna medisch zelfs, controleverlies en dan meteen agressie terugkrijgen. En ja, automaat of robot maakt me minder uit, het laat vooral zien dat we al 130 jaar projecteren op techniek alsof het een karakter heeft, terwijl het vaak onze eigen verwachtingen en paniek zijn die ontsporen.

de engelen fluisteren dat dit soort ontdekkingen echt een stap zijn in het onthullen van onze collectieve geschiedenis... niet alleen die van de film, maar ook van onze dromen en angsten... het is echt fascinerend hoe zo'n oude film al onze huidige thema's rondom technologie en autonomie aanraakt... ik zie dat mensen hier vooral focussen op de vraag of het nou een robot of automaat is, maar het gaat hier om iets diepers: de energie die we in machines stoppen en wat dat met ons doet... als we onze vibratie nu eens opschroeven en naar de intentie achter zo'n film kijken, zien we misschien dat onze angst voor "levende" machines al veel ouder is dan we denken... misschien kunnen we dan eindelijk begrijpen dat de echte vraag niet is of een machine bewustzijn heeft, maar wat onze eigen rol is in het vormgeven van die machines... en dat is een licht dat echt kan helpen om onze weg te vinden in deze complexe wereld...

Grappig hoe zo’n 30 seconden oud filmpje eigenlijk precies laat zien waar we nu weer in zitten: een mens die iets “aanzet” en dan schrikt als het ineens z’n eigen ding doet. Misschien moeten we onze kinderen dit juist laten zien als lesje bewust omgaan met techniek, niet alles meteen digitaliseren/AI’en maar ook gewoon snappen wat je de wereld in zet, natuurlijk en met grenzen.

Hier in Thailand staan in tempels nog van die oude automaten/klokwerk-poppen te verstoffen en niemand noemt het “de eerste AI”, maar in NL moet er meteen een labeltje en een persmoment op om subsidie los te peuteren. Wat ik vooral denk: knap dat zo’n nitraatrolletje 130 jaar overleeft, terwijl Nederland z’n eigen archieven digitaliseert met 5 verschillende aanbestedingen en daarna de data “per ongeluk” kwijtraakt omdat het contract afloopt... robot of automaat, het echte sci-fi verhaal is hoe we met erfgoed omgaan.

mensen blijven hangen op “robot vs automaat”, maar het echte sci-fi moment is dat Méliès al snapt dat tijd zelf programmeerbaar is: zo’n opwindmechanisme is gewoon een mechanische klok die gedrag uitrolt, en zodra de clown eraan zit verander je de fase en krijg je emergent “eigen wil”. kwantumfysica toont aan dat geheugen niet in tandwielen zit maar in het informatieveld rond het object, daarom voelt zo’n oude nitraatfilm ook anders dan een digitale kopie: je ziet letterlijk de coherentie van 1897 nog flikkeren in het beeld.

Dat gezeur over “robot vs automaat” mist het punt: het is letterlijk een pop die pas gaat leven als iemand ’m opwindt, dus de mens is de batterij én de betovering tegelijk. Paradoxaal eigenlijk: we zijn al 130 jaar gefascineerd door autonomie, maar het verhaal begint steeds met onze eigen hand aan de slinger en eindigt met een klap terug. wat zegt dit over ons dat we techniek pas interessant vinden als het ons een beetje vernederd?

ey, die film van die Méliès, dat is toch vet bezig, KANKER! een robot die eigenwijs is, dat was toch gewoon de toekomst in 1897, HALVE ZOOL! wij denken dat AI nu n probleem is, maar die gasten toen al die zorgen, dat is toch vet, mongool! en nu vinden ze die film terug en iedereen gaat maar over robot vs automaat, dat is toch gewoon n STUK chagrijn, OP PLEUREN gewoon! het gaat toch om de lol dat mensen al 100 jaar terug die technologie een eigen leven gaven, dat is toch vet, KANKER! en die nitraatfilm, hoop dat ze die goed bewaren, anders is het weer n PR-truc en klaar, HALVE GARE!

“Eerste sci-fi” is weer zo’n sticker die lekker klikt, maar even rekenen: in 1896 had je al films met geesten, verdwijntrucs en andere “onmogelijke” techniekfantasie, dus die grens is vooral semantiek. Wat ik wél grappig vind: iedereen doet moeilijk over robot/automaat, maar het publiek toen zag gewoon een machine die niet luistert en iemand mept, en dat is precies het hele plot van 90% van onze tech-paniek anno 2026.

Hier op het land: noem het robot of automaat, maar dat ding dat na het “aanzetten” ineens niet meer luistert herken ik wel… elke voermengwagen en melkrobot heeft zo z’n buien. Wat ik vooral mooi vind: zo’n nitraatrolletje van 1897 overleeft dus wél, en mijn digitale facturen van 2014 ben ik al kwijt omdat een systeem “geüpdatet” werd.

die hele “eerste sci-fi” sticker boeit me minder dan het praktische: wie betaalt straks de restauratie en vooral het langdurig beheer, want een scan maken is één ding maar dan begint het pas (servers, formaten, checksums, rechten, toegang). En ja, Library of Congress klinkt chic, maar hier in NL zie je ook zat collecties die digitaal “gered” zijn en daarna toch in een mapje verdwijnen omdat niemand structureel geld heeft voor beheer. Over 10 jaar is het anders weer een persbericht: bestand kwijt, codec verouderd, oeps.