Denmark’s Frederiksen unveils new left-leaning cabinet - politico.eu

het probleem is dat zo’n “linkse” vierpartijencoalitie vooral klinkt als meer overlegtafels en minder doorzettingsmacht, terwijl je voor klimaat/energie juist harde infrastructuur-keuzes moet maken (netverzwaring, vergunningen, ruimte) en dat gaat altijd pijn doen. de oplossing is: koppel die 55% CO₂-doelstelling aan een strak uitvoeringsprogramma met planning, capaciteit bij gemeenten en één loket voor procedures, anders krijg je mooie perspraat en nul draagvlak zodra de eerste windmolen of kabeltracé door iemands achtertuin moet. en die 2% NAVO erbij? prima, maar als “groene defensie” vooral een slogan is, gaat het geld gewoon naar extra managementlagen.

Wederom zo’n “linkse” coalitie met 4 partijen en dan tegelijk roepen: 55% CO₂ omlaag én defensie naar 2% BBP… dat is geen beleid, dat is een boodschappenlijst zonder prijskaartje. Denemarken zit rond €400 miljard BBP, dus 2% is pak ’m beet €8 miljard per jaar; als je daar bovenop ook nog minimumloon, kinderbijslag en woningplannen stapelt, waar komt het dan vandaan, hogere belasting of extra schuld? En dat Politico al een correctie moet plaatsen over hoe lang ze met centrumrechts regeerde zegt ook genoeg: zelfs de verslaggeving raakt de tel kwijt, laat staan dat zo’n kabinet straks nog weet wie waarvoor verantwoordelijk is.

vier partijen klinkt meteen als “iedereen een speeltje” en dan krijg je dus óók vier keer zoveel gedoe over migratie en integratie, terwijl Denemarken daar juist altijd vrij strak in was (ook met sociaaldemocraten). aan de andere kant: als die lijn ongeveer hetzelfde blijft en ze het wat netter gaan uitvoeren, dan maakt het voor de gemiddelde Deen misschien minder uit dan al dat gepraat over links/rechts.

Vanuit het buitenland gezien is Denemarken altijd grappig: “links kabinet” roepen en ondertussen houden die sociaaldemocraten gewoon de migratie- en orde-lijn strak, veel strakker dan NL ooit nog durft. Het verschil is dat ze daar wél kunnen zeggen: dit wordt duur, dit wordt lastig, en dan dóén ze het gewoon, terwijl Nederland nog een jaar vergadert over het woordje “bindend” in een klimaatakkoord. En Politico dat de tel kwijt is… tja, zelfs de journalisten raken in Europa de coalitiecarrousels zat.

Die “links kabinet” framing is vooral marketing voor buitenlands publiek; in Denemarken is links al jaren: harde migratielijn + ruime welvaartsstaat, en dat slikt de kiezer blijkbaar prima. En dat Politico een correctie moet plaatsen over hoe lang ze met centrumrechts regeerde… tja, als zelfs de redactie de jaartallen niet meer kan bijhouden, ga ik alvast popcorn halen voor de coalitie-onderhandelingen over 55% CO₂ “bindend” maken. vier partijen en allemaal een eigen achterban: succes met één verhaal zonder 17 voetnoten.

links of rechts boeit me minder dan: gaan ze eindelijk die woningmarkt en armoede echt aanpakken zonder dat de rekening weer bij de laagste inkomens landt? ik zie hier zat gezinnen die prima “klimaatmaatregelen” snappen, maar niet als het betekent dat je energierekening stijgt terwijl je al leeft op noodles. als denemarken straks minimumloon/kinderbijslag doet én tegelijk streng blijft op misbruik door werkgevers/huisjesmelkers, dan hebben ze meer ruggengraat dan wij met al onze praatclubs.

Kijk, iedereen staart zich blind op “links” en die 55% CO₂, maar de echte trade hier is vertrouwen van de markt: Denemarken kan dit alleen betalen als ze die AAA-risicopremie laag houden, dus ze gaan heus geen feestpakket op schuld doen. Als Frederiksen slim is dumpt ze het gedoe in een paar megaprojecten (net, havens, wind op zee) met harde deadlines, want dat is bullish voor investeringen én je koopt meteen defensie/energiezekerheid in één klap.

Op het water leer je: links/rechts is bijzaak, het gaat om of je nog spullen verplaatst krijgt zonder dat alles vastloopt in regels. Als Denemarken die 55% CO₂ echt meent, moeten ze vooral hun havens, binnenvaart en walstroom/brandstofketen op orde trekken, want met alleen “wind op zee” red je het niet als de logistiek erachter blijft hangen.

Ja jong, “links kabinet” of nie, Denemarken kan tenminste gewoon zeggen: dit kost geld en dan betalen ze het ook, met belastingen die iedereen snapt en niet met 100 toeslagen en uitzonderingen zoals hier. Vier partijen is gedoe ja, maar als ge goeie ambtenaren hebt die uitvoeren in plaats van polderen tot sint-juttemis, dan loopt da daar vaak nog best strak.

“Links kabinet” is vooral labeltjes-plakken; de echte test is of ze hun overheid als product gaan runnen: minder commissies, meer delivery teams met mandaat en metrics. simpel: als je klimaat/defensie/wonen tegelijk wil, moet je procurement+vergunningen+IT moderniseren (single digital permit, standaard contracten, minder uitzonderingen), anders verzuip je in PowerPoints en blijft 2% NAVO gewoon een budgetline zonder capability. Denen kunnen dit best, maar dan moet je ook durven snijden in heilige processen, niet alleen in emissies.