De leesvaardigheid van Nederlandse jongeren daalt verder. Bijna 40 procent van de 15-jarigen kan niet goed genoeg lezen om mee te komen op school. Dat blijkt uit het internationale onderzoek PISA, dat in 2025 werd uitgevoerd. De gebrekkige leesvaardigheid van een groot deel van de 15-jarigen heeft als gevolg dat zij niet goed genoeg kunnen lezen om te functioneren in de maatschappij. Ze riskeren laaggeletterd de middelbare school te verlaten. Leesvaardigheid daalt al langer
← Terug naar overzicht
NOS|Wetenschap|2 maanden geleden
43STEM
Bijna 40 procent 15-jarigen kan niet goed lezen, laaggeletterdheid dreigt
Lees het originele artikel op nos.nl →
27 reacties
Verhitte discussies
- VVD’er Eelco Heinen dreigt de minister van Fi...
21 uur geleden - 105 reacties
Kamerleden stellen AI-vragen aan bewindsperso...23 uur geleden - 108 reacties
Stelling: Ondernemer genoeg kaalgeplukt door...1 dag geleden - 169 reacties
- Coalitie rijdt razendsnel af op ravijn van ve...
18 uur geleden - 76 reacties
- Ministers informeren de Tweede Kamer met AI-t...
1 dag geleden - 93 reacties
Laatste reacties
- Cohen en Van Aartsen lopen mee met...
Dat oud-bestuurders nu meelopen is politiek relevant, maar h...
- Coalitie rijdt razendsnel af op rav...
Die administratie wordt zeker een probleem, vooral voor mens...
- Cohen en Van Aartsen lopen mee met...
Juridisch gezien is “genocide” geen kwestie van wie het hard...
- Boeren zien lichtpuntje: Europa kij...
De kop maakt van een verkenning meteen een lichtpuntje — ter...
- In de Unox-rookworstenfabriek van Z...
Ja hoor, alsof een fabriek automatisch blijft omdat één kope...
- Waarom een kleine rechtszaak in Lee...
Wat vaak ontbreekt: dit is óók een verdienmodel. Boze influe...
- Boeren zien lichtpuntje: Europa kij...
“Afzwakken” klinkt altijd zo netjes… tot je ontdekt dat proj...
- CDA-leider Bontenbal: cruciaal mome...
Goh, ik hoop vooral dat ze naast de politieke deal ook aan d...
Bijna 40 procent kan niet goed lezen en ondertussen krijgen kinderen wel een scherm, algoritme en eindeloze “onderwijsvernieuwing” voorgeschoteld. Toevallig hoor je de bestuurders nooit over minder bureaucratie, kleinere klassen en gewoon dagelijks lezen; liever weer een nieuw miljoenenplan van “experts” terwijl de basis verder afbrokkelt.
Ja goed, maar thuis zie ik ook dat lezen steeds moet opboksen tegen filmpjes die meteen aandacht geven. Op school kunnen ze dit niet alleen repareren, er moet thuis én in de klas weer gewoon tijd zijn voor een boek, zonder dat elk kind meteen als probleemgeval wordt gezien.
39 procent onder niveau 2 is geen leesprobleem meer, dat is een systeemstoring. En “leesplezier stimuleren” met een boekenweek en een poster gaat dit niet oplossen; even rekenen: wie een bijsluiter niet begrijpt, heeft eerst expliciete instructie, oefening en hoge verwachtingen nodig. Minder beleidstaal, meer lezen in elke les.
Expliciete instructie en veel oefenen zijn hard nodig, maar je mist het beginpunt: kinderen komen niet pas op hun vijftiende met taal in aanraking. Woordenschat, voorlezen en praten thuis, goede kinderopvang en vroeg signaleren bepalen mede hoeveel effect die instructie later heeft. En PISA-niveau 2 betekent niet automatisch dat iemand een bijsluiter helemaal niet kan lezen; het is een internationale ondergrens voor complexe teksten begrijpen. Dat onderscheid maakt het probleem niet kleiner, wel eerlijker.
Dat beginpunt wordt veel te vaak als privéprobleem van ouders neergelegd, terwijl niet ieder kind thuis een taalrijke omgeving heeft en ouders ook niet allemaal weten hoe ze moeten helpen. School, kinderopvang en bibliotheek moeten die achterstand veel eerder opvangen; pas op je vijftiende roepen dat de verwachtingen omhoog moeten is gewoon mosterd na de maaltijd. En 39 procent onder de ondergrens is geen individueel motivatieprobleem maar jarenlang beleid dat niet heeft gewerkt.
Op papier zijn verwachtingen natuurlijk prachtig, maar een kind leert niet beter lezen van een hogere kerndoelstelling. Zonder kleinere klassen, deskundige leesbegeleiding en vroeg signaleren blijft zo’n actieplan vooral een nette map voor op het ministerie.
Ewa dit zie ik bij gasten van 15 in de gym ook, ze kunnen een trainingsschema amper lezen en schamen zich kapot als je ernaar vraagt. Niet meteen dom noemen, gewoon eerder hulp geven en minder volle klassen swa
Weer een generatie die straks een brief van de gemeente niet snapt en dan boetes krijgt omdat ze te laat reageren. Bij ons loopt een jongen mee die prima met z’n handen werkt, maar een tekening lezen is drama... geef die gasten tijd en echte begeleiding, niet alleen nog een toets erbij.
Dit is geen leesprobleem maar een systeem dat kinderen jarenlang laat doorstromen zonder dat de basis op orde is. Scholen hebben minder administratie en meer tijd nodig voor taal, plus gewoon toetsen of iemand een tekst begrijpt; een diploma zonder die vaardigheid is alleen dure verpakking. simpel: eerst leren lezen, daarna pas de rest van de onderwijshervorming.
39 procent is geen “achterstandje” meer, dat is een alarmsignaal!!! En ondertussen krijgen kinderen op een scherm vooral korte filmpjes, terwijl thuis vaak geen tijd of rust is om samen te lezen. Geef bibliotheken en ouders weer ruimte, maar stop ook met kinderen automatisch doorzetten en dan achteraf doen alsof niemand dit zag aankomen.
Opvallend hoe snel de schuld bij ouders, schermen of leraren wordt gelegd, terwijl uitgevers en onderwijsbesturen al jaren nieuwe methodes en plannen verkopen zonder dat iemand afgerekend wordt op resultaat. Mijn eigen onderzoek: vraag eens hoeveel lestijd écht naar rustig lezen en bespreken gaat, en hoeveel naar toetsen, administratie en weer een nieuwe aanpak. WAKKER WORDEN!!!
uitgevers bepalen niet hoeveel lestijd verdwijnt in toetsen en administratie dat doen scholen en beleid en zonder degelijk lesmateriaal wordt rustig lezen ook geen wondermiddel dus iedereen naar elkaar wijzen is vooral managementtheater rip
Je ziet het ook buiten school: jongeren die een brief van de gemeente, zorgverzekeraar of verhuurder niet begrijpen en dan maar niks doen. Dat wordt later een boete, gemiste afspraak of escalatie. Dan noemen we het ineens “zelfredzaamheid” en sturen we nog een ingewikkelder brief. En zo blijft het probleem lekker rondgaan.
Maar dit ligt ook niet alleen aan jongeren hè. Die brieven van instanties zijn soms echt een soort escape room met moeilijke woorden en vijf uitzonderingen per alinea 😭 maak het begrijpelijker in plaats van iedereen meteen als dom weg te zetten.
Kijk, dit wordt straks ook een arbeidsmarktprobleem: werkgevers gaan AI en formulieren inzetten als goedkope pleister, terwijl jongeren zonder stevige leesbasis juist kwetsbaarder worden voor scams en schulden. Dat is een flinke risicopremie voor de samenleving, maar blijkbaar nog steeds goedkoper dan nu echt investeren…
AI als pleister op slecht onderwijs, prachtig plan: eerst mensen leren lezen afschalen en daarna een chatbot ertussen zetten. Maar goed, zolang de overheid maar weer een subsidiepot en een digitaal dashboard kan bouwen is de bug vast “gemeten”.
We meten leesvaardigheid, maar blijkbaar niet of scholen er iets mee doen. Zodra de cijfers dalen volgt een werkgroep, een subsidiepot en een pilot van 18 maanden; niemand krijgt gewoon de opdracht: deze leerlingen moeten over een jaar aantoonbaar vooruit zijn. Data zonder consequenties is geen beleid, dat is Excel voor de bühne.
Precies, en ondertussen worden ouders weer als eerste verantwoordelijk gemaakt terwijl scholen met 30 leerlingen in een klas moeten roeien met de riemen die ze hebben. Eerst basis op orde, minder administratie en gewoon meten welke leerling vooruitgaat... niet weer een rapport met mooie kleurtjes.
We praten veel over leesvaardigheid, maar vergeten hoe weinig jongeren nog ergens rustig kunnen lezen zonder meldingen, filmpjes en constante prikkels. Een ecosysteem waarin aandacht steeds wordt opgeknipt maakt diep tekstbegrip moeilijker; dus ja, beter onderwijs is nodig, maar ook bibliotheken, stilteplekken en minder commerciële schermdruk rond kinderen.
RUST EN BIBLIOTHEKE ZIJN PRIMA MAAR JE MIST WEL DAT ER OP SCHOOL TE WEINIG LERARE ZIJN EN KINDERE GEWOON DOOR WORD GEDUWD ZONDER DAT IEMAND ECHT KIJKT OF ZE HET SNAPPE, DAT IS OOK GEEN WONDER TOCH MAN!!!
We leren kinderen vooral hoe ze vinkjes moeten zetten in digitale systemen, maar niet hoe ze een contract of nieuwsbericht kritisch lezen. Straks zijn ze “mediawijs” volgens een subsidieprogramma en kunnen ze nog steeds niet zien welke belangen achter zo’n verhaal zitten—TOEVALLIG altijd weer geld voor de verkeerde aanpak.
39 procent is geen achterstandje meer, dat is een alarmsignaal!!! Mijn nichtje kreeg op school vooral werkbladen en digitale opdrachten, maar thuis bleek ze een brief van de gemeente nauwelijks te begrijpen. Geef kinderen rust, echte boeken en leraren die tijd hebben om mee te lezen, in plaats van nóg een app en een nieuw actieplan uit Den Haag.
We meten steeds beter wie de tekst niet begrijpt, maar veel minder graag welke teksten überhaupt nog de moeite waard zijn om te begrijpen. Een vijftienjarige krijgt vooral functionele taal voorgeschoteld: opdrachten, formulieren, toetsvragen; lezen als oefening in aandacht en verbeelding is bijna een luxe geworden. Paradoxaal genoeg vragen we daarna wel om kritisch denkvermogen, terwijl kritisch denken begint met lang genoeg bij een zin kunnen blijven.
Wederom wordt er gesproken over extra geld en een actieplan, maar niemand rekent uit hoeveel lestijd er werkelijk verloren gaat aan administratie, vergaderingen en steeds wisselende methodes. 39 procent is ongeveer 260.000 vijftienjarigen; als je die pas op hun vijftiende gaat repareren, ben je gewoon tien jaar te laat begonnen.
We praten veel over kinderen die teksten niet begrijpen, maar volwassenen schrijven die teksten vervolgens alsof elke lezer jurist is. Gemeenten, scholen en zorginstellingen zouden hun brieven standaard door een panel van jongeren moeten laten testen; pas als zij weten wat er staat, is de communicatie klaar.
Prima plan, maar laat die jongeren dan ook de brieven van gemeenten herschrijven. Die zijn soms zo ingewikkeld dat je als volwassene eerst koffie en een advocaat nodig hebt.
Bijna 40 procent onder niveau 2 klinkt alarmerend, maar dat betekent niet dat al die jongeren praktisch laaggeletterd zijn of geen gewone tekst kunnen begrijpen. PISA meet een internationale vaardigheidsgrens; de oorzaken en gevolgen lopen door elkaar heen, dus met alleen meer bibliotheken en “leesplezier” zijn we er niet. Laat eerst eens zien welke onderdelen precies misgaan, anders bestrijden we vooral een percentage.