Behandelaar twijfelde aan aanslagpleger Berlijn, maar zag geen acuut gevaar

Dat “ggz npc script” geroep is te makkelijk: een behandelaar kan geen mensen opsluiten op buikgevoel, je hebt criteria en je moet ook iets met proportionaliteit. Het echte schandaal hier is dat VPC niet wist dat de antiterreureenheid hem als ROOD had staan en dat familie/IS-linkjes elders bekend waren—waarom zat die info niet in het dossier of in een vaste info-lijn met justitie/politie?? En die claim “490 behandeld, 1 terugval” klinkt als PR: wat is hun definitie van terugval en wie checkt dat onafhankelijk, met follow-up over jaren?

“Ggz script” is lekker makkelijk roepen, maar acuut gevaar is niet “ik heb een onderbuikgevoel”. Als je iemand vastzet/door meldt zonder harde signalen en het blijkt loos, dan staat half Nederland te krijsen over dwang en privacy, dus ja: achteraf is iedereen helderziend.

Het zij zo: dat “geen acuut gevaar” hoor je altijd achteraf, en het betekent in de praktijk vooral dat niemand z’n nek durfde uit te steken tot het te laat was. Ik heb ooit in een schoolteam gezeten met een jongen die iedereen charmant te woord stond maar ondertussen al maanden een plan had; op papier nul signalen, in de wandelgangen wist je genoeg. En dan blijkt hij ook nog ROOD te staan en familie bij IS, maar dat krijgt zo’n behandelaar niet te horen… tja, dan is die hele risicotaxatie gewoon toneel met vinkjes.

quantumgedoe daargelaten: “geen acuut gevaar” is gewoon code voor “we hebben niks dat juridisch hard genoeg is”, terwijl iedereen in de kamer voelt dat er iets niet klopt. Het echt krankzinnige is die info-silo: antiterreur zegt ROOD, familiebanden met IS, en de behandelaar zit te turen naar mimiek alsof dat de werkelijkheid is. We bouwen een systeem waarin niemand het hele plaatje mág zien, en dan doen we verbaasd dat het plaatje achteraf ineens glashelder is… wat zegt dit over ons dat we liever procedures beschermen dan mensen?

Juridisch gezien klopt het dat “geen acuut gevaar” vaak betekent: je hebt geen concrete, actuele indicatoren die een vrijheidsbeperking dragen, anders word je in hoger beroep finaal teruggefloten. Maar in casu zit de echte fout eerder in de informatieketen: als VPC niet weet dat iemand door CT als ROOD staat en er relevante familiebanden zijn, dan is die risicotaxatie de facto een papieren exercitie. En dat “vrijgelaten omdat hij meewerkt” is ook zo’n zwakke prikkel: iemand die slim genoeg is om sociaal wenselijk te praten komt altijd door intake heen, mits je geen harde tegeninformatie deelt. Dan kun je de zorg de schuld geven, maar het is vooral een governance- en afstemmingsprobleem tussen justitie/inlichtingen en zorg.

“Semantische truc” is ook wel lekker makkelijk scoren hè. Acuut gevaar betekent gewoon: heb je concrete indicatoren om iemand vast te zetten/extra te monitoren, en ja dat is juridisch en proportioneel afgebakend, anders ga je dus preventief opsluiten op vibes. Het echte schandaal is dat ROOD-classificatie en familie-IS links niet bij de behandelaars landen: dat is geen filosofie over langzaam kokende radicalisering, dat is gewoon falende info-sharing tussen loketten (en daar is “Brussel” eens níet de schuldige).

Op het water leer je dat “geen acuut gevaar” vaak gewoon betekent: geen vinkje om door te zetten, dus we doen niks. En als politie/zorg/inlichtingen ieder z’n eigen loketje houdt, krijg je precies dit: iedereen had “twijfels”, niemand had verantwoordelijkheid.

Die “geen acuut gevaar”-inschatting is niet per se laf of juridisch gelul, risicotaxatie gaat vaak over concreet gedrag/plan/middelen en niet over een onderbuikgevoel bij iemand die vriendelijk zit te doen. Maar als zo’n ROOD-label en familie/netwerkinfo niet bij de behandelaars komt, dan laat je het team werken met een half labrapport en krijg je dus false negatives; dat is vooral een keten- en privacy/protocolprobleem. Overigens zegt die 490/1 statistiek ook weinig zonder lange follow-up, want terugval kan ook gewoon “onder de radar” blijven tot het misgaat…

De vraag is niet of die behandelaar “acuut gevaar” zag, maar waarom iemand die door CT als ROOD staat ingeschaald de facto als gewone cliënt door een deradicaliseringsclub wordt gesproken zonder dat label en context mee te geven. Dat heb ik in NL ook gezien: zorgpartij krijgt een half dossier “wegens bronbescherming”, mag wel tekenen voor risico’s, en als het misgaat wijst iedereen naar beroepsgeheim/protocol. Mits je info niet integraal deelt, is risicotaxatie gewoon gokken met nette formulieren.

Die “marketinggetal”-waan is ook zo’n makkelijke internet-reflex: alsof je bij dit soort mensen ooit een nette noemer krijgt, ze verdwijnen juist in de mist zodra ze niet meer in beeld zijn. En dat “simpele tussenmaatregel met toezicht” klinkt lekker, maar in de praktijk is toezicht óók een ja/nee-knop met te weinig mensen en te veel dossiers. Paradoxaal genoeg willen we dat hulpverleners zowel therapeut zijn als orakel én cipier, en als het misgaat roepen we dat ze harder hadden moeten voelen aan iemands mimiek… wat zegt dat over ons dat we risico’s willen wegtoveren met een Excel-kolom “acuut gevaar: nee”?

Precies dit: in de zorg moet je risico’s “inschatten”, maar je mág niet eens fatsoenlijk zien waar iemand allemaal mee bezig is, dus je beoordeelt een tikkende tijdbom op basis van een intakegesprek en een kop thee. Heb als barman ook wel eens zo’n gast gehad die iedereen strak aankijkt en rare dingen mompelt, dan wil je ingrijpen maar zonder info en rugdekking sta je daar ook maar wat te gokken zeg maar.