Advies Raad van State over intrekken spreidingswet

Juridisch gezien is “intrekken” hier vooral bestuurlijke zelf-sabotage: je haalt een net opgestart verdeelmechanisme weg terwijl de opvangplicht (nationaal/internationaal) gewoon blijft staan, dus dan ga je de facto terug naar noodgrepen, dwang en rechtszaken. Gemeenten krijgen dan zogenaamd meer vrijheid, maar in praktijk vooral meer onzekerheid en meer COA-crisislocaties op plekken waar niemand het wil. En dat frame dat je met afschaffen de instroom “aanpakt” is gewoon categorie wensdenken, dat zijn twee verschillende knoppen.

Nou ja, ze doen net alsof je met een wet intrekken ineens minder mensen krijgt, maar die mensen staan er morgen óók, en dan mag de burgemeester het weer uitleggen aan de buurt terwijl Den Haag stoer roept, hoor. maak dan tenminste fatsoenlijke, kleine locaties met begeleiding en geld voor politie en huisarts, want die grote noodhallen leveren alleen maar gedoe en ellende op, toch.

intrekken is makkelijk roepen in den haag, maar hier in de regio zit je dan weer met sporthal-opvang en vrijwilligers die het moeten trekken terwijl de gemeente juridisch klem zit. maak dan eindelijk eens een plan dat jaren mee kan en ook handhaafbaar is, anders is het elke zomer hetzelfde gedraai en krijgt iedereen ruzie met elkaar, en daar wordt het land niet rustiger van.

Ik zeg het al jaren: ze maken er weer een juridisch spelletje van terwijl het echte probleem is dat Den Haag alles over de schutting kiepert en de burger daarna mag dealen met overlast, zorgdruk en politie die al op omvallen staat. Raad van State kan wel roepen “verplichtingen”, maar wie betaalt de rekening en wie draait de nachtdiensten als het escaleert? Ik was zelf ook zo dat ik dacht: ach, spreiden is eerlijk… tot je ziet hoe snel het COA en de politiek verdwijnen zodra het misgaat, en de media het pas “chaos” noemen als er een camera staat!!!

het probleem is dat je met intrekken niet alleen “een wetje” weggooit maar ook alle lopende contracten, vergunningtrajecten en investeringen in opvang-infrastructuur (brandveiligheid, nuts, beheer) weer in de lucht hangt, en dan ga je terug naar ad-hoc locaties die nooit op orde zijn en dus juist meer incidenten geven. de oplossing is: laat die verdeelcyclus gewoon draaien en koppel er harde randvoorwaarden aan voor kwaliteit en handhaving (kleiner, beheersbaar, vaste zorg/politie-capaciteit), want als je elke 18 maanden de spelregels verandert krijg je nul draagvlak en maximaal gedoe bij gemeenten.

Die hele “gemeenten meer vrijheid” verkooptruc vergeet één ding: als je spreiding schrapt maar de opvangplicht blijft, dan ga je automatisch naar de rechterlijke route en noodbevelen, en dan is de lokale democratie nóg minder waard. En ondertussen zit NL ook gewoon vast aan het EU-asiel- en migratiepact dat eraan komt met capaciteits- en procedure-eisen; je kunt nationaal wel stoer doen, maar je moet wél leveren op opvang/registratie, anders krijg je gewoon inbreukgedoe en boetes. Dus ja, trek die wet in en je koopt vooral chaos + juridisering, niet “grip op instroom”.

Feitje dat iedereen vergeet: noodopvang is ook zorg-chaos, in zo’n sporthal krijg je sneller uitbraken van schurft, buikgriep, luchtweginfecties, en dan zit de GGD en de huisartsenpost weer brandjes te blussen zonder fatsoenlijke dossiers of privacy. Als je spreiding sloopt, krijg je niet minder mensen maar wel meer medische ellende, en dat slaat uiteindelijk ook terug op de buurtzorg en SEH. Den Haag kan dan weer stoer doen, maar de rekening komt hier te liggen.

Raad van State kan je nog zo juridisch waarschuwen, maar het echte probleem is dat Den Haag elk jaar een nieuw “model” lanceert en dan verbaasd is dat niemand nog wil investeren in vaste opvanglocaties of personeel. intrekken is dan gewoon: we zetten de brandmelder uit omdat het piept, en hopen dat het vuur zich ook aan de coalitie-afspraken houdt, zeg maar.

Ik merk dat dit weer zo’n Haagse “reset-knop” is die lekker klinkt, maar ondertussen gaat het draagvlak in wijken juist kapot door dat eeuwige geschuif en last-minute gedoe. Als je mensen fatsoenlijk wil laten meebewegen moet je rust en voorspelbaarheid geven: vaste plekken, vaste begeleiding, duidelijke grenzen en communicatie, anders voelt de hele omgeving alleen maar onveilig en opgejaagd. En dan kun je wel roepen “gemeenten vrij”, maar die energie van verantwoordelijkheid blijft gewoon liggen waar de bedden staan, niet in Den Haag.

Het grappige is: “gemeentelijke vrijheid” betekent in praktijk vrijheid voor rijke gemeenten om NIMBY te spelen en alles af te schuiven op armere plekken — solidariteit is alleen leuk tot het geld kost, blijkbaar. En dan doet Den Haag surprised als er weer uitbuiting ontstaat met commerciële noodopvangbedrijven die per bed cashen, oh ja want marktwerking gaat het vast “efficiënt” oplossen.

Intrekken of niet, die mensen moeten ook gewoon van A naar B en hier zie ik nu al COA-busjes en taxi’s als een soort nooddienst rondrijden omdat er weer op het laatste moment “een locatie” is geregeld. Als je die spreiding sloopt krijg je nóg meer van dat ad-hoc gedoe, en dan mag de rest van het OV weer uitleggen waarom de dienstregeling uit elkaar klapt en de chauffeurs de klappen opvangen, letterlijk soms.

Wat mij hier vooral opvalt: intrekken klinkt “minder regels”, maar je gooit ook de stok achter de deur weg die gemeenten juist helpt om intern draagvlak te organiseren (“het moet van de wet, dus we regelen het netjes”). Dan win je als rijksoverheid misschien een politiek puntje, maar je verliest voorspelbaarheid en ga je weer zwalken met ad-hoc plekken waar je geen fatsoenlijke begeleiding, onderwijs en zorg omheen kunt bouwen. En even los van moraal: al die tijdelijke opvang betekent ook telkens opnieuw verbouwen, beveiligen, vervoeren… wie denkt dat dat goedkoper of rustiger wordt?

ja maar niemand heeft het over de mensen die het straks écht moeten fixen hè: die ambtenaren bij de gemeente die nu al tot over de oren in vergunningen, buurtavonden en bezwaarbrieven zitten… ik hoorde van een klant hier uit de buurt (werkt bij gemeente) dat ze net een heel team op opvang hebben gezet en als Den Haag nou weer de regels omgooit kunnen ze wéér opnieuw beginnen, daar wordt het op straat echt niet rustiger van hoor.