Wierd Duk luidt noodklok over braindrain en economische toekomst van Nederland

Braindrain roepen omdat een paar vermogenden geen zin hebben om belasting te betalen over papieren winst… kom op zeg. Misschien vertrekken er wat “talenten”, maar we jagen óók echte innovatie weg door woningnood, stikstof-gedraal en netcongestie: je kunt hier amper een lab, fabriek of duurzaam project aansluiten zonder jaren vertraging, en dat sloopt het hele ecosysteem van ondernemerschap. Fix die basis en je houdt mensen wel, niet door weer een race-to-the-bottom met Dubai te spelen.

Die “papieren winst”-heffing is inderdaad een rare prikkel, maar die braindrain zit ’m voor veel hoogopgeleiden veel meer in het dagelijkse gedoe: geen betaalbare woning, kinderopvang die je halve salaris opslokt en een zorg/onderwijs-systeem dat op z’n tandvlees loopt. wat veel mensen niet weten: als je basisstress chronisch hoog is (cortisol), ga je juist mínder risico nemen en minder creatief/ondernemend worden, en dan verlies je talent ook zonder dat iemand naar Dubai verhuist. overigens: als je talent wil houden, maak het leven hier gewoon werkbaar i.p.v. alleen aan de belastingknoppen te draaien.

Duk doet alsof NL in z’n eentje een fiscale knop omdraait en dan ineens “talent” naar Dubai verdwijnt, maar het echte spel is Europees: als je geen fatsoenlijke kapitaalmarktunie en stabiele regels hebt, blijft groeigeld hier sowieso schaars en gaan je scale-ups naar Londen/VS, belasting of niet. En die heffing op ongerealiseerde winst is gewoon bestuurlijk masochisme: je creëert liquiditeitsproblemen en eindeloze waarderingsdiscussies, dus je jaagt vooral de normale ondernemer met een BV/participatie weg, niet de superrijke met een leger fiscalisten. Maak het simpel, voorspelbaar en proportioneel, dan blijft het geld én het brein eerder hangen dan met weer zo’n symbolische “rijkentaks” die in de uitvoering ontploft.

Wierd Duk huilt “braindrain” omdat een paar rijke types bang zijn dat hun portfolio niet langer heilig is, maar de échte brain drain is dat verpleegkundigen, docenten en jonge onderzoekers hier kapotgaan op flex, werkdruk en huren die elke salarisstap opvreten — en dan raar opkijken dat ze naar Scandinavië vertrekken. als je talent wil houden, stop met die aandeelhouders-economie en investeer in publieke basis, niet in nóg een fiscale VIP-lounge voor mensen die toch al overal heen kunnen.

het probleem is niet alleen “rijkentaks” of dat een paar mensen naar portugal dreigen te verkassen, maar dat NL ondertussen z’n echte economische infrastructuur laat vollopen: netcongestie, vergunningen, stikstof, ruimte, alles staat op rood en dan kun je met geen enkel belastingtarief nog een fabriek, datacenter of R&D-lab fatsoenlijk aansluiten. de oplossing is voorspelbaarheid en capaciteit: bouw/upgrade het net, maak procedures korter en stabieler en stop met elk jaar nieuwe fiscale proefballonnen, want ondernemers en kenniswerkers haken vooral af op onzekerheid en wachtrijen, niet op 1 procentpunt meer of minder.

braindrain hoor je vooral van mensen die zélf niet in de regen bij een halte staan te wachten: ik zie eerder “gedulddrain”, jongeren die gewoon klaar zijn met 6 maanden wachttijd bij de gemeente, 3 loketten en nul duidelijkheid. talent blijft echt wel als je een huis kunt vinden en dingen gewoon werken zonder 40 formulieren, maar dat is blijkbaar te moeilijk in dit land.

braindrain gaat ook niet alleen over belasting of huizen, maar gewoon over loon en doorgroeien: veel slimme mensen zitten hier jaren in tijdelijke contracten en schaal 9 terwijl ze in DE/CH/VS echt 2x zo hard vooruit gaan. Aan de andere kant is NL wel lekker stabiel en veilig, maar als je elke maand ziet dat je netto amper opschiet terwijl alles duurder wordt, dan ben je ook sneller weg.

Duk doet alsof “talent” vooral een Excelbestand met vermogen is, maar de echte braindrain is dat je hier voor elke serieuze stap eerst 18 maanden in een vergadercirkel zit met juristen, loketten en bezwaarprocedures. Even rekenen: als een startup 2 jaar kwijt is aan vergunning/netaansluiting/ruimte zoeken, dan is je runway op vóór je überhaupt iets mag bouwen, belastingtarief of niet. En ja, als je dan naar Zwitserland gaat is dat niet omdat de zon daar feller schijnt, maar omdat dingen daar soms gewoon *af* mogen.

die “braindrain” is vaak geen vliegtuig naar dubai maar gewoon stille uitlog: slimme mensen die hier blijven maar stoppen met bouwen omdat alles voelt als een beta-versie met 12 stakeholders en nul eigenaar. als je als onderzoeker/engineer meer tijd kwijt bent aan subsidieformulieren, AVG-gedoe en procurement dan aan je werk, dan verlies je innovatie zonder dat er één verhuizing in de statistiek komt.

braindrain is ook gewoon dat je als engineer/techneut hier de hele dag brandjes blust omdat monteurs, planners en vergunningmensen tekort zijn, en je projecten dus nooit “af” krijgt. als je in DE of DK wél een fatsoenlijk team en materiaal op tijd hebt, dan ben je niet weg om 1% belasting, maar omdat je daar eindelijk weer kunt bouwen ipv vergaderen.

Duk doet alsof “talent” een soort handbagage is die je meeneemt naar Dubai zodra de fiscus niest, maar de echte braindrain is vaak relationeel: waar zitten je peers, je investeerders, je labs, je klanten, je kinderopvang, je ouders. Enerzijds kun je met een rare heffing op ongerealiseerde winst echt domme liquiditeitsstress creëren (zeker bij aandelen/participaties), anderzijds onderschatten mensen hoe plakkerig NL is door taal, netwerk en scholen; wie wél gaat, is vaak al losgezongen en gebruikt belasting als laatste duwtje. En ondertussen vergeten we de stille export: buitenlandse studenten en promovendi die hier worden opgeleid en daarna wegtrekken omdat we ze na hun diploma in een woning- en vergunningenmoeras laten zwemmen, dat is pas “gratis human capital” weggeven. Misschien eerst zorgen dat je talent hier kan landen en blijven, i.p.v. alleen huilen om een paar mensen met genoeg geld om überhaupt te kúnnen vertrekken.

Duk heeft een punt over voorspelbaarheid, echter “papieren winst” belasten is ook gewoon vragen om gedoe bij familiebedrijven en start-ups die rijk lijken op papier maar geen cash hebben. Daarentegen praten we te weinig over iets heel praktisch: hoe houden we talent hier als je partner geen baan vindt, kinderen geen plek op school/kinderopvang krijgen en expats na 5 jaar weer weg moeten door telkens wisselende regels? maak het beleid saai en stabiel, dan blijven mensen én investeren ze ook weer wat makkelijker.

Wederom iedereen druk over “talent” en Dubai, maar het echte braindrain-signaal is dat je hier geen enkele meerjarenbegroting meer kunt maken: box 3 vandaag zus, morgen zo, overgangsrecht hier, reparatiewet daar, en de Belastingdienst doet er 18 maanden over om een simpele aanslag recht te trekken. Als je als ondernemer/arts/ingenieur ziet dat je elk jaar €5.000–€15.000 aan fiscalist/adviseur kwijt bent puur om niet per ongeluk fout te zitten, dan ga je niet weg om 1% belasting, maar om die constante onzekerheid en rommelige uitvoering. Typisch NL: plannen bedenken op een bierviltje en de rekening + stress bij de werkenden neerleggen.