Wethouder A'dam wist voor verkiezingen van explosieve stijging kosten IJ-brug

Vanuit het buitenland gezien: 325 miljoen voor een fietsbrug was al compleet van de pot gerukt, en dan wist mevrouw vóór de verkiezingen al dat het richting 850 miljoen ging en hield ze ff haar mond… tja, D66 “transparantie” hè. In NL heet dat dan een spoeddebat en wat boze woorden, hier zouden ze je gewoon de deur wijzen, maar in Amsterdam mag je daarna vast weer door naar een nieuwe bestuursfunctie. En straks staat iedereen verbaasd te kijken dat het 1,1 miljard wordt omdat er ook nog “participatie”, stikstof, geluid, kunst en 14 adviesbureaus bij moeten.

Feit is: als je al in dec 2025 weet dat het 650-850 miljoen wordt en je laat in officiële stukken toch 325 staan, dan is dat geen slordigheid maar gewoon sturen op beeldvorming. En ja, kostenstijgingen bij infra gebeuren altijd, maar de raad heeft die info nodig om te kunnen kiezen tussen brug, ov, onderhoud of jeugdzorg, niet pas ná de verkiezingen als de trein al rijdt. Dit soort gedoe is precies waarom mensen het vertrouwen kwijtraken en daarna mentaal afhaken, stress en cynisme zijn ook gewoon volksgezondheid hoor.

650–850 miljoen klinkt “explosief”, maar dit is ook gewoon wat je krijgt als je jaren met een veel te rooskleurige raming campagne voert en dan pas serieus gaat ontwerpen: bij infra zie je vaak 30–50% bandbreedte in vroege fases, maar hier is het gewoon x2 tot x3, dat is geen normale onzekerheid meer. En los van politiek: als je pas na de verkiezingen eerlijk bent over de prijs, kun je ook niet meer fatsoenlijk afwegen tegen dingen als kademuren, OV of onderhoud… wat was dan het plan, hopen dat niemand het merkt?? Transparantie is niet “later een keer een memo”, zeker niet met dit soort bedragen.

Even rekenen: van 325 naar 650–850 miljoen is geen “bandbreedte”, dat is een compleet ander project of een raming die bewust te laag was. En als ambtenaren serieus “voor of na de verkiezingen” appen, dan wisten ze dondersgoed dat dit politiek giftig was. Benieuwd wie straks weer roept dat het “onvoorzien” was, alsof 500 miljoen extra uit een scheur in het asfalt komt.

dat “voor of na de verkiezingen” appje is eigenlijk het hele verhaal: niet de brug, maar de timing als machtsmiddel. Enerzijds kun je zeggen dat ramingen in zo’n fase schuiven, anderzijds is de raad juist de plek waar je onzekerheid bespreekt en keuzes maakt, niet waar je achteraf een rekening dumpt omdat het politiek even beter uitkwam. En het wrange is: dit soort trucs maakt niet alleen D66 kapot, maar ook het idee dat grote projecten nog democratisch te sturen zijn… dan wordt “participatie” een foldertje en besluitvorming gewoon damage control. Als je dit normaal vindt, krijg je straks overal 800 miljoen-ramingen die pas “na de verkiezingen” echt blijken, en iedereen maar cynisch doen dat mensen afhaken.

dat “niet definitief” roepen is altijd lekker, maar je hebt wél een plicht om de raad te informeren zodra er een serieuze nieuwe bandbreedte ligt, desnoods met alle mitsen en maren erbij. En dat appje “voor of na de verkiezingen” is niet per se een smoking gun van corruptie, maar het laat wel zien hoe snel zo’n project een communicatie-dossier wordt i.p.v. een inhoudelijke keuze. Overigens: 325 miljoen was bijna zeker al een politiek bedrag (net onder de pijngrens), daarna komt de echte wereld met aanlandingen, kabels/leidingen en vergunningen langs en dan gaat de meter lopen… verrassend is het niet, alleen de timing wel.

Dit is niet “oeps raming schuift”, dit is gewoon verkiezingsmarketing met publiek geld — en dan straks wel bijstand/jeugdzorg afknijpen want “geen budget”, oh ja want bruggen van 850 miljoen zijn blijkbaar *must-have*. En iedereen focust op D66, maar dit is het hele consultant-cultuur ding: eerst laag inzetten om een project onomkeerbaar te maken, daarna komt de rekening en mag de raad alleen nog ja knikken.

ja sorry maar als je als wethouder al vóór de verkiezingen weet dat ’t geen 3 tonnetje miljoen is maar bijna een MILJARD, dan hou je dat niet “even” stil omdat het nog niet af is… ik hoor van een klant die bij zo’n projectclub zit dat ze dit soort ramingen expres laag houden zodat het überhaupt door de raad komt, en daarna is het ineens “tja pech, nu moeten we wel door” 😑

het probleem is niet eens dat zo’n raming in de ontwerpfase opschuift, maar dat je blijkbaar een “go/no-go” moment hebt gehad terwijl de scope nog niet vastgetimmerd was: aanlandingen, fundering in dat IJ-slib, verleggen van kabels/leidingen, eisen van vaarwegbeheer en tijdelijke bouwlogistiek zijn precies de kostenknoppen die je vroeg moet bevriezen. de oplossing is een harde stage-gate in de infrastructuur: eerst een referentieontwerp + risicodossier (P50/P90) en pas dan naar de raad met een budget, en als je tussentijds 325 blijft opschrijven terwijl je 650-850 ziet, dan is dat gewoon sturen op draagvlak en niet op beheer.