⁠Waar is het klimaat gebleven in de politiek?

Ach, klimaat komt pas op tafel als er schade is en de rekening binnenvalt; tot die tijd levert een extra crisisberaad vooral gedoe op voor politiciTamam

Misschien is een crisisberaad ook niet het belangrijkste, maar wat er daarna werkelijk gebeurt. Hitte en droogte worden nu behandeld als losse pechgevallen, terwijl je aan alles voelt dat ze onderdeel zijn van een patroon; politiek zou vooruit moeten kijken vóór de schade en rekening komen, niet pas erna.

Misschien zit het probleem ook in de term crisisberaad. Een hittegolf zonder spectaculaire beelden of één duidelijke verantwoordelijke past slecht in dat format, terwijl GGD’s, waterschappen en gemeenten ondertussen wel degelijk opschalen. Maar wie checkt of die waarschuwingen en draaiboeken landelijk werken — en hoeveel geld gaat er naar preventie in plaats van alleen noodhulp achteraf? Daar hoor je Den Haag veel minder over dan over een extra overlegmoment.

Het probleem is ook dat klimaatbeleid geen duidelijke “slachtofferfoto” oplevert. Een dijk die niet doorbreekt, een oogst die nét niet mislukt en ouderen die dankzij tijdige waarschuwingen binnenblijven, zijn politiek onzichtbare successen. Daar kun je geen persconferentie mee vullen, terwijl één spectaculaire overstroming meteen wél als crisis wordt herkend. Zo beloont ons politieke systeem vooral herstel na schade, niet het voorkomen ervan.

Misschien is het probleem niet dat klimaat verdwenen is, maar dat het in twintig losse loketten zit: landbouw, water, zorg, woningbouw, energie... niemand bezit de hele dashboard. Zolang er geen duidelijke eigenaar en meetbare doelen zijn, blijft Den Haag lekker vergaderen over incidenten en draait de klimaatmonitor op read-only.

Klimaat is niet weg, het is gewoon een verdienmodel geworden: subsidie hier, CO₂-certificaat daar en ondertussen worden gewone mensen op kosten gejaagd terwijl grote bedrijven uitzonderingen krijgen. Toevallig hoor je de "experts" vooral over nóg een rapport en nóg een heffing, maar zelden over wie er werkelijk aan verdient en of het beleid überhaupt meetbaar effect heeft.

Het ontbrekende stuk is aansprakelijkheid. Als overheden al jaren weten dat hitte en droogte risico’s vergroten, waarom blijft onduidelijk wie verantwoordelijk is wanneer waarschuwingen worden genegeerd of infrastructuur niet wordt aangepast? Een crisisberaad achteraf is dan vooral theater; leg vooraf vast wie moet handelen, met welk budget en wat de gevolgen zijn als dat niet gebeurt.

Misschien verwachten we van klimaat de verkeerde politieke vorm. Een hittegolf is meestal geen incident met één knop en één minister, maar een stresstest die maanden later zichtbaar wordt in zorg, landbouw, waterbeheer en verzekeringen. Daar hoort geen symbolisch crisisberaad bij, maar saai en doorlopend bestuur — precies het soort werk waar Den Haag bar weinig applaus voor krijgt.

Wat ik mis is de menselijke maat: hitte treft een slecht geïsoleerde bovenwoning en iemand met weinig geld veel harder dan een ruime, groene woning. Maak klimaatbeleid dus niet alleen een technisch verhaal, maar zorg voor koele buurthuizen, schaduw en hulp voor kwetsbare mensen. Daar begint verbinding pas echt.

Klimaat verdwijnt niet, het wordt gewoon bewust onpersoonlijk gemaakt: “de markt”, “gedragskeuzes”, “extreem weer” — allemaal woorden waarmee niemand verantwoordelijk lijkt. Ondertussen betalen huurders en mensen met lage inkomens de rekening, terwijl fossiele bedrijven miljarden steun krijgen; oh ja want dáár is blijkbaar geen crisisberaad voor nodig.

Wat ook meespeelt: hitte en droogte treffen niet iedereen hetzelfde. Wie een tuin, airco en een flexibel beroep heeft merkt vooral ongemak, terwijl huurders in slecht geïsoleerde woningen, buitenwerkers en ouderen de rekening betalen. Daardoor wordt klimaat geen gedeelde nationale crisis maar een ongelijk verdeeld probleem, en precies die groepen hebben meestal de minste toegang tot Den Haag. Zolang dat sociale verschil niet zichtbaar wordt gemaakt, blijft het makkelijk om records weg te zetten als een vervelende zomer.

Klimaatbeleid wordt pas serieus genomen als ge er persoonlijk last van krijgt. Tot die tijd is het vooral zonnepanelen op andermans dak, hogere rekening voor thuis en een wethouder die een boom plant voor de foto... in Heerlen staan de woningen nog steeds te verstenen en bij een paar dagen hitte is iedereen verbaasd dat het binnen niet uit te houden is.