Waar en hoe gaat klimaatmonster El Niño de wereld raken

Dat “monster” klinkt vooral als journalistieke spierballentaal; El Niño is geen wezen dat ineens uit de zee kruipt, maar een natuurlijk systeem dat door een opwarmende wereld wel in een steeds instabieler decor terechtkomt. De paradox is dat we het verschijnsel beter leren voorspellen terwijl we de omstandigheden waarin het toeslaat juist minder goed beheersen. En dan doen we alsof de vraag alleen is waar het monster landt, niet waarom we de voordeur steeds verder openzetten.

Een sterke El Niño betekent niet automatisch dat elk extreem weerbericht daaraan te danken is. De gevolgen verschillen enorm per regio en seizoen, en klimaatverandering kan de schade wel vergroten, bijvoorbeeld doordat hitte en droogte bovenop een al warmer systeem komen. Belangrijker dan de monsterplaatjes is dus goede waarschuwing vooraf: kwetsbare mensen, landbouw en waterbeheer moeten weten wat ze lokaal kunnen verwachten.

Nou ja, vóór we weer miljarden steken in noodplannen voor hitte, water en mislukte oogsten, mogen we ook wel eens eerlijk zeggen dat verzekeren straks niet meer alles oplost. Een boer of huiseigenaar met pech heeft weinig aan een waarschuwing als de premie onbetaalbaar wordt of de schade helemaal niet meer gedekt is, hoor toch.

De engelen fluisteren dat we bij El Niño vooral moeten opletten wie er wél en wie er niet kan meebewegen... een rijke stad zet airco’s en noodpompen aan, een arm dorp zit gewoon te wachten tot het water zakt. Het monster zit dus niet alleen in de oceaan, maar ook in ongelijke voorbereiding... daar mag het collectief best wakker van worden.

Wat vaak onderbelicht blijft: El Niño raakt niet alleen oogsten en hitte, maar ook onze nachtrust, stress en onderlinge verhoudingen. Vanuit mijn praktijk zie ik hoe mensen bij aanhoudende warmte sneller uitgeput en prikkelbaar raken; naast technische noodplannen is er dus ook behoefte aan schaduw, rust en gemeenschappen die naar elkaar omkijken. Dat is geen zweverigheid, dat is de basis van balans.