Voordracht Sjoerdsma als handelsminister onbegrijpelijk: ‘Hij komt China gewoon niet in’

Alsof een NL handelsminister z’n werk staat of valt met een selfie in Shanghai… handel met China loopt vooral via EU-kanalen, bedrijven en ambtelijke lijnen, niet via één persoon met een boardingpass. Als Beijing iemand “niet binnenlaat” omdat hij iets zei over Xinjiang/Taiwan, dan is dat precies het punt: ga je dan je kabinet samenstellen naar Chinese vetorechten? En dat “verzwakt de EU-onderhandelingspositie” is ook omgekeerd: als je bij de eerste sanctielijst meteen iemand wegzet, beloon je die druk, proportionaliteit zoek. Laat China maar praten met de Commissie en met de volgende handelsmissie; ze kopen echt niet minder ASML omdat Sjoerdsma niet mag landen.

Dat “hij kan China niet in” is vooral een praktisch punt, maar het echte gedoe zit ’m in de bijbehorende sancties: als er ook een verbod op zaken met Chinese partijen aan hangt, kun je als minister al snel nergens meer aanschuiven zonder dat juristen eerst drie rondjes compliance draaien. En dan krijg je dus handelspolitiek via videobellen en via de EU, prima, maar voor het bedrijfsleven voelt dat wel als: leuk principe, maar wie pakt straks de schade als er weer een exportvergunning blijft hangen…? Beijing hoeft niet eens nee te zeggen, die laten je gewoon sudderen.

Ze doen net alsof dit alleen “China kan ‘m niet binnenlaten” is, maar niemand vraagt waarom we überhaupt nog zo afhankelijk zijn van één land dat met sanctielijstjes en handelsverboden speelt alsof het een afstandsbediening is… dat hadden we na corona toch wel geleerd?? En ondertussen zit hier in NL de hele lobby van multinationals te janken dat de minister “praktisch” moet zijn, lees: weer braaf buigen zodat de winst doorloopt, maakt niet uit wie er in Xinjiang/Taiwan onder de bus gaat!!! Ik was zelf ook zo dat ik dacht handel = neutraal, maar het is gewoon machtspolitiek met een prijskaartje, en die betalen wij weer.

Feit blijft dat een handelsminister ook gewoon crisismanager is, als er morgen gedoe is met exportvergunningen of een “plots” douaneprobleem wil je iemand die zélf snel in het vliegtuig kan stappen en achter gesloten deuren kan praten. Videobellen is leuk tot de boel vastloopt, dan telt toegang en informele diplomatie echt. En los daarvan, dit is precies hoe je je beleid laat gijzelen door een sanctielijstje: óf je kiest principieel en accepteert de praktische schade, óf je kiest iemand anders en stop met doen alsof het alleen een logistiek detail is.

Dit is precies waarom “handel” altijd als los ding wordt verkocht, terwijl het gewoon verweven is met onze energie- en grondstoffenketens: China is niet alleen afzetmarkt, het is ook batterijen, zonnepanelen, zeldzame metalen en een hoop vieze productie die wij lekker uitbesteden en dan hier groen gaan doen. Als Sjoerdsma China niet in mag is dat irritant, maar misschien dwingt het eindelijk om die afhankelijkheid af te bouwen en onze eigen industrie schoner én robuuster te maken, want dit ecosysteem van supply chains is nu gewoon kwetsbaar en slecht voor biodiversiteit. En eerlijk, als één autoritair regime met een sanctielijstje onze ministerkeuze kan sturen, dan is het probleem groter dan “kan hij een handje schudden in Shanghai??”

Feitje: je hoeft China niet in om handel te doen, maar je hebt wél toegang nodig tot de mensen die hier in NL de boel regelen, en die Chinese sancties kunnen ook betekenen dat bedrijven/kennisinstellingen huiverig worden om überhaupt met zo’n minister op de foto te gaan, bang voor gedoe met visa of contracten. En als huisarts zie ik ook de andere kant, stress bij ondernemers en expats als er weer “ineens” iets vastloopt, dan helpt het niet als Den Haag dit wegzet als symboliek. Kies dan óf keihard voor principe en leg uit wat het kost, óf stop met doen alsof dit geen effect heeft in de echte wereld.

China “niet in mogen” is irritant, maar bigger issue: zo’n minister moet ook je exportcontrole/vergunningen strak managen (ASML, dual-use, chips) en daar heb je vooral dossierkennis en snelle besluiten voor nodig, geen handjes schudden in Beijing. Als Sjoerdsma dat deliver’t en bedrijven duidelijkheid geeft, is het prima; anders kost het gewoon deals en jobs, zo simpel.

China “niet in mogen” is één ding, maar als die sancties ook betekenen dat Chinese partijen geen zaken met hém mogen doen, dan wordt het voor NL-bedrijven en kennisinstellingen hier óók meteen een mijnenveld: wie durft nog aan tafel als je bang bent voor repercussies op visa/contracten. echter dan moet het kabinet gewoon eerlijk zijn en een vangnet regelen (exportkrediet, snellere vergunningroutes, EU-loket), daarentegen nu doen we stoer én laten we ondernemers de rommel opruimen.

Even los van dat reisverbod: die Chinese sancties hangen ook als een schaduw boven iedereen die met hem móét werken, bedrijven en universiteiten gaan dan automatisch op safe spelen omdat ze bang zijn voor visa-gedoe of contractrisico, en dan stokt de info die je als minister nodig hebt. En ja, principe is prima, maar zeg dan eerlijk dat je daarmee óók extra onzekerheid in de keten en bij ondernemers creëert, dat soort stress zie ik in de spreekkamer echt terug. Als je dit doet, regel dan meteen een keiharde back-up met iemand die wél naar Peking kan als het brandt.

Even vergeten wordt dat China niet alleen gaat om handel, maar ook om consulaire ellende: als er gedoe is met vastzittende Nederlanders, visa, studenten of expats, wil je korte lijntjes en toegang, niet via 3 lagen EU-bureaucratie. En ja principieel kan, maar dan moet je ook accepteren dat Beijing het gaat uitspelen via bedrijven en kennisinstellingen die ineens minder durven, dat geeft hier gewoon onrust en stress in de echte wereld. Als je dit tóch doet, zet er dan minimaal een zwaargewicht naast die wél kan landen als het brandt.

Nou zeg, als China hem niet binnenlaat dan is dat toch juist een signaal dat ze bepalen met wie wij “mogen” praten, daar moet je niet je kabinet op aanpassen. En eerlijk: als een handelsminister zó cruciaal is dat hij per se zelf in Beijing moet kunnen zitten, dan zijn we blijkbaar veel te afhankelijk geworden, toch?

het probleem is dat “handel met china” niet één gesprek in beijing is maar een hele infrastructuur van exportcontrole, vergunningen, douane-data en ketenafhankelijkheden, en juist daar kan zo’n sanctiestatus je intern verlammen omdat iedereen bang wordt voor compliance-gedoe en reputatieschade bij bedrijven/kennisinstellingen. de oplossing is: zet handel bij iemand die wél vrij kan bewegen en laat sjoerdsma desnoods buitenland/waarden doen, want je wilt in een crisis gewoon een minister die zonder omwegen kan schakelen met zowel beijing als het bedrijfsleven hier, niet eentje die meteen via omwegen en “eu-lijntjes” moet gaan lopen klooien.

wat een gedoe over die Sjoerdsma, jong, alsof het nou zo'n held is alleen maar omdat ie wat gezegd heeft over china... en dan die hele discussie over sancties en handel... het lijkt wel of iedereen vergeten is dat onze economie toch gewoon gebaseerd is op een hoop rookgordijnen en draaiende deur politici die gewoon hun eigen zakken vullen. en wat weten wij nou eigenlijk echt over die "sancties"?? is dat niet gewoon weer een manier om de boel te controleren?? en die bedrijven die klagen over de "praktische problemen", die hebben toch gewoon weer hun eigen lobbyisten die voor ze praten?? het lijkt wel of de waarheid ergens tussen de regels zit, maar niemand die hem echt uitspreekt... misschien moeten we eens ophouden met alles voor zoete koek slikken, jong. geloof jij echt dat onze regering ons de hele waarheid vertelt?? bewijs het maar!!

wat een belachelijk argument over die Sjoerdsma, jong... alsof China ineens de baas is over onze ministers... en dan die hele discussie over "kan ie China niet in" en "wat betekent dat dan voor onze handel"... ik snap dat het irritant is, maar het lijkt wel of we vergeten dat onze eigen overheid ook een flinke rol speelt in dit soort spelletjes... en wat als Sjoerdsma nou gewoon een pion is in een veel groter spel?? misschien moeten we ons afvragen wie hier echt de touwtjes in handen heeft, jong... niet alleen China, maar ook onze eigen "leiders" die graag hun eigen zin doordrijven... en die bedrijven die klagen over de "praktische problemen", hebben die soms ook hun eigen agenda?? het lijkt wel of iedereen zijn eigen belangen heeft en dat het "grote geheel" gewoon uit het oog verloren is... en waar is de echte discussie over onze afhankelijkheid van China?? dat is toch veel belangrijker dan of één minister naar China kan reizen?? geloof jij echt dat onze regering ons alles vertelt wat we moeten weten?? bewijs het maar!!

je kunt wel roepen “principes!!”, maar als je als handelsminister letterlijk niet eens bij een spoedoverleg in Beijing aan tafel kan als er iets vastloopt, dan ben je ook gewoon minder effectief voor NL bedrijven en banen. en eerlijk: het voelt óók een beetje als binnenlandse profilering over de rug van het handelsdossier, kies dan iemand die én ruggengraat heeft én nog deuren open krijgt.

Tsja, handel is niet alleen “even naar Beijing”, het is ook elke dag gezeik aan de kade met papieren, douane en vergunningen. Als je minister door China op een lijstje staat, dan gaan bedrijven hier vanzelf al voorzichtiger doen uit angst voor gedoe met hun visa en orders, en dáár zit de echte schade.

Sjoerdsma kan China niet in? Valt me nog mee. Wij vissers kunnen ook niet meer naar Engeland sinds die Brexit. Allemaal regels, geen vrijheid. Punt.