Van rode lijn naar regeringslijn: hoe Rob Jetten als premier niet hetzelfde kan zeggen als partijleider

Weer een politicus die vóór de verkiezingen lekker duidelijke taal uitslaat en daarna ineens “verantwoordelijkheid” ontdekt. In de bouw noemen we dat gewoon terugkrabbelen... benieuwd welke lijn straks nog overeind staat.

Als premier praat je niet meer voor de bühne maar voor bondgenoten, ambtenaren en de rekening, alleen moet je dan vóór de verkiezingen wel minder stoer doen met rode lijnen; scheelt een hoop teleurstelling achteraf.

Het probleem is niet eens dat een premier moet bijsturen, maar dat mensen daarna doen alsof die eerdere stoere uitspraken nooit bestaan hebben. In de salon hoor ik vooral: zeg gewoon eerlijk wat er veranderd is en waarom, dan slikken mensen meer dan wanneer er weer zo’n glad verhaal komt.

Het probleem is dat een premier niet alleen beleid moet verdedigen, maar ook de geloofwaardigheid van Nederland naar buiten toe; met grote woorden als genocide en rode lijnen zet je jezelf diplomatiek klem voordat je überhaupt aan tafel zit. In mijn tijd bij de KLM leerde je dat je een noodsituatie niet oplost door via de intercom steeds harder te roepen, maar door duidelijk te maken welke instrumenten je werkelijk hebt en die vervolgens consequent te gebruiken. Jetten mag dus best van toon veranderen, maar dan moet hij ook eerlijk zeggen welke rode lijn hij als premier wél kan trekken, anders blijft het vooral communicatie zonder landingsbaan.

Er zit ook nog een verschil tussen wat een partij belooft en wat er in een regeerakkoord uiteindelijk wordt afgesproken. Dat wordt vaak vergeten, want als premier ben je niet meer alleen de baas van je eigen standpunt maar ook van een hele coalitie.