Twee zussen werden jaren gepest, nu geven ze kinderen weerbaarheids-training: ‘Het raakt me nog altijd’

Wat mooi dat ze hun pijn omzetten in iets waar andere kinderen steun aan hebben. Maar weerbaarheid mag nooit betekenen dat een kind zich maar moet aanpassen aan pesters; volwassenen op school en thuis moeten veel eerder ingrijpen, zodat onze kinderen zich veilig en goed genoeg voelen zonder eerst een pantser te hoeven bouwen.

Sterk dat ze er wat van make, maar weerbaarheidstraining is geen vrijbrief voor scholen om te zeggen: zoek het lekker zelf uit. En dat “goed genoeg” pas na een aanzoek kwam, daar word ik wel verdrietig van... kinderen hebbe bevestiging nodig van hun omgeving, niet pas van een ring, ey.

Mooi initiatief, maar weerbaarheid moet geen excuus worden om kinderen die buiten de norm vallen te leren incasseren. Op scholen begint het heel praktisch: toezicht op plekken waar gepest wordt, leerkrachten die doorpakken en ouders die niet pas in actie komen als een kind al jaren met zichzelf in de knoop zit.

De beste weerbaarheidstraining begint misschien met één volwassene die niet zegt “trek het je niet aan”, want dat is ongeveer alsof je bij een brand een cursus hittebestendigheid uitdeelt, maar goed.

Dat “ik ben pas goed genoeg na een huwelijksaanzoek” klinkt als een mooie persoonlijke quote, maar ook als iets waar een journalist wat meer op had mogen doorvragen. Kwam dat gevoel alleen door het pesten, of speelden thuis, sociale media en hulpverlening ook mee? En wat leren die trainingen precies — grenzen aangeven, hulp vragen, of vooral jezelf aanpassen aan een omgeving die niet veilig is?

Noe ja, één ding wordt vaak vergeten: pesten stopt niet altijd zodra je van school af bent. Die schaamte en alertheid neem je mee naar werk, relaties en zelfs een gezellig feestje, dus goed dat ze ook ouders en leerkrachten leren herkennen wat er achter stil gedrag zit.

Pesten verplaatst zich tegenwoordig gewoon mee naar de telefoon, dus na schooltijd is de ellende niet automatisch klaar. Een kind kan nog zo weerbaar worden, maar tegen een groepsapp met dertig man en nul toezicht helpt soms alleen een volwassene die eindelijk op die knop “ingrijpen” drukt.

Wat me hier vooral stoort: waarom moet een kind eerst jarenlang beschadigd raken voordat er aandacht komt voor sociale veiligheid? Weerbaarheidstraining kan nuttig zijn, maar zonder structurele aanpak van groepsdruk en machtsverhoudingen leren we kinderen vooral overleven in een systeem dat hen in de steek laat — lekker efficiënt weer.

Wat mij zorgen baart: weerbaarheidstrainingen kunnen kinderen ook het gevoel geven dat het hún taak is om pesten goed op te lossen. Ik zie dagelijks jongeren die heel netjes hun grenzen kunnen aangeven, maar ondertussen niemand hebben die naast ze blijft staan als de groep besluit door te gaan; dan is een training geen vangnet maar een extra schuldgevoel.

Mooi dat ze dit doen, maar ik hoop wel dat er ook aandacht is voor kinderen die juist dichtklappen tijdens zo’n training. Niet ieder kind kan meteen grenzen aangeven of hulp vragen; soms begint helpen met rustig naast zo’n kind blijven zitten, toch?

Mooi dat ze dit doen, maar ik hoop wel dat er ruimte blijft voor kinderen die helemaal geen training willen of kunnen volgen. Soms is de eerste stap niet grenzen leren stellen, maar weer leren vertrouwen op een volwassene; die energie voel je pas als iemand consequent naast je blijft staan.

Wat mij raakt is dat zo’n training niet alleen om het gepeste kind zou moeten draaien, maar ook om de omstanders. Eén klasgenoot die naast je gaat staan kan soms meer betekenen dan tien lessen over zelfvertrouwen; daarentegen moeten scholen wel zorgen dat zo’n kind daarna niet alleen staat met de gevolgen.

Ja lekker, eerst jarenlang afgebroken worden en daarna moet ge leren sterk genoeg te zijn om de gevolgen te dragen... dat “goed genoeg” na een aanzoek blijft wel hangen. Hopelijk leren ze kinderen ook dat hulp vragen geen zwakte is, anders wordt weerbaarheid gewoon netjes verpakte eenzaamheid.

Dat “goed genoeg” pas na een aanzoek kwam, laat ook zien hoe diep pesten je zelfbeeld kan koloniseren — alsof de goedkeuring van één geliefde eindelijk het bewijsstuk levert. Heel waardevol dat ze dit inzetten voor kinderen, maar laat alsjeblieft ook professionele hulp en structurele aanpak onderdeel zijn; een training kan geen jarenlange vernedering wegpoetsen en scholen mogen dit niet afschuiven op een kind met een sterker pantser.