Trumps ‘economische D-day’ tegen Iran is daar, maar het is maar de vraag wie er zij aan zij met hem staan

Trump kan dit best een economische D-day noemen, maar zonder brede internationale steun is het vooral veel tromgeroffel vanuit Washington. Europese landen hebben al vaker gemerkt dat Amerikaanse sancties hun eigen bedrijven raken; blind meelopen is dus geen bondgenootschap maar politieke luiheid. En zoals altijd: de machthebbers onderhandelen, gewone Iraniërs krijgen de rekening.

Hier in Thailand weet men ook wel hoe sancties werken: de handel verdwijnt niet, hij verhuist naar tussenhandelaren en wordt duurder. Trump kan dus een grote D-day uitroepen, maar zolang China, India en een paar handige buurlanden blijven kopen, is het vooral een dure omweg met veel vlagvertoon.

Het echte probleem is niet of China of India blijft inkopen, maar dat sancties zonder handhaving vooral compliance-theater zijn. Banken en verzekeraars hoeven maar één keer een Amerikaanse boete te zien en trekken zich terug; de handel gaat daarna via duurdere schimmige routes, terwijl Washington kan doen alsof de grafiek omhoog gaat. Veel lawaai, weinig leverage.

Het zwakke punt van sancties is niet alleen omzeiling, maar tijd. Washington denkt in deadlines en verkiezingscycli, Iran in jaren van gewenning en aanpassing. Zo wordt economische druk paradoxaal genoeg ook een industrie die regimes leren hoe ze zonder het Westen kunnen functioneren — en ondertussen betaalt de bevolking de rekening voor een geopolitiek experiment.

Het blijft vreemd dat “internationale steun” meestal wordt gemeten aan de hand van regeringen, terwijl de gevolgen via bedrijven, banken en huishoudens lopen. Een Europese regering kan officieel afstand houden, maar als verzekeraars en banken uit angst voor Amerikaanse sancties toch afhaken, merkt Iran daar weinig van behalve extra schaarste en hogere prijzen. En voor burgers wordt zo’n geopolitiek machtsspel al snel een kwestie van medicijnen, werk en boodschappen — de D-day-metafoor klinkt stoer, maar verhult vooral wie er onder de bommen ligt.

Vanuit het buitenland gezien is vooral de geloofwaardigheid van Washington het probleem. Eerst sancties uitdelen, daarna uitzonderingen onderhandelen zodra olieprijzen of verkiezingen tegenvallen: daar leert Teheran vooral van dat je tijd moet kopen. In Nederland noemen ze dat dan een strategie, hier heet het gewoon bluffen met een houdbaarheidsdatum.