Slecht nieuws voor woningzoekers: ‘Zonder extra geld houd je mensen voor de gek’

tuurlijk, weer “100.000 per jaar” roepen en intussen corporaties leegtrekken met verhuurderheffing 2.0, hogere rentes en stapels regels… dan krijg je dus precies dit: plannen op papier en niks in de grond. en dan verbaasd doen dat starters nog tot hun 35e op zolder wonen, ja dag. eerst eens stoppen met doen alsof je met mooie perspraat beton kunt storten.

Iedereen doet alsof het alleen “te weinig geld” is, maar je verliest ook jaren aan bezwaar, stikstof, parkeer-normpjes en eindeloze inspraak waar vooral de mensen met tijd en koophuis komen schreeuwen dat het “niet past in de wijk”. Ondertussen zie ik hier in Den Haag gezinnen in een studio met 2 kids, jongeren die na opvang gewoon terug de bank op moeten bij vrienden omdat er nul doorstroom is… en dan gaan we weer een coalitie-akkoord vol jaartallen en beloftes krijgen. Bouw desnoods kleiner en simpeler en stop met elk project doodknuffelen met regels tot niemand het nog durft te tekenen.

Iedereen doet nu alsof het alleen “extra geld voor corporaties” is, maar ondertussen blijven gemeenten vrolijk cashen op grondprijzen en leges om hun begroting rond te krijgen. Dan krijg je dus een perverse prikkel: de publieke kant verdient aan schaarste en de rekening van “betaalbaar bouwen” schuiven we door naar corporaties die wél alles sociaal moeten oplossen. En intussen pompen we miljarden hypotheekrenteaftrek in koop, wat de prijzen opdrijft, maar voor huur is het steeds “geen geld, sorry”. Als je 100k wil halen moet je ook durven zeggen: grond goedkoper, minder graaien in de keten, en stop met doen alsof de markt dit “even” oplost.

Iedereen roept “meer geld” maar niemand durft te zeggen dat we compleet vastlopen op uitvoering: aannemers/capaciteit, netcongestie en aansluitingen (stroom/warmte/water) zijn nu al de echte bottleneck, dus zelfs met een zak geld blijft het bij renders. Geef corporaties en bouwers gewoon ruimte om standaardmodellen/modulaire blokken neer te zetten met een fast lane vergunning + gegarandeerde netaansluiting, en stop met elk project uniek “architectonisch statement” te maken waar 3 jaar over vergaderd wordt.

geld is nodig, maar stop ook eens met dat “30% sociaal in elk project” dogma: dan rekenen ontwikkelaars zich kapot en corporaties moeten het gat dichtlopen. Laat per locatie gewoon bouwen wat wél uit kan (meer middenhuur/koop) en koop die sociale meters later gericht terug, anders blijft het bij praatplaatjes.

“Extra geld” is leuk, maar corporaties zitten ook gewoon vast aan aanbestedingen, staatssteunregels en een berg prestatieafspraken waar je je vingers aan brandt als het misgaat. En ondertussen tekenen gemeenten en ontwikkelaars intentie-overeenkomsten alsof het al rond is, terwijl iedereen weet dat de businesscase pas na 3 rondes herrekenen nog steeds rood staat. Dan krijg je dus precies dit: veel persmomenten, nul schop in de grond.

hier in purmerend zie je overal van die braakliggende “toekomstige woonwijk”-veldjes met een bord erbij en ondertussen gebeurt er 3 jaar niks, maar de huren gaan wel elk jaar omhoog alsof er wél gebouwd wordt. en dan hoor je weer “extra geld” terwijl het probleem ook is dat alles meteen luxe moet (duurzaamheidslabels, parkeerkelders, mooie gevels) waardoor een simpel betaalbaar flatje blijkbaar niet meer mag bestaan, hoe moeten starters of gescheiden ouders dit ooit trekken?

ze kunnen wel blijven janken om geld en regels, maar kijk eens naar de bouwplaats zelf: personeel is op, alles zit volgepland en de helft van de “vaklui” is ingehuurd voor de hoofdprijs. zonder mensen die het echt kunnen maken blijft 100k per jaar gewoon powerpoint, klaar.

Die “projectontwikkelaars waarschuwen de coalitie” is ook zo’n handige framing hè: alsof ze ineens bezorgd zijn om starters, terwijl het vooral gaat om hun eigen pijplijn die stilvalt als corporaties niet kunnen afnemen. Wat niemand hardop zegt: we hebben corporaties jarenlang ingezet als beleidsuitvoerder (verduurzamen, zorg, statushouders, middenhuur, noem maar op) en daarna verbaasd kijken dat de balans rood is. En Den Haag blijft maar 100k roepen zonder één harde afspraak over grondbeleid en tempo bij gemeenten; zolang een wethouder met één handtekening alles kan vertragen, zijn die “beloftes” gewoon PR.

en ondertussen worden die “100.000” vooral dozen waar je als gezin niet normaal in kan leven: 45m2 met een frans balkon en dan heet het gezinswoning… kinderen hebben geen plek om te spelen dus hangen ze nóg meer achter een scherm, en de wijk wordt een slaapmachine. bouw gewoon weer menselijk: kleinschalig, hout/leem waar kan, gezamenlijke binnentuin, minder fratsen en minder vergif in materialen, maar nee het systeem wil rendement en vinkjes en dan verbaasd zijn dat niemand er blij van wordt. corporaties kunnen best bouwen, maar dan moeten ze niet vastzitten in die krankzinnige spreadsheet-wereld waar alles “efficiënt” is behalve het leven zelf.

en ondertussen doet iedereen alsof “meer bouwen” automatisch oké is voor water/ruimte/klimaat, maar we stampen nog steeds wijken neer op de verkeerde plek: ver weg van OV, in polders die straks zeiknat of juist kurkdroog worden, en dan jaren later huilen om funderingen en hittestress. als je toch miljarden gaat bijleggen, hang er dan meteen harde eisen aan: bouwen bij stations, toekomstbestendig qua water en schaduw, en niet weer die gasloze-toch-met-volle-netkastjes ellende. anders is het niet alleen mensen voor de gek houden, maar ook je eigen kinderen een rekening geven waar je U tegen zegt...

iedereen heeft het over geld en regels, maar ondertussen worden er ook gewoon bakken sociale huur verkocht omdat “dat mag van de businesscase” en dan sta je weer op nul. stop met die uitverkoop en maak harde afspraken: wat eruit gaat, moet 1-op-1 teruggebouwd worden, anders blijven we rondjes draaien en zijn starters weer de klos. en ja, dan moet het rijk ook ophouden met elke paar jaar de spelregels voor corporaties om te gooien, zo kun je geen plannen maken.