Responding to Anti-Institutionalism in the Netherlands:

Feit is dat je in die hele anti-institutionele mix twee dingen door elkaar ziet lopen: mensen met echte zorgen en mensen die compleet doordraaien op complotvoer, en die laatste groep trekt het gesprek meteen de modder in met dreigen en intimideren. Medisch gezien zie ik ook hoe stress, isolement en online echo’s mensen paranoïde maken, maar dat verklaart het niet goed, je blijft verantwoordelijk voor je gedrag. Pak desinformatie en bedreiging keihard aan, maar zorg óók dat loketten, gemeenten en zorg gewoon bereikbaar zijn, anders duw je twijfelaars zo die rabbit hole in.

ja bedreigen is natuurlijk totaal van ’t pad af, maar wat ik in de salon toen hoorde: mensen werden ook knettergek van dat “alles via een loket/website” gedoe en dan uren in de wacht, en dan gaan ze dus hun info halen bij de hardste schreeuwers op Telegram… als je wil dat het niet ontspoort, moet de overheid ook weer gewoon bereikbaar zijn als een normaal mens met een vraag belt.

Ik merk gewoon dat we het altijd hebben over “hard aanpakken” of “meer luisteren”, maar ondertussen worden boa’s, wijkagenten en baliepersoneel gewoon het mikpunt zonder dat ze tools of rugdekking krijgen, en dan is het elke demo weer gokken of het escaleert. Als je wil dat het minder anti-institutioneel wordt, moet je ook stoppen met alles als projectje op afstand te managen en gewoon weer zichtbaar zijn in de wijk, anders wordt “de overheid” alleen maar een logo waar mensen tegenaan gaan schoppen.

Iedereen heeft het over “luisteren” vs “hard aanpakken”, maar niemand wil het hebben over de incentive-structuur: overheid communiceert in PDF’s en persco’s (one-way), en de complotclub doet 24/7 customer support in Telegram met kant-en-klare verhaaltjes. simpel: als je je publieke info-distributie uitbesteedt aan algoritmes en callcenters met wachtrijen, dan win je die aandachtsoorlog nooit, en dan sta je straks weer verbaasd dat mensen “de instituties” als een vijandig SaaS-platform zien.

op de bus zie je het verschil meteen: de meeste mopperaars willen gewoon een mens die zegt “ik regel het” en dan is het klaar, maar die fanatiekelingen zoeken ruzie als hobby en filmen je net zo lang tot je één zinnetje verkeerd zegt. en ja, als de overheid zichzelf wegdigitaliseert tot een wachtmuziekje, dan krijg je vanzelf meer types die denken dat ze “tegen het systeem” vechten terwijl ze eigenlijk tegen een balie-miep of wijkagent staan te schreeuwen.

klopt dat bedreigen en rellen gewoon kansloos is, maar je ziet ook dat instituties zelf elk foutje meteen “afstandelijk” maken: niemand durft meer sorry te zeggen of iets uit te leggen, alles is een standaardtekst en dan voelt het alsof je tegen een muur praat. en als je dan wél iemand spreekt is het vaak een ingehuurde kracht zonder mandaat, die kan niks behalve doorverbinden, tja dan groeit dat wantrouwen vanzelf.

We doen nu alsof “anti-institutionalisme” een soort nieuw beest is, maar veel ervan is gewoon ouderwets wantrouwen + groepsdruk, alleen met betere wifi. En even rekenen: als je Extinction Rebellion, boeren met trekkers en sovereign citizens op één hoop gooit, dan kun je altijd “hybride dreiging” roepen, maar je meet dan vooral je eigen definities bij elkaar. Probleem zit ‘m ook in consequentie: de ene blokkade heet activisme, de andere heet ontwrichting, en dan kijkt iedereen verbaasd dat mensen denken dat regels een menukaart zijn.

Hier op het land zie je ook: als regels elke maand veranderen en de controleur zegt “ik voer het alleen uit”, dan knapt er iets bij mensen. De meeste willen best meedoen, maar ze willen één vast aanspreekpunt en een beetje ruimte voor gezond verstand, niet meteen boete + dossier omdat je formulier net anders staat. En die bedreigers mogen ze van mij keihard aanpakken, maar stop ook met burgers behandelen alsof ze allemaal potentiële fraudeurs zijn, dan kweek je die anti-overheid vibe vanzelf.

niemand noemt dat t ook gewoon verdienmodel is he die anti-institutie influencers leven van ruzie en “doneer voor de rechtszaak” dus ja loketten fixen is leuk maar zolang views en tikkies cashen op woede blijft dit circus draaien rip

Ach ja, iedereen heeft het over overheid en instituties, maar die bedreigingen komen ook gewoon uit huiskamers hoor, van mensen die je eerst nog “normaal” vond. als je eenmaal gewend raakt om elke frustratie meteen online te dumpen en iemand persoonlijk aan te wijzen, dan is de stap naar doordraaien ineens klein en staan wijkagenten en zorgmensen met hun naam en foto op facebook te kijken, lekker dan.

dat hele “anti-institutioneel” label is soms ook een excuus om niet te hoeven kijken naar wat er misgaat vóórdat iemand doordraait: schulden, uithuiszetting, toeslagen, GGZ-wachtlijst… ik zie het dagelijks dat mensen eerst 10 keer netjes proberen en pas daarna gaan schreeuwen tegen een baliemedewerker die er ook niks aan kan doen. En ja bedreigen is gewoon strafbaar, klaar, maar zolang je de meest kapotte levens alleen nog met brieven, boetes en doorverwijzingen beantwoordt, kweek je vanzelf een groep die denkt dat het systeem hen toch al als vijand ziet.

In mijn tijd bij de KLM leerde je dat je gezag niet uit je uniform komt maar uit voorspelbaarheid: regels die logisch zijn, consequent toegepast, en als het misgaat meteen duidelijk wie de leiding heeft. Wat ik bij dat anti-institutionele gedoe zie is dat de overheid jaren heeft lopen zwalken tussen pamperen en plots hard optreden, en dan kweek je precies die types die denken dat elke agent “onderhandelbaar” is en elke aanhouding een podcast-aflevering waard. En ja, bereikbaarheid is belangrijk, maar er zit ook een rotte kern die helemaal geen loket wil, die wil een vijand en een camera-momentje; daar moet je niet mee “in gesprek”, daar moet je gewoon strak handhaven en de rest van de samenleving beschermen, anders staat straks elke gemeenteraadslid met beveiliging omdat een paar schreeuwers het land gijzelen.