Overlevende kindertransporten WO II: 'Niemand lijkt iets geleerd te hebben'

Feit is: herdenken werkt alleen als je ook durft te benoemen hoe snel mensen weer meegaan in wij-zij en in het wegkijken, dat zie je nu overal terug. En ja, als huisarts zie ik bij jongeren echt meer stress en verharding door die constante stroom desinfo, dan is zo’n namen voorlezen geen zielig schooluitje maar keiharde reality check. Dat sommige kids het te zwaar vinden snap ik, maar dan moet je ze juist goed begeleiden, niet het onderwerp vermijden.

Die namen voorlezen is niet “zielig”, dat is één van de weinige momenten dat het bij kinderen door de pantserlaag van TikTok-ellende heen prikt. Alleen zie ik op de werkvloer ook hoe snel het daarna weer wegzakt als volwassenen het spannend vinden om door te praten: antisemitisme, racisme, ontmenselijken, meelachen om “grapjes”, wegkijken als iemand wordt uitgesloten. En ja, dan krijg je dus een generatie die wél weet dat Sobibor bestond, maar ondertussen iemand op straat gewoon weer “kankerjood” hoort roepen en niemand doet wat.

Wat veel mensen niet weten: herdenken “werkt” pas echt als je het koppelt aan hoe je brein ontmenselijking normaliseert, dat is gewoon sociale psychologie (in-group/out-group, dehumanisatie) en dat gebeurt nu online supersnel. Overigens zou ik scholen minder laten hangen op één zwaar moment en meer op mediawijsheid + taal: hoe herken je framing, “grapjes”, en het stapje van woorden naar daden, want daar glijdt het steeds mis. En die desinfo over de Holocaust is niet alleen domheid, het is ook een verdienmodel van clicks en aandacht, dus ja dan moet je jongeren ook leren hoe dat algoritme ze bespeelt.