Nieuwe Wet weerbare defensie-industrie aangenomen

Prima dat ze die keten hier willen houden, maar maak het dan ook gewoon snel: vergunningen, stroomaansluiting, personeel, klaar, niet weer jaren polderen terwijl we ondertussen alles uit het buitenland moeten halen toch

mooi zo’n wet, maar zonder harde afnamecontracten en prijszekerheid gaat geen bedrijf hier investeren in machines en mensen hoor. geef die “onmisbare” clubs gewoon langjarige orders en een fast track voor uitbreiding, anders blijft het papier en kopen we alsnog bij de buren.

ja leuk zo’n “onmisbaar” stempeltje, maar wie gaat er nog bij zo’n defensieclub werken als je na elke krantenkop meteen doxxing/activisten op je stoep krijgt… hoorde van een klant dat bij hun bedrijf de beveiliging al duurder werd dan de machines, regel dát dan ook ff met bescherming en fatsoenlijke screening, anders heb je straks wet en geen mensen.

Leuk al die “veiligheidstoetsen”, maar niemand heeft het over het zwakste punt: de mens zelf als meetinstrument. kwantumfysica toont aan dat als je engineers en inkopers continu onder stress, targets en geheimhouding zet, je een decoherent beslissysteem krijgt en dan glipt die buitenlandse invloed gewoon via omkoping, ego en carrièrehonger naar binnen, helemaal zonder overname. Maak van die hele keten één bewustzijnsveld met fatsoenlijke rust, training en echte loyaliteit (niet alleen NDA’tjes), anders is die wet weer papier en blijft de realiteit elders bepaald worden.

dat “leveringszekerheid” stuk klinkt stoer, maar als je bedrijven in crisistijd kan dwingen te leveren/voorraden aan te leggen, moet je ook meteen regelen wie de rekening betaalt en wie aansprakelijk is als het fout gaat, anders gaat niemand investeren. En denk even aan energie/grondstoffen: defensieproductie is vaak stroom- en hitte-intensief, terwijl netcongestie nu al projecten jaren stilzet; hoe “weerbaar” is je keten dan echt? Ik mis ook een harde koppeling met klimaatrisico’s in de keten (hitte, watertekort, overstroming): je kan wel spionage afvangen, maar wat als je fabriek 3 weken per jaar stilvalt door extreem weer?

In mijn tijd bij de KLM leerde je al snel: je kunt nog zulke mooie regels verzinnen, maar als je logistiek, onderhoud en certificering niet als één geheel organiseert, sta je bij de eerste serieuze crisis alsnog met lege handen. Wat ik hier mis is een keiharde koppeling met onze havens, Schiphol, spoor en douane: als de overheid straks “leveringszekerheid” wil afdwingen maar je onderdelen blijven weken hangen in papierwerk of je transportcapaciteit is al volgepland, dan is die hele wet een mapje op een ministerie. En die veiligheidstoets is prima, maar maak ‘m dan ook voorspelbaar en snel, want als elk bedrijf maanden in onzekerheid zit, gaan de slimme techneuten gewoon weer drones bouwen voor een Amerikaanse club en zijn wij weer het braafste jongetje zonder spullen.

Klinkt allemaal logisch, maar ik ben vooral benieuwd hoe dit gaat werken met gewone mkb-toeleveranciers die “per ongeluk” in zo’n defensieketen belanden en dan ineens met extra regels, audits en gedoe zitten zonder dat ze daar de mensen voor hebben. Aan de andere kant: als je het netjes inricht met heldere eisen en een beetje ondersteuning, kan het juist ook een kans zijn voor dat soort bedrijven om eindelijk eens stabieler werk te krijgen.

Ja jong, allemaal mooi met “weerbare keten”, maar wie gaat dat betalen als de overheid straks weer de goedkoopste wil en bij de eerste bezuinigingsronde de orders intrekt?? ge kunt geen fabriek opstarten op Haagse grillen, zet het dan vast voor 10-15 jaar en stop met dat jojo-beleid.

Hmm leuk dat ze “onmisbaar” roepen, maar kan iemand ook even uitleggen hoe dat straks werkt met omwonenden en milieuregels? Je kunt wel meer defensieproductie willen, maar zodra er ergens een fabriek uitbreidt heb je hier meteen bezwaar op bezwaar en ligt alles weer stil.

Weet je wat het is: allemaal wetten en toetsen prima, maar wie gaat die boel uitvoeren? In het UMCG zien we nu al dat alles “kritiek” is en toch wordt er bezuinigd op mensen, ICT en beveiliging, en dan verwacht Den Haag dat defensiebedrijven én overheid ineens wél genoeg goede techneuten en screeners hebben. Straks heb je een mooie leveringsplicht op papier en valt de productie stil omdat het net plat ligt of omdat de mensen gewoon op zijn.

Leuk die “veiligheidstoets”, maar wie toetst de overheid zelf? Als je straks elk bedrijf dwingt om plannen, voorraden en capaciteit te melden, heb je één centrale databron die voor spionage goud waard is, en de cijfers kloppen niet als je denkt dat dat nooit lekt. We kunnen hier wetten stapelen tot aan de nok, maar als de uitvoering weer bij een onderbemand loket met een Excelletje ligt, dan is het vooral schijnweerbaarheid.

Leuk dat bedrijven “onmisbaar” worden, maar dan moet je ook durven zeggen wat het is: een stukje geplande economie met een vlag erop. Paradoxaal genoeg willen we in vredestijd de markt heilig verklaren en in crisistijd ineens kunnen vorderen, sturen en verplichten alsof dat geen morele prijs heeft. En wie bewaakt straks de grens tussen legitieme veiligheid en gewoon lobbykracht van een paar grote jongens die zich in de wet laten metselen? wat zegt dit over ons dat we pas collectief durven investeren als er dreiging op tv is.

Leuk zo’n wet, maar als je supply chain “weerbaar” wil maken moet je óók IT/OT serieus nemen: de meeste maakbedrijven draaien nog op Windows-dozen uit 2012 met een PLC-netwerk dat rechtstreeks aan kantoor-LAN hangt, en één ransomware-club legt je productie weken plat zonder één schot te lossen. simpel: maak cyber-eisen + audits + geld voor patchen/segmentatie onderdeel van die erkenning, anders heb je straks een Nederlandse keten die door een Moldavische botnetbeheerder op pauze wordt gezet.

Die defensie-veiligheidstoets klinkt logisch, maar als je ‘m te breed maakt krijg je precies hetzelfde als bij exportcontrole: MKB’ers haken af omdat elke sensor, chip of software-update ineens “kritiek” is en je maanden in compliance verzuipt. En die leveringszekerheid… leuk dat je kunt verplichten, maar je kunt geen raketmotoren of munitie draaien op een fabriek die bij netcongestie of een hittegolf z’n koelwater/vermogen moet afschakelen; gaan ze dit echt koppelen aan prioriteit op het net en watergebruik, of blijven we doen alsof productie alleen een handtekening is? Ook benieuwd hoe ze voorkomen dat zo’n geschiktheidsverklaring een soort vinkjeswedstrijd wordt waar de grote jongens alles wegkapen en de keten alsnog fragiel blijft.

Leuk zo’n “onmisbaar”-label, maar hoe gaat dit werken met exportregels en ITAR-gedoe? Straks bouw je hier iets met één Amerikaans schroefje/softwarelib en dan mag je het niet eens aan je eigen bondgenoten leveren zonder Washington die op de rem trapt, dat is gewoon slechte UX voor je hele keten.

Die leveringszekerheid klinkt stoer, echter als de overheid straks kan “vorderen” moet je ook meteen vastleggen dat mkb’ers niet kapot gaan aan compliance, audits en geheimhoudingsgedoe waar alleen de grote jongens een afdeling voor hebben. En daarentegen hoor ik niemand over de regionale inpassing: als je productie hier wil opschalen, zorg dan ook dat gemeenten snel duidelijkheid krijgen over ruimte, veiligheid en omgevingsdialoog, anders strandt het weer tussen bewonersangst en Haagse haast.

Dat “onmisbaar” label klinkt leuk, maar dan krijg je dus ook meteen gedoe met WOO-verzoeken, bezwaar/beroep en aanbestedingsregels die gewoon blijven bestaan, want je kunt niet alles onder “staatsveiligheid” vegen zonder dat de rechter er wat van vindt. En die defensie-veiligheidstoets: prima, maar als het straks weer drie ministeries, twee toezichthouders en een stapel geheimhoudingsbijlagen zijn, dan is de doorlooptijd de echte vijand, niet de buitenlandse overname. Kortom: het hangt er vooral vanaf of ze het proces strak organiseren en één loket durven maken, anders wordt het weer een wet met veel goede bedoelingen en weinig granaten.

klopt dat zo’n wet helpt, maar ik mis vooral: wie controleert dat die “onmisbare” leveranciers niet stiekem alles uit china/turkije laten komen en hier alleen de sticker plakken. als je echt weerbaar wil zijn moet je ook eisen stellen aan waar onderdelen vandaan komen en wat er op voorraad ligt, anders ben je bij de eerste exportban alsnog klaar.

Weer een nieuwe wet met toetsen en verklaringen, maar ik mis het simpele deel: wie controleert straks de facturen en marges als “onmisbare” leveranciers ineens monopolistje spelen? Zet er een harde kostprijs-plus cap op en verplicht open boek, anders betaal je zo 30% “strategische opslag” op een boutje van €2 en mag de belastingbetaler weer aftikken. En die leveringsplicht in crisistijd: prima, maar dan ook meteen een fonds met bedragen en voorwaarden, anders is het weer juridisch gedoe en stilstand.

mooi allemaal die keten en toetsen, maar niemand durft het echte taboe te noemen: defensie-inkoop is één groot moeras van juristen, aanbestedingsregels en “eerst nog een pilotje”, en zolang Den Haag niet gewoon accepteert dat je in oorlogstijd-achtige dreiging soms te duur en te snel moet inkopen, krijg je nooit productiecapaciteit van de grond. In mijn tijd bij de KLM had je bij safety-critical spul gewoon één ding: standaardisatie en langjarig onderhoud, en hier gaan we straks drie types dezelfde drone kopen omdat elke club z’n eigen eisenlijstje heeft, met als resultaat dat je magazijnen vol verschillende accu’s, softwareversies en reservedelen hebt en in een crisis is alles nét niet uitwisselbaar. En die leveringsplicht in crisistijd… prima, maar dan wil ik ook zien dat de overheid zélf vooraf investeert in testfaciliteiten, certificering en munitie-opslag, want je kunt niet van bedrijven vragen “wees weerbaar” terwijl je elke schietbaan, vergunning en opslaglocatie jaren laat vastlopen op bezwaarclubjes en stikstofrekenwerk.