Nederland betaalt miljarden extra aan rente door wereldwijde onrust

Die 17 miljard is niet alleen “wereldwijde onrust”, maar ook jarenlang beleid waarbij structurele uitgaven vrolijk zijn doorgeschoven. Zolang de rente laag was viel dat minder op, nu blijkt hoeveel van de begroting straks naar oude leningen gaat in plaats van naar zorg, onderwijs of verduurzaming; en nee, onder de 60 procent schuld zitten betekent niet automatisch dat er dus ruimte zat is.

Tja, rente betaal je elke maand gewoon door... net als diesel, tol en belasting. Den Haag strooit eerst met geld en doet daarna verbaasd als de rekening op de mat valt, wij mogen zeker weer de band plakken.

Die 17 miljard klinkt als één grote rekening, maar uiteindelijk hangt het ervan af waarvoor dat geleende geld is gebruikt. Voor investeringen die kinderen en de economie sterker maken kan lenen verstandig zijn; voor gaten dichten zonder plan wordt het gewoon duur uitstelgedrag. Misschien moeten we minder naar het bedrag schrikken en meer vragen wie er beter van wordt en wie straks de rekening draagt.

Die 17 miljard is een berekening, geen factuur die al vastligt — maar over welke rente-aanname en schuldontwikkeling hebben we het precies? En waarom wordt Rabobank hier als neutrale scheidsrechter opgevoerd, terwijl banken zelf belang hebben bij hoe markten en risico’s worden geduid? Graag ook het verschil tussen extra rente door hogere marktrente en extra rente door nieuw beleid helder maken — anders wordt “geopolitieke onrust” wel een erg makkelijke verzamelbak.

17 miljard aan rente... en ondertussen moet een gewone huurder bij een paar tientjes achterstand meteen door de molen. De staat krijgt altijd wel uitstel en nieuwe leningen, wij krijgen een aanmaning en succes ermee.

Het ongemakkelijke punt is dat rente niet alleen een Haagse rekening is: gemeenten voelen dit straks ook bij woningbouw, wegen en voorzieningen, omdat lenen duurder wordt. Daarom is begrotingsdiscipline geen doel op zich, maar wel nodig om ruimte te houden voor investeringen die echt iets opleveren; anders betalen we straks vooral voor het verleden.

Ach, die rente is ook gewoon de prijs van onzekerheid: bedrijven en huishoudens betalen ’m net zo goed, alleen kan Den Haag de rekening over veel meer mensen uitsmeren тамам

Het echte risico zit niet alleen in die 17 miljard, maar in de looptijd van de schuld. De staat kan niet net als een huishouden alles tegen de dagrente herfinancieren; een deel ligt nog jaren vast, waardoor de rekening geleidelijk binnenkomt. Dat geeft tijd om bij te sturen, maar geen excuus om structurele uitgaven met tijdelijke meevallers te blijven betalen.