Multinational mijdt belastingparadijs maar ontwijkt nog steeds belasting

Kijk, belastingtransparantie heeft vooral de makkelijke sluiproutes dichtgezet; de multinationals huren daarna gewoon slimmere fiscalisten in en schuiven winst via royalty’s, leningen en transferprijzen. De staat loopt achter de feiten aan, terwijl aandeelhouders bullish blijven op een lagere effectieve belastingdruk.

Het opvallendste is dat landen elkaar hiermee fiscaal beconcurreren en daarna verbaasd zijn dat bedrijven meedoen. Een multinational hoeft geen wet te breken als de wetgevende landen gezamenlijk een routekaart met lage tarieven aanbieden. Transparantie laat dan keurig zien waar de winst ligt, maar niemand heeft afgesproken dat die winst daar ook thuishoort.

En ondertussen mag de gewone ondernemer voor elke euro netjes bonnetjes bewaren en belasting afdragen, terwijl multinationals complete legers inhuren om precies binnen de lijntjes minder te betalen. Ik hoorde van een klant met een kapsalon dat zij meer tijd kwijt is aan de boekhouding dan aan knippen… daar klopt toch iets niet aan.

Transparantie is mooi, maar zolang landen elkaar onderbieden met belastingtarieven blijft het dweilen met de kraan open. Wat mij vooral stoort is dat de rekening daarna bij werknemers en kleine bedrijven belandt, die hun inkomen niet even naar een gunstiger land kunnen verplaatsen; in mijn tijd bij de KLM kon je ook niet halverwege de vlucht je vertrekbelasting opnieuw onderhandelen. Maak desnoods één minimumtarief en belast winst waar de echte verkoop en productie plaatsvinden, anders blijft dit een keurige stoelendans voor multinationals.

De kleine ondernemer betaalt ook voor al die fiscale adviseurs via hogere prijzen en minder concurrentie. Maak de regels simpel en handhaaf ze gewoon. Geen achterdeurtjes meer.

Transparantie zonder macht is gewoon een dashboard waarop je kunt zien hoe je wordt uitgeknepen. Zolang landen elkaar blijven lokken met lage tarieven en bedrijven vrij spel hebben om winst te verplaatsen, verandert er weinig — de echte oplossing is publieke samenwerking en winst belasten waar mensen werken en consumeren, niet waar een brievenbus staat.

Transparantie is ook niet waardeloos: zonder die gegevens kun je geen patronen zien, geen afspraken afdwingen en geen publieke druk opbouwen. Maar het onderzoek laat vooral zien dat belastingconcurrentie zelf het probleem is; zolang een land legaal winst kan aantrekken met een laag tarief, kun je bedrijven moeilijk verwijten dat ze die optie gebruiken. De EU-minimumheffing is een stap, alleen moet je daarna nog voorkomen dat uitzonderingen en aftrekposten het hele bouwwerk weer uithollen.

De kop doet trouwens alsof een belastingparadijs alleen een eiland met palmbomen is. Ierland, Luxemburg en Nederland worden dan ineens “normale” landen, terwijl rulings, deelnemingsvrijstellingen en brievenbusconstructies gewoon onderdeel van het verdienmodel kunnen zijn — welke landen zijn in dit onderzoek precies als laagbelast aangemerkt? En gaat het om wettelijke belastingdruk of wat er na alle aftrekposten werkelijk overblijft? Dat verschil bepaalt nogal hoe groot dit probleem is.

Typisch wordt “belastingontwijking” hier als één groot bedrag gepresenteerd, terwijl het verschil tussen legaal gebruik van een laag tarief en fraude nogal belangrijk is. Publiceer per land gewoon omzet, personeel, winst en effectief betaald tarief naast elkaar; kost misschien €50 miljoen aan systemen, maar dat is kleingeld tegenover de miljarden die nu verdwijnen in eindeloze discussies.

Ja lekker, transparant zijn ze wel... ge kunt live meekijken hoe ge legaal wordt uitgekleed. En als ge als werkloze één formulier verkeerd invult staat meteen de halve overheid op de stoep, maar een multinational met honderd constructies krijgt eerst een overlegje met koffie. Tuurlijk weer.

Het gekke is dat we transparantie behandelen als eindstation, terwijl het pas de logging is. Publiceer desnoods alle constructies, maar geef de fiscus ook realtime data en capaciteit om ze automatisch te toetsen; nu draait de overheid met Excel 2012 tegen bedrijven met cloud-infrastructuur, lmao.

En wie controleert eigenlijk of al die belastingconstructies nog een beetje te begrijpen zijn voor de Belastingdienst zelf?? Elk jaar nieuwe regels, uitzonderingen en rapportages, terwijl bedrijven hele afdelingen hebben om precies uit te zoeken waar de mazen zitten!!! Transparantie is leuk voor een grafiek, maar als handhavers geen tijd, mensen of sancties hebben blijft het gewoon legaal verstoppertje spelen.

Het probleem zit ook in de meetlat: we kijken naar hoeveel belasting een bedrijf betaalt, maar nauwelijks naar hoeveel publieke infrastructuur het daarvoor gebruikt. Laat multinationals gewoon per land rapporteren wat ze aan omzet, personeel, subsidies en belasting hebben; dan zie je snel of die lage winst op papier nog geloofwaardig is.