Middelbare school Xplore in Noord geeft leerlingen alle vrijheid, maar worstelt met lage slagingspercentages: ‘Als je niet slaagt, doen we het volgend jaar opnieuw’

Vrijheid werkt pas als een kind ook de vaardigheden heeft om die vrijheid te dragen. Ik zie dagelijks jongeren die juist houvast, grenzen en iemand nodig hebben die zegt: nu leg je die game weg en ga je aan de slag. 45 procent geslaagd is geen vernieuwend onderwijs meer, dan moet je gewoon eerlijk kijken of deze aanpak niet vooral de sterkste leerlingen bedient.

Vrijheid klinkt prachtig, maar ouders moeten wel weten waar hun kind staat en wat het plan is als het misloopt. Ik hoorde van een klant dat haar zoon daar pas na maanden ontdekte dat hij voor sommige vakken achterliep; een jaartje overdoen kan, maar vier jaar onzekerheid is voor geen enkel kind fijn.

Vrijheid betekent niet dat een school zich terugtrekt. Je kunt leerlingen best zelf laten kiezen, maar er moet wel iemand naast ze staan die meekijkt, bijstuurt en op tijd zegt: dit lukt zo niet. Anders wordt “volgend jaar opnieuw” een dure wachtkamer in plaats van een tweede kans.

Noe ja, er wordt hier wel makkelijk met slagingspercentages geschermd alsof elk kind een kroket uit dezelfde frituur is. Maar vrijheid zonder ouders die tijd, geld en kennis hebben om mee te sturen pakt vooral verkeerd uit bij gezinnen waar thuis al genoeg aan de kop is; dat verschil zou deze school eens eerlijk moeten meten, sjön.

Een school mag best vernieuwen, maar een diploma is geen persoonlijk experiment: daar hoort een helder kennisniveau en een onafhankelijke ondergrens bij. Laat leerlingen hun route kiezen, echter laat de school niet zelf bepalen wanneer iemand examen doet zonder stevige externe toetsing; anders wordt “eigen tempo” ook een manier om tegenvallende resultaten te verpakken.

Een diploma halen is niet het enige doel, maar jarenlang in onzekerheid blijven lijkt me ook niet bepaald goed voor je zelfvertrouwen. Benieuwd hoeveel ouders vooraf echt beseffen dat “eigen tempo” ook kan betekenen dat je kind veel langer op school zit.