Menstruatieklachten zijn ‘pure biologie’: Nijmeegs onderzoek brengt invloed hormoonschommeling op brein in kaart

Eindelijk eens een onderzoek dat niet doet alsof het “gewoon aanstellen” is, want iedereen met een cyclus voelt toch dat je brein en lijf in een andere stand gaan, soms van helder naar compleet kortsluiting in 24 uur. Vanuit mijn praktijk zie ik dat het niet óf biologie óf psyche is maar één systeem: hormonen, zenuwstelsel, stress, slaap, voeding, alles trilt mee, en als je dan alleen maar ibuprofen erin gooit ben je weer lekker westers aan het dempen i.p.v. luisteren wat er uit balans is. Ben wel benieuwd of ze ook meenemen hoe chronische stress en trauma die schommelingen versterken, want daar zit volgens mij de echte “tussen de oren” grap: het zit juist overal.

Goed dat dit eens hardop “biologie” heet, want op school, sportclub en werk wordt er nog te vaak lacherig gedaan als iemand echt uitvalt of minder kan. echter dan moet je ook doorpakken: fatsoenlijke voorlichting voor jongens én meisjes, en in cao’s/arbobeleid ruimte om klachten serieus te melden zonder dat je meteen als lastig wordt gezien. daarentegen ben ik wel benieuwd of ze ook kijken naar wat wél helpt in de praktijk, zoals slaap/regelmaat en betere toegang tot huisartszorg bij heftige klachten (endo/PMDD), want nu wordt het vaak pas laat herkend.

In mijn tijd bij de KLM was “human factors” heilig: als je slaapt tekort komt of je lijf staat onder stress, dan gaat je brein gewoon anders sturen en daar deden we niet lacherig over maar we planden eromheen, punt. Wat mij hier vooral opvalt is dat het pas serieus wordt zodra een universiteit er een breinscan op plakt, terwijl vrouwen al decennia zeggen dat ze soms letterlijk niet normaal kunnen functioneren; prima dat het nu “biologie” heet, maar dan wil ik ook dat werkgevers stoppen met dat halfgrappige gedoe en gewoon praktisch regelen dat iemand een dag kan afschalen zonder meteen scheve blikken of gezeur over “gelijke behandeling” te krijgen. En trouwens: als het echt zo hard meetbaar is, waarom is de huisarts nog steeds zo vaak een poortwachter die eerst drie keer paracetamol adviseert voordat er naar endo/PMDD wordt gekeken, daar zit de winst en niet in weer een hip persbericht uit Nijmegen.

leuk hoor breinscans maar als je straks op werk moet “bewijzen” dat je cyclus je sloopt met een appje en een doktersbriefje zijn we echt peak 2026 surveillance bro terwijl de oplossing gewoon flex en serieus nemen is lol

Die “pure biologie” framing is wel tricky, want biologie betekent niet automatisch: één simpele oorzaak of één pilletje; je ziet juist enorme variatie tussen mensen en zelfs per cyclus. Wat ik hoop is dat ze niet alleen gemiddelde breinsignalen rapporteren, maar ook effectgroottes en overlap: als 70% van de scans “anders” is maar met flinke spreiding, kun je er op individueel niveau nog niet mee diagnosticeren, toch? En praktisch: als je dit serieus neemt, waarom is er dan nog steeds zo weinig standaard screening op endometriose/PMDD in de eerste lijn, in plaats van jaren “probeer maar naproxen”...