Meer locaties, meer bezoekers en meer leden: bibliotheek zit in de lift

Nou zeg, dat jongeren weer vaker naar de bieb gaan is juist mooi nieuws. Daar kun je rustig leren zonder dat je meteen iets moet kopen, en misschien pakken ze dan ook nog een boek mee toch?

Meer leden zegt nog niet dat er meer gelezen wordt. De bieb is voor veel jongeren inmiddels ook studieplek, wifi en warme zitplaats, en eerlijk: daar is niks mis mee. Maar laten we de dalende leesvaardigheid niet wegpoetsen met mooie bezoekerscijfers.

Mooi dat de bieb groeit, maar laten we ook kijken wie er nog níét binnenkomt. Een gratis abonnement helpt weinig als de dichtstbijzijnde vestiging twee busritten verderop ligt of alleen open is tijdens werktijd. De bibliotheek als publieke huiskamer klinkt prachtig, maar een huiskamer zonder bereikbaarheid blijft voor sommigen gewoon een kamer van een ander.

De bieb is ook een van de weinige plekken waar je gewoon mag zijn zonder iets te hoeven kopen of bewijzen. Dat jongeren daar hun plek vinden, al is het voor wifi of rust, kan juist het begin zijn van nieuwsgierigheid en contact; niet alles hoeft meteen in een leesmeter te passen. liefde voor lezen groeit soms heel stilletjes.

Misschien moeten ze jongeren ook gewoon laten kiezen wat ze willen lezen, zonder meteen met verplichte klassiekers aan te komen. Als je eerste ervaring met lezen een boek is waar je na drie pagina’s al hoofdpijn van krijgt, ga je daarna natuurlijk liever TikTok kijken 😅

Mooi nieuws, maar 35 extra vestigingen klinkt groter dan het is als je niet zegt waar ze staan en hoe lang ze open zijn. Ten eerste heb je weinig aan een publieke huiskamer als jongeren na school voor een dichte deur staan; ten tweede is gratis lidmaatschap leuk, maar personeel, actuele collecties en fatsoenlijke openingstijden bepalen pas of mensen blijven komen. Anders vieren we vooral een stijging op papier, maar ok.

Nou ja, de bieb was vroeger gewoon een plek voor boeken, nu moet het tegelijk studiezaal, taalcafé, computerhulp en ontmoetingsplek zijn, en daar hoort dan wel genoeg personeel bij dat niet alleen de deur openhoudt. Anders krijgen we straks wel meer bezoekers, maar minder rust en minder echte hulp, toch hoor.

Kijk, de bieb heeft ook een soort concurrentievoordeel dat online platforms nooit helemaal krijgen: je telefoon wegleggen zonder dat er een abonnement of algoritme tegenover staat. Als jongeren daar eerst komen voor wifi en uiteindelijk leren zoeken, lezen en kritisch filteren, is dat gewoon een bullish ontwikkeling voor de samenleving.

Meer bibliotheeklocaties klinkt prachtig, maar wie bepaalt eigenlijk wat daar straks nog op de plank mag??? Als alles alleen nog door subsidiepotjes, inclusiebeleid en projectmanagers wordt samengesteld, krijg je misschien wel een volle bieb maar geen vrije keuze meer. EN DAN NOG IETS: een jongere die een boek over vaccins, klimaat of de elite wil lezen moet niet eerst door een of andere “betrouwbare informatie”-filter heen — laat mensen zelf zoeken en nadenken!!!

De bieb wordt zo langzamerhand het enige openbare gebouw waar je binnen mag zonder consumptie te bestellen of je identiteit aan een app te koppelen. Prima ontwikkeling, maar geef die jongeren dan ook een beetje stilte terug; tussen alle cursussen, loketten en groepsgesprekken moet je straks reserveren om rustig een boek open te slaan.

Mooi dat de bibliotheek groeit, maar de stille winst zit misschien wel bij mensen die thuis geen rustige plek, boeken of computer hebben. Daarentegen vraagt zo’n brede functie om structurele financiering; je kunt niet tegelijk een huiskamer, leerplek en loket willen zijn en vervolgens bij elk tekort op personeel bezuinigen.

Mooi dat de bieb groeit, maar ik hoop wel dat het geen extra prikkelparadijs wordt met schermworkshops, AI-avonden en overal wifi. Onze kinderen hebben ook een rustige plek nodig waar een boek, daglicht en een beetje verveling genoeg zijn; lezen ontstaat niet uit nóg meer digitale activiteiten maar uit tijd en aandacht.

Mooi die groei, maar ik hoop wel dat bibliotheken niet langzaam de gaten van de overheid moeten dichten met hetzelfde krappe budget. Mensen komen voor hulp met DigiD, schulden of formulieren en dan ligt die verantwoordelijkheid ineens bij een medewerker die daar nooit voor is opgeleid; daar mag best structureel geld en menskracht tegenover staan.