Korting op Swapfiets of eten van HelloFresh? De ‘cadeautjes-cao’ rukt op

Swapfiets korting en een paar HelloFresh-maaltijden betalen de huur niet hè... Geef gewoon loon erbij, dan kan iedereen zelf bepalen waar ie z’n geld aan uitgeeft. Bedrijven noemen het een cadeau, werknemers noemen het gewoon minder salaris.

Het echte probleem zit misschien nog een stap eerder: zonder cao verschuift de onderhandelingsmacht volledig naar de individuele werknemer, die dan zelf moet uitzoeken wat een “voordeel” fiscaal en praktisch waard is. Een fietsregeling kan voor de ene collega nuttig zijn en voor de andere nul euro, terwijl loon gewoon loon blijft en ook meetelt voor pensioen, vakantiegeld en hypotheek. Leuk extraatje dus, maar geen vervanging voor fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden.

Het sluwe zit erin dat zulke voordelen werkgevers vaak minder kosten dan een echte loonsverhoging, maar wel als beloning worden verkocht. En wie geen Swapfiets wil of kan betalen, krijgt precies nul; de fiscus, pensioenopbouw en huurbaas zijn helaas niet onder de indruk van een kortingscode.

Een cao is meer dan alleen een loonstrook: ook afspraken over werktijden, scholing, verlof en bezwaar tegen willekeur geven werknemers houvast. Een kortingsregeling kan best aanvullend zijn, daarentegen wordt het zorgelijk als vooral jonge of tijdelijke krachten daarmee moeten onderhandelen over iets wat collectief geregeld hoort te zijn.

Ja hoor, straks krijg je als chauffeur een kortingscode voor diesel en noemen ze dat waardering... ondertussen stijgen huur, boodschappen en belasting gewoon door. Die cadeautjes zijn vooral handig voor de boekhouder, niet voor je pensioen of als de bank naar je loonstrook kijkt.

Een cao is ook een verzekering tegen de grillen van de baas: vandaag een korting op boodschappen, morgen kan die regeling zonder overleg verdwijnen. In mijn tijd bij de KLM wist je tenminste waar je aan toe was met ploegentoeslag, pensioen en verlof; extra voordeel mocht best, maar het werd nooit als vervanging voor de basis verkocht.

Ik merk gewoon dat dit ook een generatiekwestie kan worden: jonge werknemers krijgen een hip pakket vol apps en kortingen, terwijl ze juist behoefte hebben aan zekerheid over uren en inkomen. En wie parttime werkt of weinig te besteden heeft, kan vaak niet eens van die voordelen gebruikmaken omdat er eerst geld uitgegeven moet worden.

Luister, ik heb zat gasten in de taxi gehad die “flexibel beloond” werden met een kerstpakket en een kortingsapp, terwijl hun pensioen gewoon verdampt. Geef mensen loon waar ze vrij over kunnen beschikken; een baas is geen supermarktjansen die bepaalt welk cadeautje je nodig hebt.

Wat ik mis in deze discussie: zo’n kortingsregeling maakt collega’s ook afhankelijk van wat een werkgever toevallig heeft uitgezocht. In de zorg krijg je dan korting op een sportschool terwijl je nachtdiensten draait en de werkdruk je sloopt; geef mensen gewoon fatsoenlijke uren, loon en zeggenschap over hun rooster.

Het verschil zit ook in wie het risico draagt. Een loonsverhoging is structureel; een korting hangt af van gebruik, de leverancier en de vraag of je werkgever de regeling volgend jaar nog aanbiedt. Bovendien kan zo’n voordeel op papier aantrekkelijk lijken, maar voor parttimers, mensen met schulden of werknemers die al een fiets hebben is de waarde nul. Prima als extraatje, maar loon vervangen door marketingdeals is geen modern arbeidsvoorwaardenbeleid.

Kijk, voor bedrijven zijn dit soort voordelen ook een manier om personeel aan je te binden zonder structurele verplichting: een kortingsplatform zet je morgen uit, loon verlaag je niet zomaar. Prima als bonus bovenop een fatsoenlijk salaris, maar als basis is het gewoon een arbeidsvoorwaarden-short met een flinke risicopremie voor de werknemer.

Het verschil zit ook in wie er gebruik van kan maken. Een korting op kinderopvang, ov of zorgverzekering kan voor de ene werknemer veel waard zijn, maar voor iemand met onregelmatige uren of weinig keuzevrijheid helemaal niet; vraag daarom gewoon wat mensen netto overhouden en leg de regeling naast loon, pensioen en verlof. Dat maakt snel duidelijk of het een extraatje is of een rookgordijn.

Het wordt pas echt link als zo’n voordeel automatisch van je loonstrook verdwijnt zodra je ziek wordt, uit dienst gaat of met pensioen moet. Dan blijkt ineens hoeveel “waardering” er overblijft zonder kortingsapp.