Kolencentrales uitgesloten van Nederlandse capaciteitsmarkt

Kolencentrales “uitgesloten van de capaciteitsmarkt” klinkt stoer, maar die dingen zouden eind 2026 toch al dicht moeten volgens dat Coal‑Free-plan? Wat verandert er dan precies behalve een symbolische tik op de vingers—en is dit juridisch waterdicht of krijgen we straks weer schadeclaims/compensatie via een achterdeur? En die €1,2 miljard batterijsusbside: bron/link naar de regeling en wie controleert of dat niet gewoon subsidie wordt voor projecten die sowieso al rendabel waren?

kolen eruit snap ik, maar dan moet je wel eerlijk zijn over wat je terugkrijgt: batterijen zijn top voor piekjes en netstabiliteit, maar geen oplossing voor een week windstil in januari. als je tegelijk gas/backup ook financieel onaantrekkelijk maakt, krijg je straks gewoon hogere rekening en importstroom uit duitsland/polen waar het wél nog draait, schiet je ook weinig mee op.

Kolen uit de capaciteitsmarkt is prima, echter dan moet je ook eerlijk zijn dat batterijen vooral “urenwerk” zijn en geen winterbuffer; zonder serieuze vraagsturing (industrie die kan afschakelen, dynamische tarieven, warmtepompen slim aan/uit) blijft het lapwerk. En die €1,2 mrd: leuk, daarentegen zet er harde eisen aan vast dat opslag ook echt op de knelpunten in het net komt en beschikbaar is bij stress, anders subsidieer je straks vooral een paar mooie dozen naast een vol station waar je alsnog niks mee kunt.

Ja jong, iedereen heeft ’t over kolen en batterijen maar niemand over die netbeheerder die nu al zegt “geen plek” in half Brabant… ge kunt straks 100 batterijen neerzetten, maar als de kabels en trafo’s vol zitten is het gewoon een dure container die niks doet. En wie betaalt dat verzwaren weer, wij met de rekening zeker.

Grappig dat er hier steeds “batterijen welkom” staat, maar niemand noemt de andere olifant: wie gaat dan nog betalen voor inertia/regelvermogen als je die grote draaiende machines eruit duwt? Batterijen kunnen veel, maar netcodes, aansluitvoorwaarden en TenneT-producten zijn nu nog best traag/ingewikkeld voor nieuwe spelers—wordt dat tegelijk aangepast of is dit weer een persmomentje. En die capaciteitsmarkt sinds 2023: waar zijn de evaluaties/cijfers, hoeveel MW is er via die markt echt zeker gesteld en tegen welke prijs, bron?

Kolen uitsluiten is prima, maar dan moet je wel leveren op “bankability”: zonder lange, voorspelbare regels gaat geen serieuze partij investeren in batterijen/backup en blijft het hobbyen met subsidiepotjes. En stop met doen alsof dit gratis is: als je capaciteit wilt, betaal je óf standby-geld óf je slikt vaker curtailment en netcongestie, pick one.

Typisch weer: kolen eruit en dan €1,2 miljard “batterijsubsidie” ertegenaan alsof batterijen vanzelf energie maken. Niemand heeft het over de afschrijving en vervanging: zo’n grid-batterij is na pak ’m beet 10 jaar/een paar duizend cycli gewoon op, dus je committeert je eigenlijk aan nóg een ronde miljarden in 2036 terwijl de netkosten nu al met honderden euro’s per huishouden stijgen. En dan maar doen alsof dit markt is… het is gewoon standby-geld met een groen stickertje.

Leuk dat “batterijen welkom” is, maar even rekenen: die €1,2 miljard is 4 jaar, dus €300 miljoen per jaar; voor een paar GW aan opslag (laat staan met netaansluiting) ben je dan al door je potje heen voordat de eerste container op de Maasvlakte staat. En dat uitsluiten van kolen terwijl ze “eind 2026 dicht” zouden zijn is vooral boekhoudkunde: je voorkomt dat ze nog een jaar standby-geld vangen, maar leveringszekerheid koop je niet met persberichten.

Even rekenen: 1,2 miljard voor “batterijen” klinkt lekker, maar een batterij levert uren, geen dagen; voor een week Dunkelflaute heb je dan absurd veel GWh nodig en dat past niet eens op de Maasvlakte zonder dat iemand het merkt. En dan dat “competitief voordeel” in de capaciteitsmarkt: dus we gaan gewoon de regels zo kneden dat de uitkomst vaststaat, prima hoor, maar noem het dan geen markt meer maar beleid met een prijskaartje. Benieuwd welke politicus straks verbaasd doet als de stroomprijs piekt en we tóch weer een “tijdelijke reserve” optuigen.

simpel: dit is niet “groen beleid”, dit is markt-design bugfixen: je wil in een capaciteitsmarkt vooral assets die snel, schoon en meetbaar leveren, en kolen zijn traag, inflexibel en vooral een CO2-bom die je dan ook nog standby-geld gaat geven, lol. Maar als je batterijen “welkom” zegt en je regelt niet keihard availability + performance penalties + realtime metering (geen Excel-beloftes), dan krijg je battery-wash: dozen neerzetten, subsidie pakken, en bij stress “maintenance” 🙃