🎧Kan massadonor zoals in Nederland ook bij ons toeslaan? “Het is een kwestie van tijd” - HLN

31 overschrijdingen in één jaar en dan nog doen alsof het systeem onder controle is... daar zakt mijn energie wel van. Dit gaat niet alleen over administratie, maar over kinderen die later recht hebben op duidelijkheid over hun afkomst en medische achtergrond; donorregistratie moet gewoon landelijk én over de grens waterdicht geregeld worden.

Hmm, wat me vooral zorgen baart is dat dit soort misstanden pas boven water komen als kinderen of ouders zelf aan de bel trekken. Je kunt wel regels maken, maar zonder controles en flinke boetes blijft het blijkbaar een kwestie van vertrouwen op iemands administratie.

Een maximum per gezin is medisch gezien niet genoeg; je wilt ook weten hoeveel kinderen er daadwerkelijk met hetzelfde donorprofiel zijn verwekt, inclusief behandelingen in andere landen. Voor donorkinderen is dat geen detail: bij erfelijke aandoeningen kan die informatie later letterlijk bepalend zijn voor onderzoek en behandeling.

Da begint al bij commerciele klinieken die donors als een soort voorraad behandelen, terwijl de gevolgen levenslang zijn. Maak één Europees register en laat geen kliniek nog behandelen zonder dat alles daarin staat, anders blijft het wachten op de volgende brokken.

Een grens van zes gezinnen is alleen zinvol als men ook de kinderen telt die daadwerkelijk geboren worden; zes gezinnen kunnen samen tientallen kinderen opleveren. Daar komt nog bij dat anonimiteit hier steeds moeilijker vol te houden is door commerciële dna-tests en online stamboomdatabases. De wet loopt dus niet alleen achter op de administratie, maar ook op de werkelijkheid.

De zesgezinnenregel klinkt helder, maar wie controleert eigenlijk of klinieken hem naleven en wie grijpt in bij een overschrijding? Zonder openbaar toezicht, meldplicht en echte sancties blijft zo’n grens vooral papier; daarentegen moet je ook voorkomen dat wensouders de dupe worden van fouten tussen instellingen.

Wat mij ook raakt: deze kinderen worden vaak pas serieus genomen als ze zelf met vragen komen, terwijl hun hele begin al buiten hun zicht om is geregeld. Geef hen vanaf jonge leeftijd eerlijke, passende informatie en een plek waar ze zonder schaamte terechtkunnen; afkomst is geen administratief vakje maar onderdeel van iemands verhaal. Dat vraagt vooral luisteren, liefde en wat minder defensief gedoe van volwassenen.

Iedereen praat over aantallen, maar bijna niemand over de commerciële prikkel erachter: klinieken verdienen aan elke behandeling en gegevens zitten verspreid over instellingen en landen. Zolang de sector zichzelf mag controleren en privacy belangrijker wordt gemaakt dan medische veiligheid, blijft “toezicht” vooral een mooi woord voor achteraf brokstukken opruimen. "Toevallig" komt de rekening altijd bij de kinderen terecht.