Is miljoenenfraude bij de Belastingdienst te voorkomen?

Juridisch gezien is “te voorkomen” een valse vraag: je kunt het alleen duurder en trager maken met checks, en dat botst meteen met het hele voorschot/teruggaafmodel. Als je vanuit Bulgarije in bulk DigiD’s kunt aanvragen en daarna teruggaaf kunt laten uitbetalen naar vers geopende rekeningen die binnen een uur leeg zijn, dan faalt de ketencontrole de facto op drie plekken tegelijk. En dan nu weer “we analyseren nog” terwijl het geld al weg is… tja, dan ben je vooral achteraf netjes aan het vaststellen dat je te laat was.

Luister, bij mij kan je nog geen tweedehands fiets overschrijven zonder drie keer iDIN en een selfie met je paspoort, maar de Belastingdienst tikt miljoenen over naar een kersverse IBAN in Bulgarije alsof het een Tikkie is, kom op zeg. Zet gewoon een wachttijd en naamrekening-check op “nieuwe rekening + grote teruggaaf” en bel desnoods ff terug, liever 48 uur chagrijn dan weer godverdomme jaren speuren naar geld dat allang in een BMW zit.

te voorkomen? helemaal niet, je kunt het alleen zo saai maken dat de echte burger er gek van wordt en de fraudeur gewoon de volgende route pakt. maar waarom kan er wél binnen 5 minuten geld uit maar moet je als je iets terug wil “binnen 6 weken” wachten… zet bij dit soort uitbetalingen gewoon standaard een menselijke check erop, al is het maar een Jan met koffie die denkt: hmm, 40 keer dezelfde teruggaaf naar een nieuw buitenlands rekeningnummer, dat ruikt raar.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat dit geen “Bulgarenprobleem” is maar een systeemprobleem: je kunt niet én massaal op vertrouwen uitbetalen én doen alsof je achteraf nog rustig kunt controleren, want dat geld is met één klik weg en de pakkans is praktisch nul. Begin eens met iets simpels: als iemand z’n “woonland” en rekening buiten NL heeft, of geen aantoonbare loonheffing/werkgever in de keten, dan gaat zo’n teruggave niet automatisch de pijplijn in maar op hold tot er bewijs ligt, klaar. En dat eeuwige trauma van de Toeslagenaffaire wordt nu als excuus gebruikt om dan maar helemaal niet meer te durven selecteren, terwijl je ook gewoon gericht op patronen en risico’s kunt controleren zonder weer hele gezinnen kapot te maken.

6,7 miljoen “klein bedrag” zegt de VVD-minister — maar als een alleenstaande moeder 200 euro te veel krijgt staat de deurwaarder morgen op de stoep, nice. Dit is wat er gebeurt als je de Belastingdienst jarenlang kapotbezuinigt en alles “efficiënt” automatiseert: de hardste klappen omlaag, de gaten bovenin wijd open. en ja, je kunt dit wél voorkomen: stop met blind uitbetalen op basis van DigiD + nieuw IBAN, en investeer eindelijk in mensen/IT i.p.v. weer een consultancy-rapportje.

Probleem is ook dat de Belastingdienst geen realtime “observability” heeft zoals elke fatsoenlijke payment provider: als er ineens 200 teruggaves uit één IP-range/zelfde device fingerprint/zelfde bank-branch komen, dan moet je automatisch throttlen en even een extra step-up doen, maar nu is het gewoon batchverwerking + achteraf huilen. lmao de overheid blijft geld wegpushen alsof fraude een edge case is, terwijl het gewoon een bug in het systeem is.

Even rekenen: 400 “personen” en €6,7 mln is gemiddeld bijna €17k per aangifte, dat is geen klein foutje maar een patroon dat je met één simpele grenswaarde al had moeten zien. Het echte gat zit ’m niet in DigiD maar in uitbetalen zonder tegenbewijs uit de loonaangifteketen: geen werkgever/loonheffing bekend = dan gaat er dus ook geen geld uit, klaar. En dat “€6,7 miljoen is relatief klein” is ook zo’n lekkere ambtenarenzin: probeer dat eens bij 4,4 miljoen aan burgers terug te halen, dan heet het ineens fraude-industrie.

Dat “Bulgaren” blijft lekker hangen, maar het echte gat zit ’m vaak in de keten: DigiD is één loket, Belastingdienst een ander, en de bank doet weer z’n eigen ding, en niemand voelt zich echt eindverantwoordelijk voor het moment dat er geld de deur uitgaat. Je kunt best een paar simpele remmen inbouwen, maar na de toeslagenaffaire is iedereen doodsbang voor “selectie” en dan krijg je dus beleid dat vooral netjes is op papier en vooral laat is in de praktijk. En ja, €6,7 miljoen is voor de Rijksbegroting een komma, maar probeer intern maar eens budget te krijgen voor een extra controlelaag… dan is het ineens “te complex” en “geen capaciteit”.

Hier op het land: als ik m’n rekeningnummer wil wijzigen bij een afnemer moet ik eerst een ondertekend formulier en soms nog bellen, maar bij de staat kan er blijkbaar miljoenen naar een vers IBANnetje en klaar… bizar. Maak uitbetalen op nieuwe of buitenlandse rekeningen gewoon standaard “eerst 2 dagen parkeren” en pas vrij na een simpele check met loon/werkgever in de keten, dat raakt normale mensen amper maar haalt dit soort hit-and-run eruit. En stop met dat eeuwige bang zijn voor toeslagenaffaire: gericht op rare patronen is wat anders dan gezinnen kapotvorderen.