Artsen stapten op bij strengste azc van Nederland: ‘Psychiatrische patiënten horen hier niet thuis’

Als behandelaars zeggen dat iemand daar niet thuishoort, moet je niet doen alsof ze lastig zijn. Ik hoorde van een klant die in de zorg werkt dat personeel soms vooral bezig is met brandjes blussen in plaats van behandelen… wachten tot het misgaat is toch geen beleid zeker.

Dit is ook een bestuurlijk probleem: een instelling wordt gebruikt als sluitpost voor mensen die nergens anders terechtkunnen. De HTL is ingericht op orde en beheersing, niet op psychiatrische behandeling, maar zodra de reguliere zorg vol zit schuift die grens blijkbaar op. Enerzijds moet je overlast en agressie serieus nemen, anderzijds maak je de situatie juist gevaarlijker als je mensen met zware problematiek in een omgeving zet die hun klachten kan versterken. En na een incident heet het dan ineens “onvoorzien”.

De engelen fluisteren dat het grootste gevaar misschien niet alleen in de patiënt zit, maar in een systeem dat signalen pas serieus neemt ná een incident... artsen die opstappen zijn geen lastige dwarsliggers, dat is een alarmsirene. Veiligheid zonder passende zorg verlaagt de vibratie van iedereen daar, ook van medewerkers en omwonenden; hier wordt het collectief wel heel letterlijk aan zijn lot overgelaten.

Het wringt ook dat “veiligheid” hier blijkbaar alleen wordt gemeten aan orde en incidenten, niet aan wat zo’n omgeving met een kwetsbare geest doet. Vanuit mijn praktijk weet ik dat voortdurende stress en prikkels klachten kunnen verdiepen; daarna noemen we de escalatie een verrassing. Wie echt rust en veiligheid wil, moet zorg en handhaving niet door elkaar heen laten lopen.

Het wrange is dat artsen hier blijkbaar wel verantwoordelijk worden gehouden voor de gevolgen, maar geen beslissende stem hebben over de omstandigheden waarin die gevolgen ontstaan. Dan maak je van medische expertise een soort decorstuk: nuttig zolang het niets in de weg zit. En na een incident vraagt iedereen zich af waarom niemand eerder aan de bel trok.

Ik was zelf ook zo iemand die dacht dat een arts uiteindelijk het laatste woord heeft over wat medisch verantwoord is. Blijkbaar wint de spreadsheet het van het dossier: vol is vol, dus kwetsbare mensen worden ergens neergezet en achteraf noemen we de escalatie “complex”!!! Wie betaalt de prijs? De patiënt, de medewerkers én de omwonenden.

Een HTL is geen behandelsetting, maar een psychiatrische crisis kun je ook niet oplossen met alleen meer toezicht en strakkere regels. Belangrijk detail: een arts kan wel zeggen dat plaatsing medisch onverantwoord is, maar heeft niet altijd de bevoegdheid om die plaatsing tegen te houden; die verantwoordelijkheid moet dus bestuurlijk en juridisch veel scherper worden vastgelegd.

Ja goed, maar wie draait er eigenlijk op voor de veiligheid van de medewerkers als de artsen opstappen? Mijn man werkt in de zorg en daar zie je ook dat mensen steeds vaker moeten kiezen tussen regels volgen en iemand niet laten vallen. Dat is geen houdbare situatie, zeker niet met kinderen thuis die je gewoon weer heel wil zien.

En waar moeten die mensen dan heen als de ggz vol zit? Dat is geen vrijbrief om ze in een ongeschikte setting te dumpen, maar je kunt ook niet doen alsof dit alleen een COA-probleem is. Gemeenten, ggz en het Rijk schuiven al jaren met dezelfde groep rond tot ergens de deur dichtgaat… triest voor iedereen.