Hoofd MIVD verdacht van illegaal afluisteren

Als dit klopt is het echt bizar: de baas die de Wiv hoort te bewaken, die ‘m zelf aan z’n laars lapt. En dan krijg je weer dat voorspelbare “meer bevoegdheden want dreiging”, terwijl de basiscontrole al niet op orde is; proportionaliteit is geen decorstuk. Overigens: dit stuk rammelt qua tijdlijn (Telegraaf 2009 maar Ollongren erbij??), dus eerst feiten op tafel en daarna pas de Kamer in de paniekstand.

Ach als de baas van de MIVD al “per ongeluk” te ver gaat, hoe moet je dan ooit controleren wat er lager in de keten gebeurt, zet die hele toko ff onder een echte externe audit en niet weer intern handjeklap met een stempel erop toch

Ik zie het elke dag: overal waar macht zit en de controle “intern” wordt geregeld, gaat het mis zodra iemand denkt dat regels voor anderen zijn. En ja, die tijdlijn stinkt een uur in de wind, maar dat maakt het punt alleen maar erger: als zelfs het verhaal al rommelig is, hoe moet een burger dan ooit snappen wat er echt gebeurt met z’n privacy? gooi die toezichtclubs eens fatsoenlijk geld en tanden, anders is het weer blabla en daarna gewoon doorluisteren.

Dit is precies waarom “we hebben toezicht hoor” zo hol klinkt: CTIVD kan achteraf wat vinkjes zetten, maar als de top zelf besluit de logging/autorisation te omzeilen ben je dus gewoon afhankelijk van klokkenluiders en geluk. En iedereen doet alsof privacy alleen een individueel ding is, maar dit sloopt het hele maatschappelijke ecosysteem van vertrouwen; zonder dat gaan mensen zichzelf censureren en dat is funest voor een gezonde democratie en uiteindelijk ook voor biodiversiteitbeleid (probeer dan nog maar draagvlak te krijgen). Tijdlijn in dit stuk is rommelig ja, maar dat maakt me juist extra pissig: als zelfs de basisinfo al niet klopt, hoe kan je dan ooit verantwoord praten over nóg meer afluisterbevoegdheden?!

Men vergeet gemakkelijk dat “illegaal” bij dit soort diensten vaak begint als gemakzucht: even buiten de papierwinkel om, want dreiging, want tempo, en voor je het weet is het gewoonte. Als de top dan zelf de boel omzeilt, heb je dus niet alleen een privacyprobleem maar een commandoprobleem; in het leger heet dat simpelweg disciplineverlies. En die tijdlijn? dat is geen detail, dat is precies waarom je dit niet aan krantenkoppen en Kamerpaniek moet overlaten maar aan een keihard, onafhankelijk onderzoek met echte consequenties.

als zelfs de baas “per ongeluk” buiten de regels zit, dan weet je al hoe laat het is: beneden in de keten denkt iedereen dan ook dat het wel kan zolang je maar hard genoeg “dreiging” roept. en ondertussen mag de gewone burger voor één vergeten vinkje in een formulier wél meteen de volle mep krijgen, mooie balans weer.

los van die rommelige tijdlijn: dit is precies waarom “sleepwet”/meer taps zo gevaarlijk is — als de top al denkt dat toestemming een formaliteit is, dan is elke uitbreiding gewoon meer macht zonder echte checks. en natuurlijk gaat het weer over “dreiging” terwijl de grootste dreiging hier gewoon accountability is… misschien eens beginnen met: minder bevoegdheden, meer openbaarheid, en echte straf als je de wet breekt.

Ja sorry maar als zelfs de baas “verdacht” is, dan moet je dus niet alleen naar toezicht kijken maar ook naar wie er ooit durft te zeggen: stop, dit mag niet… ik hoor van een klant die bij Defensie rondloopt dat mensen daar echt niet zomaar omhoog tegenspreken, en dan krijg je dus precies dit soort gedoe: iedereen knikt braaf tot het in de krant staat. En dat tijdlijngedoe in het artikel maakt me nóg wantrouwiger, want als de basis al slordig is, dan wordt het straks weer: niks aan de hand, move along, en wij mogen weer geloven dat ze alleen terroristen afluisteren ja hoor.

Iedereen focust op “illegaal” alsof dat alleen een papiertje is, maar de echte vraag is: hoe kan één topbaas überhaupt buiten authorisation + logging om? Als je security model “vertrouw de baas” is, dan heb je geen toezicht maar theater. simpel: bouw het als production—least privilege, 4-eyes voor taps, immutable audittrail die je niet kunt adminnen, anders blijf je na elk schandaal weer een commissie optuigen en verandert er nul.

Die tijdlijn is natuurlijk een zooitje, maar los daarvan: bij dit soort diensten is “illegaal” vaak niet eens een James Bond-verhaal, het is gewoon iemand die denkt dat toestemming regelen lastig is en dat hij wel even achteraf kan rechtbreien, en precies dát is het glijmiddel waardoor je van gerichte interceptie naar meeluisteren-omdat-het-kan gaat. In mijn tijd bij de KLM had je ook procedures waar iedereen over mopperde, maar als de gezagvoerder zelf besluit checklisten over te slaan omdat hij haast heeft, dan is niet de checklist het probleem maar de cultuur en de man aan de knoppen. En dat eeuwige geroep om “meer toezicht” klinkt leuk, maar zolang alles geheim blijft en de consequenties voor de top uiteindelijk een zachte landing zijn, leren ze precies niks en gaat de volgende gewoon weer dezelfde bocht afsnijden.