Hogere hypotheekrente? In Utrecht houden de starters de moed erin

Die “sprong van bijna 200% in reële termen” is al zo’n lekkere krantenzin: van 1,5 naar 3,2 is gewoon +1,7 procentpunt, klaar. En die maandlasten kloppen ook niet echt: €300k annuïtair op 3,2% zit eerder rond de €1300-€1400, maar €800 bij 1,5% is ook al aan de optimistische kant, even rekenen voor je paniek verkoopt. Verder: in Utrecht 75k-100k overbieden en dan roepen dat je “€10.000 minder” kunt lenen… tja, dat is alsof je met een waterpistool naar een bosbrand gaat.

Die rente is kut, maar het echte gif is dat starters in Utrecht al jaren tegen beleggers/doorstromers met overwaarde opboksen en dan mag jij met je “netjes sparen” ineens 100k extra uit je mouw schudden. Ik zie dagelijks jonge stellen die alles goed doen en tóch weer terug bij ouders of in een te dure huur belanden, en dan krijg je stress, uitstel van kinderen, relatiegedoe, hele domino in de rest van je leven. En dan roepen bestuurders “we gaan bouwen” ja leuk, maar wanneer dan… over 8 jaar??

Die koppeling “oorlog = hypotheekrente omhoog” is wel erg kort door de bocht: NL-hypotheken volgen vooral de kapitaalmarktrente/swaprentes en ECB-beleid, geopolitiek tikt hooguit via energie-inflatie en risk-off mee, maar dat is geen 1-op-1 knop. En dat “200% in reële termen” is gewoon wartaal: reëel betekent na inflatie, dan moet je dat er óók bij zetten. Wat starters nu echt sloopt is dat je door die hogere rente én strengere leennormen meteen tienduizenden minder kunt lenen, terwijl de vraagprijs/overbiedingen gewoon blijven… hoe ga je dat ooit dichtlopen zonder veel meer aanbod?

dat overbieden is ook gewoon armoe in een nette jas: je koopt geen huis meer, je koopt elkaars paniek. en als iedereen steeds “max” moet lenen voor 30 jaar, dan is het niet zo gek dat één rentestapje meteen het hele kaartenhuis laat wiebelen.

Typisch dat iedereen doet alsof 3,2% “hoog” is terwijl we in de jaren 90 gewoon 7-8% betaalden, alleen toen kocht je geen doodnormaal appartementje voor €425.000 plus nog even €100.000 overbieden. En dan komt de overheid weer met startersleningen en huur-naar-koop: weer een subsidie-pleister van een paar duizend euro die uiteindelijk in de vraagprijs verdwijnt, en de belastingbetaler mag het aftikken. Banken lachen zich rot, want die schrijven op zo’n €300k hypotheek bij 3,2% gewoon weer €9.000 rente per jaar bij, terwijl de starter 30 jaar vastzit.

Weet je wat het is: die rente is één ding, maar die hele “je moet 100k overbieden” cultuur maakt mensen gewoon ziek van stress, slapeloze nachten en ruzie thuis, en dan zit je daarna óók nog 30 jaar vast aan een hypotheek die nét past. En ondertussen zitten we in de zorg al jaren met personeelstekort omdat niemand nog in Utrecht kan wonen op een normaal salaris… maar ja, bezuinigen en dan verbaasd zijn dat alles vastloopt.

In de praktijk gaat het bij starters niet eens alleen om die rente of dat overbieden, maar dat je bij elke bezichtiging al met 10 man in je nek staat en dan moet je óók nog “flexibel” zijn met opleverdatum, voorbehoud, bouwkundige keuring etc. Als je alleen al die basisdingen wél normaal wil doen, lig je er in Utrecht meteen uit, en dan voelt het hele systeem gewoon scheef.

Dit is precies waarom die “bouw gewoon meer” one-liner zo lui is: in Utrecht wordt alles wat wél gebouwd wordt meteen als belegging/overwaarde-machine weggezogen, en dan mag de starter met z’n LTI-regeltjes de klappen opvangen. En ondertussen doen we alsof elke extra wijk in de polder gratis is, terwijl water, bodem en biodiversiteit al op omvallen staan; je moet dus óók durven zeggen: minder speculatie, meer echte betaalbare woningen in de stad, en ja desnoods minder m² per persoon i.p.v. nóg een VINEX die het ecosysteem sloopt.

Vanuit het buitenland gezien is het ook wel komisch dat NL zich rijk rekent met “startersleningen” en rentecaps terwijl de echte killer gewoon de grondprijs + eindeloze regels is: elke extra euro die je starters geeft, verdwijnt linea recta in de verkoopprijs en bij de notaris. Hier in Thailand stijgt rente ook wel eens, maar als je niet 30 jaar vast wil zitten huur je wat anders en klaar; in Utrecht moet je blijkbaar eerst 100k overbieden om überhaupt het recht te krijgen om je leven te verpanden. En dan verbaasd zijn dat jongeren afhaken of wegtrekken… ja duh.