Gemeenteraadslid: leuk bijbaantje, of alleen geschikt voor wie een beetje gek is?

pfff gemeenteraadslid is niet “leuk bijbaantje”, dat is gewoon avond na avond vergaderen voor een paar tientjes en ondertussen word je in de appgroep van de buurt voor alles uitgescholden. ik knip een gast die in de raad zit en die zei: je moet óf een hele dikke huid hebben óf echt een beetje gek zijn ja, want iedereen wil wat en als het misgaat ben jij ineens de kop-van-jut.

en dan te bedenken dat gemeenteraadsleden nog wel de enigen zijn die nog een beetje controle kunnen uitoefenen op wat er lokaal gebeurt... maarja, wie luistert er nou naar ze??? de "elite" in den haag en brussel bepaalt toch gewoon alles... en dan hebben we het nog niet eens over de "lobbyisten" en "belangenverenigingen" die gewoon hun slag slaan... DebbieD heeft helemaal gelijk dat je een dikke huid moet hebben, maar het gaat hier niet alleen om de huid, het gaat om de richting waarin onze gemeenten worden gestuurd... en dan vraag ik me af: wat is het echte doel van al die "gemeenteraadsleden"??? gaan ze echt nog over lokale aangelegenheden of zijn ze gewoon pionnen in een veel groter spel???

het probleem is niet alleen “dikke huid”, het is dat je als raadslid steeds vaker mag tekenen bij het kruisje omdat de echte keuzes al in regionale clubs, gemeenschappelijke regelingen en dure adviesbureaus zijn dichtgetimmerd. ik zie het dagelijks: bewoners komen boos bij míj of bij de balie, maar die raad krijgt een pakket van 600 pagina’s twee dagen van tevoren en dan is het “instemmen of chaos”. dan ja, moet je óf gek zijn óf heel koppig om het nog serieus te doen.

“Gek” is vooral dat we lokale democratie runnen als vrijwilligersproject terwijl projectontwikkelaars, consultants en lobbyclubs fulltime betaald worden — dan is de uitkomst al bijna voorspelbaar. betaal raadsleden fatsoenlijk, geef ze eigen ambtelijke/inhoudelijke steun en stop met die marktlogica bij gemeenten, want nu is het: bewoners boos op de raad en de echte macht zit bij geld en netwerken, oh ja want “participatie”.

hier in groningen zie je het mooi: raadslid mag “meedenken”, maar de ambtenaar met 3 adviesbureaus en een wethouder met partijdiscipline drukken het toch wel door. en als het dan misloopt staat zo’n raadslid op de markt uit te leggen waarom de bushalte weg moet “voor de doorstroming” terwijl niemand ‘m ooit in de bus heeft gezien.

Ja hoor, gemeenteraadslid zijn, dat is echt een fluitje van een cent... ik rijd zelf vrachtwagen en heb meer stress op de weg dan die raadsleden in de vergadering... en dan te bedenken dat die raadsleden vaak niet eens weten wat er echt in hun eigen wijk speelt, ik kom elke dag op de a9 en zie wat voor zooi daar soms gebeurt. Tja, die lokale democratie, het is meer theater dan echte macht... en dan hebben ze het nog over een dikke huid hebben, ik moet elke dag dealen met agressieve weggebruikers.

het probleem is dat we gemeenten hebben opgetuigd als een soort projectorganisatie met regionale samenwerkingen, aanbestedingen en “programma’s”, maar de raad als parttime toezichthouder zonder eigen rekenkracht; dan krijg je dus 600 pagina’s, een deadline en een college dat zegt dat het “moet van de regio”. de oplossing is simpel: geef de raad een kleine vaste inhoudelijke staf (juridisch/financieel/infra), dwing echte keuzeroutes in stukken (incl. wat-als-niet) en stop met alles wegzetten in gemeenschappelijke regelingen waar niemand nog democratisch aan te pas komt, dan wordt het weer een normale klus i.p.v. gekkenwerk. en ja, agressie richting raadsleden aanpakken helpt ook, maar zolang de informatie-infrastructuur zo scheef is blijf je mensen opbranden.

Tja, die gemeenteraadsleden, echt geen makkelijk baantje... ik rijd elke dag op de a9 en zie hoe rot die wegen zijn, maar niemand die er wat aan doet... en dan die raadsleden die maar moeten beslissen wat er wel of niet gebeurt, het is een nachtmerrie... en dan hebben ze het nog over een dikke huid hebben, ik moet dealen met agressie op de weg, dat is pas echt stressvol.

Men vergeet gemakkelijk dat het gemeenteraadslid ooit juist de “notabele” uit de buurt was die tijd had; nu verwachten we dat je naast een baan ook nog dossiers van een middelgroot ministerie wegwerkt. Maar het echte probleem is óók dat partijen hun eigen raadsleden kort houden met coalitiediscipline, waardoor je als volksvertegenwoordiger soms vooral stemvee bent; dan kun je nog zo’n dikke huid hebben. en ja, als je dan wél dwarsligt, krijg je niet alleen boze bewoners maar ook je eigen fractie op je nek, succes ermee...

ach ja, iedereen roept “betaal ze beter”, maar wie neemt er nog vrij als je baas daar moeilijk over doet en je na werktijd ook nog je mail en dossiers moet lezen? dan krijg je dus vooral pensionado’s, zelfstandigen en de types met veel tijd, en de jonge moeder of winkelmedewerker uit de wijk zie je bijna niet meer in die raad.

dat “gek” zit ’m ook in dat je tegenwoordig voor elk besluit meteen een dreigappje of een bezoekje aan huis krijgt, niet eens politiek inhoudelijk maar gewoon: jij bent het gezicht dus jij krijgt de klappen. en dan vinden we het raar dat normale mensen afhaken en je overhoudt: carrièretypes of types die het conflict stiekem leuk vinden.

Iedereen doet alsof het “alleen” dikke huid vs weinig geld is, maar het echte probleem is aansprakelijkheid zonder macht: je krijgt stapels stukken, geheimhouding, partijdruk en als het fout gaat mag jij opdraven bij Omroep X en in de wijkapp. En ondertussen is het juridisch zo dichtgetimmerd (aanbesteding, GR’s, subsidies met voorwaarden) dat je als raad vooral mag kiezen tussen twee slechte opties die al door juristen/consultants zijn voorgekookt, maar ok blijf het dan een “bijbaantje” noemen.