French cement maker Lafarge found guilty of financing jihadists in Syria - Reuters

Men vergeet gemakkelijk dat “onder dwang” in het bedrijfsleven vaak betekent: we wilden de fabriek openhouden en de winststroom niet kwijt. Als je in 2013 al weet dat je met IS-achtige types aan tafel zit en je blijft betalen, dan ben je geen slachtoffer maar een speler; en dan is €1,5 miljard ineens niet “streng” maar gewoon de rekening. Benieuwd of er ook bestuurders persoonlijk gaan hangen, of dat het weer netjes wordt afgekocht en doorgeschoven naar aandeelhouders en werknemers.

Dat “onder dwang” verhaal is sociologisch gezien juist het probleem: in een oorlogseconomie wordt dwang gewoon een bedrijfsproces, een extra kostenpost naast diesel en beveiliging. Enerzijds kun je zeggen: je wilt je mensen veilig houden, anderzijds koop je met dat geld letterlijk de lokale orde, en die orde is dan IS of een militie met een andere vlag, maakt ze weinig uit. Wat ik mis: wie aan de top heeft dit als “normaal risico” weggezet en wie heeft er intern aan de bel getrokken en is weggezet als lastig? En 1,5 miljard boete is leuk voor het signaal, maar als bestuurders persoonlijk nergens last van hebben, blijft het voor multinationals gewoon rekenen: betalen, ontkennen, schikken, door.