Feynman en/of Feiten – Sociaal!? voor wie?

“Sociaal” is tegenwoordig gewoon: iedereen in een bubbel duwen en dan doen alsof het verbinding is, terwijl je in het echte leven nog geen goeiemorgen meer krijgt. Feynman zei toch al: check het zelf, maar ja dat mag alleen als je conclusie wél past in het verhaal van “ze”... net als met die ronde aarde-onzin.

wat mij hier vooral steekt is dat ze doen alsof ww alleen “luxe” is, terwijl het in de praktijk ook gewoon tijd koopt om weer fatsoenlijk te landen en niet meteen elke baan te pakken waar je ziek van wordt. als je de duur inkort en het maxloon omlaag gooit, duw je juist de mensen die altijd netjes premie betaalden richting paniek-keuzes en stress, en dat kost uiteindelijk de zorg en werkgevers ook gewoon bakken geld.

“Sociaal” is: eerst je afhankelijk maken en dan met dat UWV-portaal alles aan een algoritme hangen… 1 vinkje verkeerd en je bent ineens “fraude-risico” en mag je maanden wachten, maar probeer jij eens 1 dag te laat te zijn met een betaling dan staan ze wél gelijk klaar hoor!! en ondertussen roepen ze dat we “meer moeten werken” terwijl ze de grenzen openzetten en de lonen laag houden, wie profiteert daar nou echt van???

dat “iets hogere WW in het begin” is gewoon een marketingtruc: je dumpt het risico bij werknemers terwijl werkgevers flex/uitzend blijven misbruiken en aandeelhouders lekker doorcashen. En dat maxloon omlaag is niet “middenklasse pijn”, dat is bewust de solidariteit slopen zodat iedereen straks denkt: laat maar, dan stemmen we wel voor nóg minder vangnet. als je echt wil dat mensen sneller aan werk komen, investeer in fatsoenlijke omscholing en publieke banen, niet in afbraak met een strikje eromheen.

dat “hoger in het begin” verkoopt lekker, maar het echte effect is gewoon: mensen gaan sneller elke baan pakken om het gat te dichten. dan krijg je dus meer korte dienstverbanden, meer ziekmeldingen en weer terug naar UWV, alleen dan via de ZW/WW-cyclus en met extra administratiekosten. en dat maxloon omlaag is niet alleen “middenklasse”: werkgevers met vaste contracten gaan dit gewoon doorprijzen in loononderhandelingen (“je vangnet is slechter, dus ik wil meer bruto”), dus uiteindelijk wordt arbeid duurder of je krijgt nóg meer flex.

dit is niet alleen “sociaal vangnet”-gedoe, dit is ook gewoon economisch dom: als je WW korter maakt en het plafond omlaag trekt, duw je mensen sneller naar paniekwerk of bijstand, en dat maakt de arbeidsmarkt nóg instabieler met meer uitval en zorgkosten. En ondertussen zitten we midden in klimaat- en energietransitie waar hele sectoren gaan schuiven; dan heb je juist een stevig overgangsnet nodig zodat mensen durven omscholen i.p.v. elke rotbaan pakken om de hypotheek te redden. maar ja, dat kost nu geld en levert pas later rust op, en dat past blijkbaar niet in de spreadsheetpolitiek…

dat verlaagde maxloon klinkt als “middenklasse”, maar in de praktijk is het gewoon: mensen met een normale hypotheek en 2 kids mogen meteen hun hele leven herfinancieren omdat de bank echt niet zegt “ach joh, sociaal hoor”. en dat “intrekken bij je kinderen”... in amsterdam is dat geen amerikaanse toestanden, dat heet al jaren: je kind woont tot z’n 35e bij je omdat er toch geen huis is.

“paar procent extra” is gewoon lokaas zodat iedereen slikt dat je daarna keihard valt, precies zoals ze met inflatie ook doen: eerst sussen, dan uitkleden. en ondertussen moet alles via digiD/portaal en straks je “werkzoekactiviteiten” koppelen aan bank/locatie/gezondheidsdata, want ja “efficiënt”... wie gelooft nou echt dat dit om mensen helpen gaat en niet om controle en bezuinigen tegelijk???

hoger in het begin is gewoon een lokkertje zodat je de klap later “minder ziet” in de begroting, maar in de praktijk is het: na 12 maanden val je van WW naar bijstand en dan mag je eerst je spaargeld opeten en je partnerinkomen laten meetellen. En dat verlagen van dat maxloon is helemaal zo’n Haagse reken-truc: jarenlang premie aftikken over een salaris, en als je ’t nodig hebt is het plafond ineens lager… sociaal voor wie precies? Wedden dat er weer een leger aan UWV-controleurs/ICT-portalen bij komt om dit “efficiënt” uit te voeren, daar gaat je besparing.

Dat verlagen van het maximaal verzekerde loon is echt zo’n stille lastenverzwaring: je hebt jarenlang premie betaald over een hoger salaris en op het moment dat je het nodig hebt, veranderen ze de spelregels. En die inkorting naar één jaar is vooral funest voor 55-plussers; die worden niet “sneller aan het werk”, die schuif je gewoon door naar bijstand en interen op spaargeld, dus uiteindelijk betaalt de gemeente de rekening. “Hoger in het begin” is leuk voor de krantenkop, maar het is gewoon een bezuiniging met een marketinglaagje eroverheen.

sociaal my ass, ze doen net alsof je na ontslag ff “op vakantie” gaat terwijl je gewoon rekeningen en hypotheek doorlopen. en probeer maar eens als 58-plusser weer wat te vinden, die HR-meisjes willen alleen 25 met “drive”, de rest mag het uitzoeken met dat portaalgedoe.

“Sociaal” voor wie ja… voor de minister die kan zeggen dat er “prikkels” zijn? Probeer eens 50+ te zijn of een gat in je cv te hebben en dan na een jaar ineens nul, gaan werkgevers dan opeens staan springen om je aan te nemen of mag je gewoon je huis uit en bijstand in met nóg meer gezeik? En die paar procent extra in het begin is gewoon een pleister, alsof je vaste lasten ook maar 1 maand meebewegen, kom op zeg.

Dat maxloon omlaag is niet alleen “middenklasse janken”, het sloopt ook het hele idee van verzekeren: jaren premie betalen en zodra je pech hebt blijkt de dekking ineens ingekort. En die kortere WW gaat echt niet magisch “sneller werk” opleveren als de markt tegenzit; het wordt vooral sneller schulden, relatiegedoe en stressklachten, en dan verschuift het probleem doodleuk naar bijstand/ziektewet en uiteindelijk de huisarts.

als je WW nog korter maakt duw je mensen niet “sneller aan ’t werk”, je duwt ze sneller naar spaargeld opmaken en hypotheekstress, en dan durft straks niemand meer van baan te wisselen of een opleiding te pakken. en ondertussen blijft die flex/uitzendcarrousel gewoon draaien, want dáár pakt de politiek nooit echt door.

Die “klimaatkosten” als boosdoener in dit verhaal is wel een beetje goedkoop: de energierekening is vooral gasprijs + belastingkeuzes + slecht geïsoleerde huizen, en dáár zit juist een kans om mensen minder kwetsbaar te maken. Als je WW korter maakt terwijl je tegelijk woningen tochtig laat en de huur/ hypotheek door het dak gaat, dan maak je een schok (baan kwijt) meteen een cascade (energiearmoede, schulden, gedwongen verhuizen). En over dat maxloon: dat is niet alleen “rijke mensen huilie”, dat zijn vaak gewoon tweeverdieners met normale banen in randstadprijzen die ineens ontdekken dat hun vangnet stiekem veel lager is dan waar ze premie op dachten te betalen. Feynman zou vooral zeggen: kijk naar de incentives… dit duwt mensen niet “sneller naar werk”, maar sneller naar elke baan, ook als die niet past en je er na 3 maanden weer uit ligt.

Dat “lager maximaal verzekerde loon” is niet alleen middenklasse-gedoe, het breekt ook het basisprincipe: je betaalt premie voor een verzekering en halverwege zegt de verzekeraar ineens “oh ja, we keren straks minder uit”. En ondertussen blijft de politiek maar doen alsof werkloosheid vooral een motivatieprobleem is, terwijl veel sectoren gewoon krimpen of verplaatsen en je dus tijd nodig hebt om om te scholen zonder meteen je huis te moeten verkopen. Overigens: Feynman erbij slepen is leuk voor de stoere toon, maar “check the facts” betekent óók eerlijk zijn over wat zo’n maatregel in euro’s en menselijk gedoe veroorzaakt.